شرکت قطعهسازی مالیبل سایپا بهعنوان یکی از مهمترین حلقههای زنجیرهتامین صنعتخودرو کشور، نقش موثری در تولید قطعات چدنی، آلومینیومی و ماشینکاریشده دارد. این مجموعه با برخورداری از خطوط یکپارچه ریختهگری و ماشینکاری، سهم قابل توجهی در تامین نیاز گروه سایپا و بازار لوازمیدکی خودرو ایفا میکند. ابعاد فعالیتها، ظرفیتها و برنامههای این شرکت در جریان بازدید میدانی خبرنگاران از خطوط تولید مالیبل سایپا، بهعنوان پنجمین ایستگاه «پویش سایپا–رسانه»، مورد بررسی قرار گرفت که در ادامه خواهید خواند:
مالیبل، پنجمین ایستگاه پویش رسانهای سایپا
سیدرضا حسینی، مدیرکل ارتباطات گروه خودروسازی سایپا در نشست خبری در حاشیه بازدید از شرکت مالیبل گفت: «پویش رسانهای سایپا که با همت همکاران و همراهی شرکتهای توانمند گروه راهاندازی شده، با هدف شناسایی و معرفی زنجیرهتامین صنعتخودرو شکل گرفته است؛ زنجیرهای که نهفقط محدود به سایپا، بلکه دربرگیرنده کل صنعتخودرو کشور است.»
وی افزود: «محصول نهایی خودرو حاصل تجمیع و مونتاژ قطعات متعددی است که در همین شرکتها و در بطن زنجیرهتامین تولید میشود و پس از طی فرآیندهای مختلف به خط تولید میرسد تا درنهایت بهعنوان محصول نهایی به مشتریان عرضه شود.»
مدیرکل ارتباطات گروه خودروسازی سایپا تصریح کرد: «هر یک از شرکتهای قطعهسازی این زنجیره، ظرفیتهای عظیمی در اختیار دارند؛ از اشتغالزایی گسترده گرفته تا ایجاد ارزش افزوده قابل توجه برای صنعت کشور. برخی از این شرکتها صادرکننده نیز هستند و علاوهبر ارزآوری، نقش مهمی در جلوگیری از خروج ارز ایفا میکنند.»
حسینی اظهار داشت: «قطعهسازی، قلب تپنده صنعتخودرو است و این شرکتها در شرایط خاص و دشوار، از جمله در فضای تحریمهای متعدد، همچنان چرخه تولید را فعال نگه داشتهاند. صنعتخودرو همواره یکی از نخستین بخشهایی بوده که در دورههای مختلف تحریم شده و همین موضوع، اهمیت و راهبردی بودن این صنعت و زنجیرهتامین آن را نشان میدهد.»
وی تاکید کرد: «هدف ما از این بازدیدها و فعالیتهای رسانهای، معرفی هرچه بیشتر زنجیرهتامین و شرکتهای برتر گروه به مردم و فعالان صنعت است تا دشواریها، پیچیدگیها و تلاشهایی که برای تولید قطعات و رساندن آنها به خطوط تولید خودروسازی انجام میشود، بهدرستی دیده و درک شود.»
مدیرکل ارتباطات گروه خودروسازی سایپا گفت: «این پنجمین بازدید ما در قالب این پویش است و امروز در شرکت مالیبل سایپا حضور پیدا کردیم؛ شرکتی بزرگ، منظم و بسیار مهم در گروه سایپا که نمونه مشابه آن در کشور بهندرت یافت میشود.»
حسینی افزود: «درحالی که برخی خودروسازان دیگر، فرآیندهای مشابه را در چند شرکت جداگانه انجام میدهند، در مالیبل سایپا مجموعهای یکپارچه شامل ریختهگری و ماشینکاری فعال است و محصولات آن، هم برای گروه سایپا و هم برای خارج از گروه تولید و به خودروسازان عرضه میشود.»
