این انقلاب تنها محدود به ارتقای سیستمهای کمکراننده نیست، بلکه گامی بلندتر بهسوی خودمختاری کامل است؛ سفری که وعده میدهد حملونقل شهری را بازتعریف کند، ترافیک را کاهش دهد، آلودگی را بهحداقل برساند و دسترسی به جابهجایی را برای همه افراد، صرفنظر از توانایی رانندگی فراهم سازد. صنعتخودرو که همواره نماد قدرت مهندسی و تولید انبوه بوده، اکنون به آزمایشگاهی عظیم برای شرکتهای فناوری و پیشگامان نوآوری تبدیل شده است.
غولهای خودروسازی سنتی، استارتآپهای جسور و غولهای فناوری اطلاعات، همگی با سرمایهگذاریهای کلان، در حال رقابت برای تسخیر قلمرو رباتاکسیها هستند؛ خودروهایی که قرار است بدون نیاز بهدخالت انسان، مسافران را در مسیرهای شهری جابهجا کنند.
ایده رباتاکسیها که زمانی در قلمرو داستانهای علمی-تخیلی قرار داشت، اکنون بهواقعیتی ملموس تبدیل شده و شرکتهای متعددی درحال پیشبرد طرحهای خود برای راهاندازی ناوگانهای خودران هستند. اما این مسیر، هموار نبوده و نیست. چالشهای فنی، پیچیدگیهای مقرراتی، نگرانیهای مربوط به ایمنی و لزوم جلب اعتماد عمومی، موانع بزرگی را در برابر این آرمان بزرگ ایجاد کردهاند.
تدوین استانداردهای جدید، اخذ مجوزهای قانونی و اطمینان از عملکرد بینقص سیستمهای خودران در هر شرایط آب و هوایی و ترافیکی، نیازمند زمان، تلاش و نوآوری مستمر است. با این حال پیشرفتهای اخیر در حوزه هوش مصنوعی، قدرت محاسباتی و تکنولوژی حسگرها، این امید را زنده نگه داشته است که دوران طلایی حملونقل خودران، دور از دسترس نیست.
در این میان، شرکتهایی پیشرو هستند که با جسارت، مرزهای ممکن را جابهجا میکنند و در تلاش هستند تا ضمن غلبه بر موانع، رویای حملونقل کاملا خودکار و در دسترس همگان را بهواقعیت بدل کنند. این تحولات نویدبخش آیندهای است که در آن، سفر دیگر تنها یک جابهجایی صرف نخواهد بود، بلکه تجربهای امنتر، کارآمدتر و شاید حتی لذتبخشتر را ارائه خواهد داد.
سایبرکب از خط تولید خارج میشود
تسلا میگوید تاکسی رباتیک اختصاصی و متمایز این شرکت، به دستاورد تولیدیِ مهمی دست یافته است. غول خودروسازی آمریکایی با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که سایبرکب، خودرو دودر و فاقد فرمان، از خط تولید گیگافکتوری بزرگ آستین خارج شد. ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا در واکنش به رخداد یادشده با انتشار پیامی نوشت: «تولید نخستین سایبرکب را به تیم تسلا تبریک میگویم.» سایبرکب با هدف بهکارگیری در برنامه نوپای تاکسیهای اینترنتی خودرانِ این برند طراحی شده است.
برنامه تاکسی رباتیک سازنده خودروهای برقی تاکنون تنها از مدلهای ۲۰۲۵ مدل Y بهره برده و نظارت بر سفرها عمدتا برعهده ناظران ایمنی انسانی بوده است. تسلا از ماه ژانویه (دی و بهمن) ارائه تعداد محدودی از سفرهای بدوننظارت را بهعموم مردم آغاز کرد. محصول جدید برخلاف مدل Y، غربیلکفرمان یا پدال ندارد و کاملا برای رانندگی خودکار در نظر گرفته شده است. شرکت «زوکس» متعلق به آمازون نیز بهطور مشابه تاکسیهای رباتیک اختصاصی و ویژهای میسازد که صرفا برای جابهجایی مسافران کاربرد دارند.
خودروساز نامآشنای آمریکایی پیشبینی میکند که فرآیند تولید انبوه سایبرکب را در ماه آوریل (فروردین و اردیبهشت) کلید بزند. موضوعی که هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد. زمانبندیِ دقیق برای دریافت مجوزهای قانونی ترددِ سایبرکب در خیابانها است. استانداردهای ایمنی دولت آمریکا با پیشفرضِ وجودِ سیستمهای کنترلی انسانی نظیر فرمان تدوین شدهاند؛ بدینمعنا که تسلا برای هر الزامی که تواناییِ برآوردهکردنش را ندارد، احتمالا به تاییدیه ویژه رگولاتورها نیاز خواهد داشت.
