در روزگاری که نوسانات پیدرپی اقتصادی و تلاطمهای سیاسی، بسیاری از غولهای صنعتی را به لاک دفاعی فرو برده و استراتژی «حفظ وضع موجود» را به تنها گزینه میز مدیران تبدیل کرده است، پرسشی بنیادین ذهن تحلیلگران صنعت خودرو را به خود مشغول میکند: چگونه برخی مجموعهها میتوانند در میانه توفان، نهتنها بادبانهای خود را برافراشته نگه دارند، بلکه مسیرهای جدیدی را در اقیانوسهای ناشناخته ترسیم کنند؛ پاسخ به این پرسش را نباید صرفا در مخازن عظیمِ روغن پایه یا تکنولوژیهای پیچیده پالایشگاهی جستوجو کرد؛ بلکه کلید ماجرا در «تغییر پارادایم مدیریتی» نهفته است. نبرد امروز در صفحه روانکارهای صنعت خودرو، دیگر نبردِ صِرف بر سرِ سهم بازار داخلی نیست؛ بلکه نبردِ «اعتبار» و «حضور مستمر» در بازارهای بینالمللی است.
تبدیل شدن به یک بازیگر تراز اول در بازاری که استانداردهای آن هر روز سختگیرانهتر میشود، مستلزم عبور از نگاههای سنتی و پیوند زدن منافع ذینفعان با شاخصهای رشد جهانی است. وقتی از مدیریت استراتژیک در صنایع پاییندستی نفت صحبت میکنیم، منظورمان توانایی تبدیل محدودیتها به سکوهای پرش است.
شرکتی که بتواند در دشوارترین سالهای تبادلات ارزی، جایگاه خود را به عنوان یک صادرکننده پیشرو تثبیت کند و همزمان، طرحهای توسعهای خود را با دقتی مینیاتوری پیش ببرد، در واقع در حال بازنویسیِ استانداردهای جدیدی برای صنعت است.
این موفقیت، تصادفی نیست؛ بلکه برآیندِ یک نگاه توسعهمحور است که «سودآوری» را نه یک هدفِ کوتاهمدت، بلکه نتیجه منطقیِ «کیفیت و جسارت» میداند. گزارش اخیر حسین حسینزاده، رئیس هیات رئیسه صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت، از ابعاد جدیدی در کارنامه موفقیتهای شرکت نفت سپاهان پرده برداشته است که برای فعالان حوزه روانکار در صنعت خودرو، پیامی فراتر از آمارهای معمول مالی دارد.
تحلیل دقیق این اظهارات نشان میدهد که رشد ۴۸ درصدی سود این شرکت در سال جاری، تصادفی نبوده و محصول یک همگرایی دقیق میان «حمایت نهادی» و «عملیات هوشمندانه در بازارهای فرامرزی» است.
وقتی عالیترین مقام یک نهاد حاکمیتی-صنفی بر توسعه بینالمللی به عنوان یک کلیدواژه اصلی تاکید میکند، یعنی استراتژی تولید در این بخش از حالت سنتی خارج شده و به تراز جهانی چشم دوخته است.
حسینزاده به درستی اشاره کرد که عبور از فیلترهای گزینشی میان ۵۰۰ شرکت و ایستادن در جمع ۵ صادرکننده برتر ایران، کار سادهای نیست.
این موفقیت در واقع مُهر تاییدی بر استانداردسازی محصولات داخلی است. برای خودروسازی که به دنبال روانکارهای تخصصی با تکیه بر زنجیره تامین داخلی است، این موضوع به معنای امنیت خاطر از بابت کیفیت است؛ چرا که محصولی که در چهار قاره جهان جای پای محکمی پیدا کرده، بی شک آزمونهای کیفی را در مقیاس بینالمللی با موفقیت پشت سر گذاشته است.
نکته کلیدی دیگر در سخنان رئیس هیات رئیسه صندوقهای بازنشستگی نفت، نوید بهرهبرداری از یک پروژه بزرگ و استراتژیک در آینده نزدیک است. در صنعت روانکار، پروژههای توسعهای معمولا به معنای حرکت به سمت تولید روغنهای پایه گروه ۲ و ۳ و روانکارهای تمامسنتتیک است. با توجه به رویکرد توسعهمحوری که حسینزاده به آن اشاره کرد، میتوان پیشبینی کرد که نفت سپاهان به دنبال پر کردن خلأهای باقیمانده در بازار داخلی برای خودروهای لوکس و نسل جدید است.
