تصور کنید سه ساعت است پشت فرمان هستید. ترافیک سنگین، تمرکز بالا، پا روی پدال… وقتی بالاخره ماشین را کنار میزنید و پیاده میشوید، اولین چیزی که حس میکنید تیر کشیدن پایین کمر است. چند قدم اول را آهسته برمیدارید، دستتان را روی گودی کمر میگذارید و با خودتان میگویید: «چرا هر بار بعد از رانندگی اینطور میشوم؟»
کمردرد در رانندگی برای خیلیها تبدیل به یک تجربه عادی شده است؛ رانندگان بینشهری، رانندگان تاکسی اینترنتی، کارمندانی که هر روز مسیر طولانی را طی میکنند یا حتی خانوادههایی که سفر جادهای دارند. اما آیا این درد طبیعی است؟ یا نشانه فشاری است که بهمرور به ستون فقرات وارد میشود؟
در این مقاله، بهصورت علمی اما ساده بررسی میکنیم علت کمردرد هنگام رانندگی چیست و چگونه میتوان از آن پیشگیری کرد.
چرا رانندگی طولانی به کمر آسیب میزند؟
برای درک بهتر کمردرد در رانندگی باید کمی درباره ساختار کمر بدانیم. بخش پایینی ستون فقرات شامل مهرههای کمری (بهویژه مهرههای L4 و L5) است که وزن بالاتنه را تحمل میکنند. بین این مهرهها، دیسک بینمهرهای قرار دارد که مانند یک بالشتک ضربهگیر عمل میکند.
وقتی مدت طولانی پشت فرمان مینشینید، چند اتفاق همزمان رخ میدهد:
۱. فشار مداوم به ستون فقرات کمری
در حالت نشسته، فشار وارد بر دیسکها بیشتر از حالت ایستاده است. اگر این وضعیت ساعتها ادامه پیدا کند، فشار استاتیک روی مهرهها افزایش مییابد و بهمرور باعث درد کمر بعد از رانندگی میشود.
۲. کاهش گردش خون در عضلات
نشستن طولانی باعث کاهش گردش خون عضلات ناحیه کمر و لگن میشود. این موضوع میتواند به خشکی عضلات و حتی اسپاسم عضلانی منجر شود.
۳. ثابت ماندن در یک وضعیت
بدن ما برای حرکت طراحی شده است، نه برای بیحرکت ماندن. سندرمی به نام سندرم نشستن طولانی وجود دارد که یکی از پیامدهای آن درد کمر بعد از رانندگی یا کار طولانی پشت میز است.
۴. لرزشهای جاده
حتی در جادههای صاف هم لرزشهای ریز و مداوم به بدن منتقل میشود. این لرزش جاده در طول زمان میتواند فشار مضاعفی بر دیسکها وارد کند و زمینهساز دردهای مزمن شود.
۵. خم شدن جزئی بدن به جلو
بسیاری از رانندگان کمی به سمت فرمان خم میشوند. همین انحراف کوچک، فشار به ستون فقرات هنگام رانندگی را افزایش میدهد.
اگر از خودتان میپرسید «چرا بعد از رانندگی طولانی کمر درد میگیرد؟» پاسخ در ترکیب همین عوامل نهفته است.
نقش وضعیت نشستن در تشدید کمردرد
یکی از مهمترین دلایل علت کمردرد هنگام رانندگی، وضعیت نادرست نشستن است. حتی اگر زمان رانندگی زیاد نباشد، نشستن اشتباه میتواند مشکلساز شود.
اشتباهات رایج رانندگان:
- خواباندن بیش از حد پشتی صندلی
- جلو کشیدن بیش از حد فرمان و خم شدن به جلو
- نداشتن تنظیم ارتفاع مناسب
- نبود تکیهگاه کمری
- صندلی بیش از حد نرم یا بیش از حد سفت
- قرار دادن کیف پول یا اشیای حجیم در جیب عقب
این موارد باعث میشود گودی طبیعی کمر (لوردوز کمری) از بین برود و فشار به دیسکها افزایش یابد. در چنین شرایطی، حتی رانندگی دو ساعته هم میتواند منجر به درد کمر بعد از رانندگی شود.
اگر به دنبال بهترین حالت نشستن پشت فرمان هستید، باید به حفظ انحنای طبیعی ستون فقرات توجه کنید.
مشکلی که کمتر به آن توجه میشود: طراحی صندلیها
بسیاری از افراد تصور میکنند مشکل فقط از مدت رانندگی است، اما موضوع مهمتری هم وجود دارد: ارگونومی.
واقعیت این است که همه صندلیهای خودرو از نظر طراحی، ارگونومیک نیستند. فرم بدن افراد متفاوت است، اما صندلیها معمولاً طراحی ثابتی دارند و دامنه تنظیم آنها محدود است. همین مسئله باعث میشود در برخی خودروها، حمایت کافی از ستون فقرات کمری وجود نداشته باشد.
