از همین رو، صنعتخودرو در سالهای اخیر وارد مرحلهای شده که رقابت میان خودروسازان دیگر تنها بر سر قدرت موتور، امکانات رفاهی یا طراحی ظاهری نیست، بلکه ایمنی هوشمند به مهمترین شاخص ارزیابی کیفیت خودروها تبدیل شده است.
در ایران نیز افزایش شمار تصادفات و تلفات جادهای ضرورت بازنگری در استانداردهای ایمنی خودروهای تولید داخل را بیش از گذشته آشکار کرده است. کارشناسان معتقدند زمان آن رسیده که نصب سامانههای پیشرفته کمکراننده از یک آپشن لوکس به یک الزام قانونی برای تمامی خودروهای جدید تبدیل شود.
ایمنی دیگر به کیسه هوا محدود نمیشود
تا یک دهه قبل، وجود ترمز ضدقفل، کیسه هوا و سیستم کنترل پایداری بهعنوان مهمترین تجهیزات ایمنی خودرو شناخته میشد، اما امروز خودروسازان مطرح جهان از فناوریهایی استفاده میکنند که پیش از وقوع حادثه وارد عمل شده و احتمال تصادف را به حداقل میرسانند. سامانه ترمز اضطراری خودکار، هشدار برخورد از جلو، هشدار خروج از خط، حفظ خودرو بین خطوط، کروزکنترل تطبیقی، پایش نقاطکور، هشدار ترافیک پشت خودرو، تشخیص عابرپیاده، تشخیص دوچرخهسوار، پایش خستگی راننده و دوربین ۳۶۰ درجه تنها بخشی از فناوریهایی هستند که امروزه در بسیاری از خودروهای جدید به تجهیزات استاندارد تبدیل شدهاند. این سامانهها با استفاده از دوربین، رادار، حسگرهای اولتراسونیک و پردازشگرهای هوشمند، محیط اطراف خودرو را بهصورت لحظهای پایش کرده و در صورت تشخیص خطر، ابتدا به راننده هشدار داده و در صورت عدم واکنش، به طور خودکار وارد عمل میشوند.
فناوریهایی که جان انسانها را نجات میدهند
مطالعات موسسات ایمنی حملونقل در کشورهای مختلف نشان میدهد خودروهای مجهز بهسامانه ترمز اضطراری خودکار، کاهش قابل توجهی در تصادفات از عقب داشتهاند. همچنین استفاده از سامانه هشدار خروج از خط و حفظ خودرو بین خطوط، احتمال وقوع سوانح ناشی از خوابآلودگی یا حواسپرتی راننده را کاهش داده است. از سوی دیگر، سامانه پایش نقاطکور میتواند از بسیاری از تصادفات هنگام تغییر مسیر جلوگیری کند؛ موضوعی که بهویژه در بزرگراههای پرتردد اهمیت زیادی دارد. در سالهای اخیر نیز فناوری تشخیص عابرپیاده و دوچرخهسوار به یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی خودروها تبدیل شده است. این سامانهها در صورت احتمال برخورد، ضمن هشدار به راننده، در صورت نیاز ترمزگیری خودکار انجام میدهند تا از وقوع حادثه جلوگیری شود.
ضرورت بازنگری در استانداردهای تولید خودرو
با وجود پیشرفتهای جهانی، بخش قابل توجهی از خودروهای تولید داخل همچنان از فناوریهای پیشرفته ایمنی بیبهره هستند. هرچند طی سالهای اخیر برخی خودروهای مونتاژی به تجهیزات کمکراننده مجهز شدهاند، اما هنوز بسیاری از خودروهای پرتیراژ داخلی تنها حداقل استانداردهای ایمنی را رعایت میکنند. کارشناسان صنعتخودرو معتقدند ارتقای ایمنی نباید صرفا به رعایت استانداردهای حداقلی محدود شود. صنعتخودرو باید همگام با تحولات جهانی حرکت کند و استفاده از فناوریهای پیشگیرانه را در دستور کار قرار دهد. در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، دریافت مجوز عرضه خودرو منوط به کسب امتیاز مناسب در آزمونهای تصادف و تجهیز خودرو به سامانههای هوشمند ایمنی است؛ روندی که میتواند الگوی مناسبی برای صنعتخودرو ایران نیز باشد.