مالیبل؛ نقطه آغاز زنجیرهتامین سایپا
فریور رنجبران، مدیرعامل و نایبرئیس هیاتمدیره شرکت مالیبل سایپا نیز در ادامه این نشست بیان داشت: «شرکت مالیبل درواقع سرخط زنجیرهتامین گروه خودروسازی سایپا محسوب میشود و نقطه آغاز خلق ارزش افزوده در این زنجیره است؛ بهگونهای که نبود حتی یک قطعه در مالیبل، معادل کمبود همان قطعه در کل گروه سایپا تلقی میشود.»
وی افزود: «بهدلیل نداشتن هیچ سورس موازی برای تامین برخی قطعات کلیدی، حساسیت ماموریت این شرکت دوچندان است و همین موضوع، مسئولیت ما را در حفظ پایداری تولید و خلق ارزش افزوده در زنجیره قطعهسازی افزایش میدهد. شرکت مالیبل سایپا بیش از ۶۰ سال قدمت دارد و در طول این سالها در صنایع مختلف، بهویژه حوزه ریختهگری، تجربیات ارزشمندی اندوخته است. این شرکت در ابتدا با تمرکز بر تولید قطعات ریختهگری در حوزه اتصالات شکل گرفت و در دهه ۷۰ با انتقال سهام به گروه سایپا، از مالیبل ایران به مالیبل سایپا تغییر هویت داد.»
رنجبران ادامه داد: «این سابقه و اصالت نشان میدهد که مالیبل یکی از قدیمیترین و معتبرترین شرکتهای ریختهگری کشور است و امروز نیز میتوان آن را در زمره پنج شرکت برتر ریختهگری ایران قرار داد. آنچه امروز مالیبل را به جایگاه نخست در تامین قطعات ریختهگری چدنی، آلومینیومی و ماشینکاریشده رسانده، صرفا تجهیزات نیست، بلکه دانش فنی و تجربه انباشتهشدهای است که طی دههها در این مجموعه شکل گرفته است.»
مدیرعامل و نایبرئیس هیاتمدیره شرکت مالیبل سایپا بیان داشت: «با وجود فشارهای اقتصادی و تحریمهای ظالمانه، شرکت مالیبل توانسته با همیاری گروه سایپا، پرچم تولید را بالا نگه دارد و از چالشهای تامین مواداولیه عبور کند. در مالیبل، یک زنجیرهتامین سبز و بسته شکل گرفته است؛ بهطوری که ضایعات و قراضههای انتهای خطوط تولید سایر شرکتها، به ورودی زنجیره ما تبدیل میشود و در یک فرآیند ارزشآفرین، به قطعات چدنی و آلومینیومی خودرو بدل میشود.»
وی افزود: «این فرآیند در عمل موجب کاهش قیمت تمامشده خودرو میشود، نه افزایش هزینه؛ چراکه برادهها به شمش و سپس به قطعاتی نظیر بلوک سیلندر، کاسه چرخ و دیسک تبدیل میشوند. از آبانماه و همزمان با تغییر مدیریت، توسعه فعالیتها در حوزه آلومینیوم و ماشینکاری در دستور کار قرار گرفت و تولید چدن شرکت حدود ۴۲ درصد افزایش یافت که علاوهبر تامین نیاز گروه سایپا، سهم قابل توجهی از بازار افترمارکت را نیز پوشش داد.»
رنجبران همچنین درباره برنامهها و حضور شرکت مانیبل در بازار افترمارکت بیان داشت: «فروش افترمارکت ما تنها در بهمنماه معادل کل فروش 6 ماهه نخست سال ۱۴۰۴ بود و این مسیر را برای تحقق برنامه دوبرابری فروش تا پایان سال ادامه میدهیم. امروز تمام فرآیند ماشینکاری در داخل شرکت انجام میشود؛ درحالی که در گذشته بخشی از این فعالیتها برونسپاری میشد و این یک مزیت جدی در زنجیره قطعهسازی مالیبل ایجاد کرده است.»
مدیرعامل و نایبرئیس هیاتمدیره شرکت مالیبل سایپا همچنین درباره برنامههای صادراتی شرکت نیز ادامه داد: «در حوزه صادرات نیز برنامهریزی مجدد انجام شده و طی چند ماه اخیر، قراردادهایی نزدیک به ۴۰۰ هزار قطعه، بهویژه در بازار منطقه و عراق، محقق شده و همزمان مسیر بازگشت به بازارهای اروپایی با دریافت تاییدیه مشتریان گذشته دنبال میشود.»
