سه شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ - ۷:۱۱

تولید دیزل سبک تا شهریور؛ جایگزینی گازوئیل با نفت‌سفید

سرپرست هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی گفت: سیاست شرکت نفت این است که تولید نفت سفید را کمتر و تولید نفت گاز را بیشتر کند تا هم شرایط استاندارد را حفظ کند و هم به دلیل عدم وجود بازار برای نفت سفید، به جای آن یک محصول صاحب بازار مانند نفت گاز تولید شود.

به گزارش دنیای خودرو به نقل از خبرگزاری فارس،‌ سال‌ها است که نفت کوره تنها محصول پالایشی است که پالایشگاه‌های کشور راساً اجازه فروش آن را دارند و قیمت‌گذاری بقیه محصولات پالایشگاهی اعم از بنزین، گازوئیل، نفت سفید و دیگر محصولات پالایشی بر عهده دولت است. بعضی کارشناسان معتقدند به همین دلیل است که بیش از ۳۰ درصد سبد محصول پالایشگاه‌های کشور به نفت کوره اختصاص دارد که قیمت آن از خوراک ورودی (نفت خام) نیز ارزان‌تر است. این در حالی است که پالایشگاه‌های سایر کشورها نظیر نروژ، حداکثر ۱۱ درصد نفت کوره تولید می‌کنند. بر این اساس در پالایشگاه‌های کشور تمایل چندانی به کم شدن تولید این محصول مشاهده نمی‌شود. در عین حال بعضی فعالان صنعت پالایش محصولات نفتی معتقدند برای افزایش کیفیت نفت کوره در پالایشگاه‌های کشور به آن محصول با ارزش نفت سفید اضافه می‌شود و عملا نفت سفید به همراه نفت کوره توسط پالایشگاه‌ها فروخته می‌شود. برای روشن شدن بخشی از ابعاد این موضوع و بررسی سیاست‌گذاری‌های آینده صنعت پالایش کشور با سعید مداح مروج، سرپرست هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی به گفت‌وگو نشستیم.

فارس: هزینه تمام شده محصولات پالایشگاهی به خصوص بنزین و دیزل تابع چه متغیرهایی است؟

مروج: با توجه به نوع نفت خام،‌ برش‌هایی که از آن گرفته می‌شود متفاوت است چنانکه در برش‌هایی از نفت خام مواد سبک که بنزین خام محسوب می‌شود بیشتر است و در برش‌هایی دیزل سنگین و امثال آن می‌شود. در آینده با توجه به پروژه‌هایی که داریم برش‌های سنگین‌ نیز در واحدهای RFCC و امثال آن جذاب خواهد شد و قطعاً ارزش افزوده زیادی خواهد داشت اما چون در حال حاضر این واحدهای مکمل به مرحله بهره‌برداری نرسیده و جذب نشده است، طبعاً بخشی از این مواد سنگین جذب نفت کوره می‌شوند و ما مجبور هستیم آنها را با قیمت پایین‌تری به فروش برسانیم همه این موارد روی هزینه‌های نهایی تأثیر دارند.

فارس: نفت کوره بخش عمده‌ای از محصولات پالایشگاهی را تشکیل می‌دهد. این موضوع هم مطرح است که به دلیل مصرف نفت کوره در نیروگاه‌ها، به ۷B تولیدی پالایشگاهها نفت سفید اضافه می‌شود تا درجه اسکوزیته آن را بالا ببرد. در حالی که نفت سفید ارزش بسیار بیشتری از نفت کوره دارد.

مروج: به طور کلی فیول نفت خام ایران بالا نیست. از صددرصد مواد در پالایش اولیه معمولاً ۴۳ تا ۴۷ درصد مواد به صورت ته مانده برج خلاء باقی می‌ماند. در برج تقطیر از بالا به پایین محصولات ارزشمند پالایشی جدا می‌شوند و در نهایت باقی‌مانده آن به واحد خلاء وارد می‌شود. در واحد خلاء نیز از بالا به پایین برش‌های مختلف پالایشی جدا می‌شود و در نهایت بخشی از آن به لوب‌کات و ته مانده آن نیز که به ۷B مشهور است باقی می‌ماند که بخشی به واحدهای قیرسازی و بخشی به واحد غلظت‌شکن ارسال می‌شود تا غلظت آن را کاهش دهد.
در واحد غلظت‌شکن ۷B برای تبدیل به نفت کوره آماده می‌شود ما در بعضی شرایط که محصول ایجاد شده شرایط لازم را ندارد ما مجبوریم به آن کاتر اضافه کنیم که این کاتر می‌تواند برحسب نیاز کروسین یا در موارد مورد نیاز نفت سفید باشد.

