گزارشهای منتشرشده از سوی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نیز در روزهای اخیر نشان میدهد شاخص کیفیت هوا بار دیگر در مرز هشدار قرار گرفته و سهم منابع متحرک، بهویژه خودروهای شخصی، در این میان قابل اعتناست.
تهران شهری است که بخش قابل توجهی از آلودگی آن از اگزوز میلیونها خودرو در حال تردد تولید میشود. در روزهایی که تقاضای سفرهای درونشهری افزایش مییابد، هر خودرو تکسرنشین عملا به یک منبع آلاینده متحرک بدل میشود؛ منبعی که در کنار شرایط جوی پایدار و پدیده وارونگی دما، امکان تهویه طبیعی هوا را بهحداقل میرساند. در چنین وضعیتی، تغییر الگوی سفر از انتخاب فردی به یک ضرورت جمعی تبدیل میشود.
ناوگان حملونقل عمومی، شامل مترو، اتوبوس و تاکسیهای خطی، ظرفیتی است که اگر بهدرستی و گسترده مورد استفاده قرار گیرد، میتواند تعداد خودروهای شخصی در سطح شهر را به شکل معناداری کاهش دهد. هر قطار مترو معادل صدها خودرو شخصی مسافر جابهجا میکند و هر اتوبوس پر، دهها خودرو را از چرخه ترافیک حذف میکند. این معادله ساده اما اثرگذار، میتواند در روزهای اوج آلودگی، به کاهش محسوس انتشار آلایندهها بینجامد.
بیتردید توسعه و نوسازی ناوگان عمومی، افزایش نظم حرکت، ارتقای کیفیت خدمات و ایجاد مشوقهای قیمتی از سوی مدیریت شهری، پیششرط استقبال شهروندان است. اما در کنار این وظایف نهادی، مسئولیت اجتماعی شهروندان نیز اهمیت دارد. انتخاب آگاهانه حملونقل عمومی در هفتههای پایانی سال، نه صرفا یک تصمیم اقتصادی، بلکه اقدامی در راستای حفظ سلامت عمومی است.
اگر هر شهروند تهرانی تنها در چند روز اوج آلودگی، خودرو شخصی را کنار بگذارد، اثر تجمیعی این تصمیم میتواند به بهبود شاخصهای کیفی هوا بینجامد. در شرایطی که سلامت کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی بیش از دیگران در معرض تهدید است، استفاده از ناوگان حملونقل عمومی شاید سادهترین و درعین حال موثرترین گام برای تنفس بهتر پایتخت باشد.