این پروژه بزرگ، نهتنها سودآوری شرکت را تثبیت میکند، بلکه با ایجاد ارزآوری بیشتر، تراز تجاری صنعت روانکار را بهبود میبخشد. حمایت تمامقد صندوق بازنشستگی نفت از فعالیتهای فرامرزی، نشاندهنده یک تغییر پارادایم در مدیریت داراییهای ملی است.
به گفته حسینزاده، ارزش افزوده این فعالیتها باید مستقیما به چرخه تولید و ذینفعان بازگردد. این رویکرد به معنای تزریق مداوم سرمایه برای نوسازی تکنولوژیک است؛ امری که در دنیای رقابتی روانکارها، یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت برای بقا است.
حضور فعال در بازارهای جهانی به نفت سپاهان این قدرت را داده است که نوسانات ارزی را که معمولا برای صنایع یک تهدید محسوب میشود، با اهرم صادرات به یک فرصت برای رشد سود ۴۸ درصدی تبدیل کند.
تحلیل پیامد دستاوردهای نفت سپاهان از زبان رئیس صندوقهای بازنشستگی نفت، نشاندهنده یک بلوغ مدیریتی است. این همکاری دوجانبه میان نهاد حمایتی و واحد تولیدی، مدلی موفق از توسعه صنعتی را ارائه میدهد که در آن، سودآوری مالی با اعتبار بینالمللی گره خورده است. اکنون با هموار شدن مسیر صادرات و پروژههای در دست اقدام، باید منتظر شکسته شدن رکوردهای جدیدی از این غول روانکار در سالهای پیش رو بود.
در دنیای پیچیده رقابتهای صنعتی، دستیابی به رشد سودآوری همزمان با توسعه بازارهای صادراتی، هنری است که تنها با مدیریت هوشمندانه منابع و نگاه دقیق به بازار هدف میسر میشود. خبر اخیر پیرامون عملکرد شرکت نفت سپاهان و رشد ۴۸ درصدی سود این مجموعه، فراتر از یک گزارش مالی ساده، پیامی روشن برای فعالان بازار روانکارها و صنعت خودرو دارد: «ثبات در کیفیت و جسارت در بازاریابی بینالمللی».
نفت سپاهان در حالی به عنوان یکی از ۵ صادرکننده ممتاز کشور معرفی شده است که عبور از فیلترهای سختگیرانه انتخاب از میان ۵۰۰ شرکت بزرگ صادرکننده، خود گویای رعایت استانداردهایی است که در کلاس جهانی تعریف میشوند.
حضور فعال این شرکت در چهار قاره جهان، نشان از آن دارد که محصولات تولیدی در داخل کشور، قدرت رقابت با غولهای جهانی صنعت روانکار را پیدا کردهاند. برای صنعت خودروی ایران که این روزها در مسیر نوسازی و ارتقای استانداردهای فنی حرکت میکند، وجود یک تامینکننده داخلی با این تراز بینالمللی، یک موهبت و تکیهگاه استراتژیک محسوب میشود.
نکته حائز اهمیت در اظهارات حسین حسینزاده، رئیس هیات رئیسه صندوقهای بازنشستگی نفت، تاکید بر کلیدواژه «توسعه فرامرزی» است. واقعیت این است که در فضای تحریمی، حرکت از صادرات خامفروشی به سمت صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا (مانند انواع روغنهای نهایی تخصصی)، تنها مسیری است که میتواند بقای اقتصادی مجموعههای بزرگ را تضمین کند.
رشد ۴۸ درصدی سود نشان میدهد که نفت سپاهان توانسته است با بهینهسازی زنجیره فروش و تنوعبخشی به سبد محصولات، تهدیدهای ناشی از نوسانات نرخ ارز را به فرصتی برای ارزآوری تبدیل کند. علاوه بر جنبههای مالی، نوید بهرهبرداری از پروژههای جدید در این شرکت، نقطه عطف دیگری است که باید به آن توجه داشت.
در صنعت روانکار، توقف در تکنولوژیهای قدیمی به معنای حذف تدریجی از بازار است. پروژههای توسعهای در نفت سپاهان که مورد حمایت جدی صندوق بازنشستگی نفت نیز قرار دارد، احتمالا با هدف تولید روغنهای پایه نوین و روانکارهای پیشرفته (Synthetic) طراحی شدهاند که نیاز مبرم خودروهای نسل جدید در بازار ایران و منطقه است.