فارس: به چه میزان از نفت سفید به عنوان کاتر استفاده می‌کنید؟ چند درصد کاتر استفاده شده نفت سفید است؟

مروج: نه تنها در ایران بلکه در دنیا نفت سفید به طور مستقل مصرف نمی‌شود. سیاست شرکت نفت این است که تولید نفت سفید را کمتر و تولید نفت گاز را بیشتر کند تا هم شرایط استاندارد را حفظ کند و هم به دلیل عدم وجود بازار برای نفت سفید، به جای آن یک محصول صاحب بازار مانند نفت گاز تولید شود.

فارس: یعنی برای نفت سفید تولیدی بازار وجود ندارد؟

مروج: کمی از نفت سفید به مصرف خانگی داخل کشور می‌رسد و بخشی از آن به عنوان سوخت جت استفاده می‌شود و میزان کمی از آن که بسیار ناچیز است به عنوان کاتر به ۷B اضافه می‌شود.

فارس: در دنیا حرکت به سمت تولید خودروهایی که از دیزل سبک به عنوان سوخت استفاده می‌کنند شتاب گرفته است. در ایران هم ظاهراً توجه به این موضوع وجود دارد. در عین حال بازار بنزین دنیا در وضعیت اشباع به سر می‌برد و خروج ایران از این بازار وضعیت اشباع را شدت بخشیده است و طبعاً بازاریابی برای صادرات بنزین مشکل‌تر خواهد شد و سوختی مانند دیزل سبک می‌تواند جایگزین آن باشد. برنامه شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در این خصوص چیست؟

مروج: ما هم پروژه‌های بنزین‌سازی و هم پروژه‌های بهینه‌سازی را در دستور کار داریم. هدف از اجرای این پروژه‌ها تولید بنزین متناسب با کیفیت روز اروپا است. بنزین تولیدی ما باید میزان مشخصی از مواد آروماتیک و بنزین و میزان مشخصی از اکسیژن با فشار بخار معلوم داشته باشد.
در این طرح‌ها متناسب با نیاز کشور و صادرات هم افزایش تولید و هم افزایش کیفیت در تولید بنزین اتفاق خواهد افتاد که هم به لحاظ زیست محیطی و هم به لحاظ کاهش مصرف سوخت تأثیر زیادی خواهد داشت و در عین حال به ما کمک می‌کند در بازار رقابتی جهان وارد شویم.
در عین حال پروژه‌هایی را نیز در خصوص دیزل سبک در دست اجرا داریم که انتظار داریم بخشی از آنها اواخر نیمه اول و بخشی از آنها اواخر نیمه دوم سال‌جاری آماده شود تا بتوانیم دیزل مرغوب تولید کنیم.
دیزل تولیدی واحد تقطیر به دلیل سنگینی نفت خام مورد استفاده گوگرد دارد. در واحدهای آتی ما همه این مشکلات اصلاح شده و دیزل با استاندارد یورو ۴ و گوگرد ۵۰ PPM و با استاندارد یورو ۵ و گوگرد PPM 10 تولید خواهد شد که هم می‌توان آن را به عنوان دیزل سبک در داخل کشور مصرف کرد و هم در بازار رقابتی صادراتی وارد خواهد شد.
در پالایشگاه تهران واحد تصفیه دیزل به ظرفیت ۵۳ هزار بشکه در روز وجود دارد که بخش قابل توجهی از گوگرد آن جدا می‌شود و احداث آن در مراحل پایانی است. در لاوان نیز واحدهای تصفیه دیزل و آیزومایزیشن داریم چنانکه در واحد آیزومایزیشن اکتان نفتای سبک را که در حد ۶۸، ۷۰ و یا ۷۲ است لااقل به ۸۷ ارتفا می‌دهد و درصد بنزن آن را نیز از ۴ به کمتر از ۱ می‌رساند. در پالایشگاه اراک نیز یک واحد ۵۳ هزار بشکه‌ای تصفیه دیزل داریم.

فارس: اگر پروژه‌های پالایشی براساس برنامه تعیین شده پیش برود تا پایان امسال چه میزان دیزل سبک با استانداردهای بالای اروپایی تولید خواهد شد؟

مروج: به لحاظ تولید دیزل عملاً ظرفیت پالایشی ما تفاوت چندانی نداشته است. ظرفیت پالایشی‌ ما در حال حاضر ۱.۷ میلیون بشکه در روز است.در پایان امسال به تولیدات ما افزوده می‌شود.
به عنوان مثال ظرفیت پالایشگاه اراک تا پایان سال گذشته ۱۸۰ هزار بشکه بود در ۲۵ اسفند سال گذشته به ۲۰۰ هزار بشکه رسید و انتظار داریم تا پایان شهریورماه این ظرفیت به ۲۵۰ هزار بشکه برسد.
ظرفیت ۳۰ هزار بشکه‌ای پالایشگاه لاوان نیز با کمک میعانات به ۵۰ هزار بشکه می‌رسد چنانکه لاوان ۳۰ هزار بشکه نفت خام و ۲۰ هزار بشکه میعانات گازی را پالایش خواهد کرد. با اضافه شدن ظرفیت این دو پالایشگاه در مجموع چیزی حدود ۹۰ هزار بشکه به ظرفیت پالایشی کشور اضافه خواهد شد که دیزل هم بخشی کوچکی از آن را تشکیل خواهد داد.