زوکس پیشتر موفق به دریافت چنین معافیتی شد و هماکنون سرویس عمومی محدودی را در لاسوگاس و سانفرانسیسکو اداره میکند. ثروتمندترین مرد جهان از امکان خرید سایبرکب توسط مردم سخن گفت. فروش خودرویی بدون پدال یا فرمان، نهتنها مستلزم عبور از موانع رگولاتورها خواهد بود، بلکه میتواند تسلا را درگیر قوانین ایالتیِ پیچیده و ناهمگونِ مربوط به ثبت پلاک، بیمه و عملیات وسایل نقلیه خودران کند.
ماسک طی کنفرانس مالی در اکتبر ۲۰۲۴ (مهر و آبان ۱۴۰۳) گفت: «آنچه طراحی کردهایم، برای خودمختاری بهینه شده است.» به گفته ماسک، هزینه این محصول در حدود ۲۵ هزار دلار برآورد میشود و علاقهمندان درصورت تمایل قادر بهخریدش خواهند بود.
آینده رانندگی از آستین سر برآورد
سایبرکب با طراحی منحصربهفرد و کاملا بهینهشده برای رانندگی خودکار، نماینده نسل جدیدی از وسایلنقلیه است که از ابتدا با هدف حذف نیاز بهدخالت انسان طراحی شدهاند. برخلاف بسیاری از تلاشهای اولیه در حوزه خودروهای خودران که اغلب شامل تغییراتی در خودروهای موجود با فرمان و پدال بود، سایبرکب از ابتدا برای خوداتکایی کامل ساخته شده است.
این رویکرد طراحی، پتانسیل افزایش ایمنی، کارایی و همچنین کاهش هزینههای عملیاتی را در سرویسهای تاکسیرانی اینترنتی آینده دارد. برنامه تاکسی رباتیک تسلا که تاکنون عمدتا بر مدلهای Y با نظارت انسانی متکی بوده، با معرفی سایبرکب وارد مرحلهای نوین میشود. آغاز سفرهای بدوننظارت عمومی، هرچند محدود، نشاندهنده اعتماد فزاینده تسلا بهفناوری خود و آمادگی برای گسترش آن است.
تکمیل خط تولید این خودرو، زمینه را برای تولید انبوه که برای ماه آوریل برنامهریزی شده، فراهم میآورد و این شرکت را در رقابت با بازیگران شناخته شدهای چون Waymo (گوگل) و Zoox (آمازون) قرار میدهد. Zoox نیز تاکنون با موفقیت در حال ارائه سرویسهای محدود رباتاکسی در شهرهای خاصی بوده و توانسته معافیتهای قانونی لازم را کسب کند. با این حال، مسیر پیش رو برای سایبرکب، بهویژه در زمینه اخذ مجوزهای قانونی، همچنان با چالشهای قابل توجهی روبهرو است. استانداردهای ایمنی فعلی دولت آمریکا عمدتا بر اساس فرض وجود کنترلهای انسانی تدوین شدهاند.
این بدان معناست که تسلا برای هر جنبهای که خودرو بدون فرمان آن قادر به رعایت استانداردهای موجود نباشد، نیازمند دریافت تاییدیههای ویژه از رگولاتورها خواهد بود. فرآیند دریافت این مجوزها ممکن است پیچیده، زمانبر و هزینهبر باشد و بهمذاکرات دقیق و اثبات قابلیت اطمینان و ایمنی سیستم خودران در تمامی شرایط بستگی دارد.
یکی دیگر از جنبههای جذاب و بالقوه تحولآفرین این پروژه، اظهارات ایلان ماسک مبنی بر امکان خرید سایبرکب توسط عموم مردم با هزینهای حدود ۲۵ هزار دلار است. اگر این قیمتگذاری محقق شود، میتواند انقلابی در بازار خودروهای شخصی و خودران ایجاد کند. این مبلغ، بسیاری از خودروهای متداول امروزی را در بر میگیرد و دسترسی به فناوری خودران پیشرفته را برای قشر وسیعتری از جامعه ممکن میسازد. با این حال، فروش خودرویی فاقد فرمان و پدال به مصرفکنندگان عادی، علاوهبر موانع رگولاتوری، نیازمند عبور از پیچیدگیهای قوانین ایالتی مربوط به ثبت پلاک، بیمه و عملیات وسایلنقلیه خودران است که احتمالا به چارچوبهای قانونی جدیدی نیاز خواهد داشت.
درنهایت، موفقیت سایبرکب نه تنها به توانایی تسلا در تولید انبوه و کسب مجوزهای لازم بستگی دارد، بلکه به پذیرش عمومی و اعتماد مصرفکنندگان بهفناوری رانندگی کاملا خودکار نیز وابسته است. این پروژه، آزمایشگاهی بزرگ برای درک آینده حملونقل است که در آن، هوش مصنوعی و روباتیک نقش محوری در زندگی روزمره ایفا خواهند کرد. این دستاورد، گامی بلند در جهت تحقق این آینده است؛ اما مسیر تحقق کامل آن همچنان نیازمند نوآوریهای فنی، تنظیمگری هوشمندانه و جلب اعتماد جامعه است.