وقتی پشتی صندلی نتواند گودی کمر را حمایت کند، فشار به دیسکها افزایش مییابد و احتمال بروز درد سیاتیک یا دردهای تیرکشنده بیشتر میشود.
در این میان، استفاده از صندلی خودرو استاندارد یا صندلی ارگونومیک خودرو که از انحنای طبیعی ستون فقرات پشتیبانی کند، میتواند فشار روی ستون فقرات را به شکل محسوسی کاهش دهد. این موضوع بیشتر از آنکه یک مسئله لوکس باشد، یک مسئله پیشگیرانه است.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟
گرچه هر فردی ممکن است دچار کمردرد در رانندگی شود، اما برخی گروهها بیشتر در معرض خطر قرار دارند:
- رانندگان تاکسی و تاکسی اینترنتی که روزانه ساعات طولانی رانندگی میکنند
- رانندگان کامیون و اتوبوس
- افرادی که روزانه بیش از ۲ ساعت رانندگی دارند
- کسانی که سابقه دیسک کمر یا مشکلات عضلانی دارند
- افراد ۳۰ تا ۵۵ سال که با کاهش انعطاف عضلات مواجهاند
برای این افراد، بیتوجهی به وضعیت صحیح نشستن در خودرو میتواند به دردهای مزمن تبدیل شود.
چگونه در رانندگی طولانی کمردرد نگیریم؟
خبر خوب این است که پیشگیری از کمردرد در رانندگی کاملاً امکانپذیر است. کافی است چند اصل ساده را رعایت کنید.
تنظیم صحیح زاویه پشتی صندلی
زاویه مناسب پشتی بین ۱۰۰ تا ۱۱۰ درجه است. این زاویه کمک میکند فشار به دیسکها کاهش یابد.
حفظ گودی کمر
اگر صندلی خودرو تکیهگاه کمری ندارد، میتوانید از یک پشتی طبی استفاده کنید تا نقش گودی کمر در رانندگی حفظ شود.
تنظیم فاصله مناسب از فرمان
باید بهگونهای بنشینید که بدون خم شدن به جلو، به فرمان و پدالها دسترسی داشته باشید.
توقفهای منظم
هر ۹۰ دقیقه یکبار توقف کنید، چند قدم راه بروید و حرکات کششی ساده انجام دهید. این کار گردش خون را بهبود میدهد.
فعال نگه داشتن عضلات شکم
در حین رانندگی، شکم را کمی منقبض نگه دارید تا فشار از روی ستون فقرات برداشته شود.
پرهیز از اشیای حجیم در جیب عقب
نشستن روی کیف پول میتواند تعادل لگن را به هم بزند و باعث فشار نامتقارن شود.
تنظیم ارتفاع صندلی
زانوها باید کمی پایینتر یا همسطح با لگن باشند. این تنظیم ساده در کاهش فشار به ستون فقرات مؤثر است.
این اقدامات ساده میتواند نقش مهمی در کاهش کمردرد رانندگان تاکسی و سایر افرادی که زمان زیادی پشت فرمان هستند داشته باشد.
تاثیر طراحی صندلی خودرو بر ستون فقرات
یکی از پرسشهای مهم این است: تاثیر طراحی صندلی خودرو بر ستون فقرات تا چه حد جدی است؟
صندلیای که بیش از حد نرم باشد، باعث فرو رفتن لگن و از بین رفتن انحنای طبیعی کمر میشود. صندلی بیش از حد سفت هم فشار نقطهای ایجاد میکند. یک طراحی مناسب باید:
- از انحنای طبیعی کمر حمایت کند
- توزیع یکنواخت فشار ایجاد کند
- امکان تنظیم زاویه و ارتفاع را فراهم کند
- لرزشهای جاده را تا حد امکان جذب کند
در غیر این صورت، فشار استاتیک طولانیمدت میتواند به مرور زمان زمینهساز مشکلات جدیتر شود.
جمعبندی: کمردرد طبیعی نیست
بسیاری از افراد فکر میکنند کمردرد در رانندگی بخشی طبیعی از زندگی مدرن است. اما واقعیت این است که این درد معمولاً نتیجه ترکیبی از وضعیت نادرست نشستن، بیتحرکی طولانی و تجهیزات نامناسب است.
با اصلاح وضعیت صحیح نشستن در خودرو، توجه به تنظیم صندلی و رعایت اصول ساده حرکتی، میتوان تا حد زیادی از بروز این درد پیشگیری کرد. پیشگیری همیشه سادهتر از درمان است، بهویژه وقتی پای ستون فقرات در میان باشد.
اگر بعد از هر سفر از خودتان میپرسید «علت تیر کشیدن کمر بعد از سفر چیست؟»، شاید وقت آن رسیده باشد که قبل از افزایش شدت درد، به ارگونومی رانندگیتان توجه کنید.
بدن ما هشدار میدهد؛ کافی است به آن گوش بدهیم.