فارس: منظور تنها اضافه شدن ظرفیت تولید نیست بیشتر مسئله بالا رفتن کیفیت نفت گاز تولیدی و میزان نفت گاز تولید براساس استاندارد یورو ۵ است.

مروج: در پالایشگاه اراک هدف ما تولید همه دیزل با استاندارد یورو ۵ یا حداقل یورو ۴ است. در پالایشگاه اصفهان نیز همین هدف را دنبال می‌کنیم اما کار آن به دلیل مسائل مالی عقب است که در آینده حل خواهد شد.
در پالایشگاه تهران هم واحد مشابهی با ظرفیت ۵۳ هزار بشکه در حال اجرا است که امیدواریم تا اوایل نیمه دوم امسال آماده بهره‌برداری شود. در پالایشگاه بندرعباس ایجاد واحدهای موازی مشابه در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم همه دیزل تولیدی این پالایشگاه را تصفیه کرده و مطابق استاندارد یورو ۴ آن را تولید کنیم.
در پالایشگاههایی مانند شیراز و کرمانشاه هنوز برنامه خاص در این خصوص وجود ندارد. دلیل این مسئله این است که قرار بود پالایشگاه شیراز به صورت موازی با پالایشگاه پارس کار کنند یعنی اگر واحدهای پالایشگاه پارس وارد مدار تولید می‌شد، این واحدها تولیدات خود پالایشگاه پارس را به همراه تولیدات پالایشگاه شیراز تصفیه کرده و آن را متناسب با استاندارد روز تحویل می‌داد. برای این موضوع در حال برنامه‌ریزی هستیم که اگر پالایشگاه پارس وارد مدار نشد، از منابع دیگر اعتبار لازم را برای طراحی و نصب واحدهای تصفیه دیزل تأمین کنیم.
در کرمانشاه نیز پالایشگاه آناهیتا به دلیل مشکلات عالی از برنامه عقب است. اگر پالایشگاه آناهیتا در مدار تولید قرار بگیرد به پالایشگاه کرمانشاه متصل می‌شود و اگر چنین نشد برای افزایش کیفیت محصولات پالایشگاه کرمانشاه تمهیدات لازم اندیشیده خواهد شد. اگر چه میزان تولید پالایشگاه کرمانشاه چندان زیاد نیست که موضوع کیفیت آن در کل محصول تولیدی کشور نگرانی و خللی ایجاد کند.

فارس: به جز برنامه‌هایی که نام بردید در دست اجرا است، برای آینده چه طرح‌هایی در حوزه پالایشگاه کشور در دست بررسی است؟

مروج: پالایشگاه خلیج فارس در دست اجراست که ۳ واحد ۱۲۰ هزار بشکه‌ای برای پالایش میعانات گازی دارد اگر مشکلات تأمین مالی ستاره خلیج فارس حل شود و پس از پروژه‌های در دست اجرای فعلی که امسال یا حداکثر سال آینده به بهره‌برداری می‌رسند، وارد مدار تولید شود، ۳۵ میلیون لیتر در روز بنزین تولید خواهد داشت. در عین حال طرح‌های هرمز، خوزستان، آناهیتا، کاسپین و پارس در اولویت تکمیل قرار دارند.
اینکه در آینده واحدهای دیگری به مجموعه پالایشگاهی کشور اضافه شود به انجام مطالعات نیازسنجی و حرفه اقتصادی آنها بستگی دارد چون هدف این است که ساخت و بهره‌برداری از پالایشگاه به بخش خصوصی واگذار شود.
امیدواریم سرمایه‌گذاران داخلی یا خارجی برای اجرای چنین پروژه‌هایی وارد شوند که شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی از آنها استقبال کرده و اطلاعات و کمک‌های لازم را در اختیار آنها می‌گذارد.
نیاز کشور به محصولات پالایشی با پالایشگاههای موجود قطعاً برآورده می‌شود و با ایجاد پالایشگاههای جدید به سوی صادرات بیشتر حرکت می‌کنیم تا با کم شدن صادرات نفت خام به جای آن فرآورد‌ه‌های نفتی صادر شود.

نویسنده : مدیر سایت

لینک کوتاه : http://www.donyayekhodro.com/?p=1659
به اشتراک بگذارید:
نظرات کاربران :

دیدگاه شما