نقش وزارت صمت در ارتقای ایمنی خودروها
وزارت صنعت، معدن و تجارت بهعنوان سیاستگزار اصلی صنعتخودرو، نقش تعیینکنندهای در ارتقای سطح ایمنی خودروهای تولید داخل دارد. کارشناسان معتقدند این وزارتخانه باید علاوهبر الزام خودروسازان به رعایت استانداردهای موجود، برنامهای زمانبندیشده برای اجباری شدن فناوریهای نوین ایمنی تدوین کند. همچنین لازم است مشوقهایی برای سرمایهگذاری خودروسازان و قطعهسازان در حوزه تولید سامانههای کمکراننده در نظر گرفته شود تا وابستگی به واردات این تجهیزات کاهش یابد. از سوی دیگر، ارتقای استانداردهای ایمنی باید در فرآیند قیمتگذاری خودرو نیز مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا افزایش سطح ایمنی نیازمند سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، طراحی و تولید قطعات پیشرفته است.
قطعهسازان؛ حلقه مهم توسعه فناوری
توسعه فناوریهای ایمنی تنها وظیفه خودروسازان نیست. صنعت قطعهسازی نیز باید همگام با تحولات جهانی حرکت کند. تولید دوربینهای هوشمند، حسگرها، رادارها، واحدهای پردازش الکترونیکی و نرمافزارهای کنترل خودرو میتواند زمینه شکلگیری زنجیره جدیدی از فناوری در صنعتخودرو کشور را فراهم کند. سرمایهگذاری در این بخش علاوهبر ارتقای کیفیت خودروها، فرصت مناسبی برای صادرات قطعات پیشرفته نیز ایجاد خواهد کرد.
آگاهی خریداران؛ عامل تاثیرگذار بر بازار
در کنار الزام قانونی، افزایش آگاهی مصرفکنندگان نیز میتواند خودروسازان را به سمت تولید خودروهای ایمنتر سوق دهد. امروز در بسیاری از بازارهای جهانی، مشتریان پیش از خرید خودرو بهنتایج آزمونهای تصادف و تجهیزات ایمنی توجه ویژهای دارند. اگر خریداران ایرانی نیز ایمنی را به یکی از معیارهای اصلی انتخاب خودرو تبدیل کنند، خودروسازان ناچار خواهند شد برای حفظ سهم بازار خود، سطح تجهیزات ایمنی محصولاتشان را ارتقا دهند.
ایمنی؛ سرمایهگذاری برای آینده
اگرچه تجهیز خودروها به سامانههای هوشمند ایمنی ممکن است هزینه تولید را افزایش دهد، اما این هزینه در مقایسه با خسارات اقتصادی و اجتماعی ناشی از تصادفات بسیار ناچیز است. هر سال میلیاردها تومان صرف درمان مصدومان، خسارت بهخودروها، ازکارافتادگی افراد و جبران پیامدهای اقتصادی تصادفات میشود؛ هزینههایی که با توسعه فناوریهای ایمنی میتوان بخش قابل توجهی از آنها را کاهش داد. کاهش تلفات جادهای، افزایش اعتماد عمومی به خودروهای داخلی، ارتقای کیفیت تولید و نزدیک شدن به استانداردهای جهانی، از مهمترین دستاوردهای توسعه فناوریهای ایمنی در صنعتخودرو خواهد بود.
ایمنی هوشمند؛ مسیر اجتنابناپذیر صنعتخودرو
صنعتخودرو جهان با سرعت بهسمت خودروهای هوشمند و خودران در حرکت است و فناوریهای کمکراننده، پایه اصلی این تحول محسوب میشوند. در چنین شرایطی، ادامه تولید خودروهایی که تنها به حداقل استانداردهای ایمنی مجهز هستند، نمیتواند پاسخگوی نیاز امروز جامعه باشد. اکنون زمان آن رسیده است که ارتقای ایمنی بهیکی از اولویتهای اصلی سیاستگزاران، خودروسازان و قطعهسازان تبدیل شود. الزام به استفاده از فناوریهای نوین ایمنی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای حفظ جان شهروندان، کاهش خسارات ناشی از تصادفات و ارتقای جایگاه صنعتخودرو کشور است. هر خودرویی که بدون تجهیزات ایمنی روز وارد جادهها میشود، میتواند بهمعنای از دست رفتن فرصتی برای نجات جان انسانها باشد؛ فرصتی که صنعتخودرو و نهادهای مسئول نباید آن را نادیده بگیرند.