هدفگذاری برای ورود به زنجیرهتامین جهانی
علیرضا ابراهیمی، مدیر برنامهریزی و مهندسی صنایع شرکت مالیبل سایپا نیز درباره شرکت بیان داشت: «شرکت مالیبل در سال ۱۳۴۴ تاسیس شده و با سابقهای نزدیک به ۶۰ سال، از قدیمیترین مجموعههای فعال در حوزه قطعهسازی کشور بهشمار میرود. این شرکت در سال ۱۳۷۴ به گروه خودروسازی سایپا ملحق شد و در حال حاضر، ساختار مالکیتی آن بهطور کامل وابسته به شرکت سایپاست.»
وی افزود: «شرکت مالیبل در زمینی به مساحت حدود ۱۰ هکتار مستقر است و سرمایه ثبتی آن حدود ۲ همت برآورد میشود. تمرکز اصلی تولیدات این مجموعه بر قطعات موتوری و اکسلی مورد استفاده در محصولات گروه سایپاست و ماموریت اصلی شرکت، تولید انواع قطعات چدنی و آلومینیومی خودرو و همچنین ماشینکاری قطعات اکسلی برای ذینفع اصلی، یعنی گروه خودروسازی سایپاست.»
ابراهیمی تصریح کرد: «چشمانداز شرکت مالیبل، حرکت در مسیر تولید همسو با توسعه پایدار در کلاس جهانی است؛ بهگونهای که به انتخاب اول صنعتخودرو کشور در حوزه تولید قطعات چدنی، ماشینکاری و قطعات آلومینیومی تبدیل شویم. درهمین راستا، حضور در بازارهای غیرسایپایی و درنهایت، ورود به زنجیرهتامین جهانی از اهداف کلان شرکت محسوب میشود.»
مدیر برنامهریزی و مهندسی صنایع مالیبل اظهار داشت: «در بخش آلومینیومریزی، حدود ۱۳۰ نفر نیروی انسانی بهصورت مستقیم مشغول به کار هستند و ظرفیت تولید سالانه این سالن به حدود ۵۰۰ هزار قطعه میرسد که معادل تامین قطعات مورد نیاز برای ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو است. درحال حاضر، حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد سهم تولید قطعات آلومینیومی گروه سایپا توسط شرکت مالیبل تامین میشود.»
وی ادامه داد: «در مرکز تولید قطعات چدنی، ۴۷۰ نفر نیروی انسانی فعالیت دارند و ظرفیت تولید سالانه که در سنوات گذشته نیز محقق شده، حدود ۴۵ هزار تن است. محصولات این بخش شامل انواع بدنه موتور، قطعات چدنی، کاسه چرخ، دیسک ترمز، فلنجها و میللنگ است که همگی در زنجیره تولید خودروهای گروه سایپا کاربرد دارند.»
ابراهیمی با اشاره به فعالیت سالن ماشینکاری گفت: «کلیه قطعات چدنی تولیدشده پس از عملیات ریختهگری، در سالن ماشینکاری فرآیند نهایی را طی میکنند. در این بخش، ۱۴۰ نفر مشغول به کار هستند و ظرفیت تولید سالانه حدود یکمیلیون و ۵۰۰ هزار قطعه است که شامل انواع دیسک ترمز، کاسهچرخ و سایر قطعات مورد استفاده در خودروهای مختلف گروه سایپاست.»
وی تایید کرد: «درمجموع، تعداد نیروی انسانی شاغل در شرکت مالیبل به یکهزار و ۱۸۶ نفر میرسد. خطوط تولید چدن این شرکت شامل چهار خط اصلی است؛ خطوط BMD عمدتا قطعات موتوری و خطوط لیزوماتیک بیشتر قطعات اکسلی را تولید میکنند. یکی از خطوط لیزوماتیک نیز به تولید قطعات فوقایمنی اختصاص دارد.»
مدیر برنامهریزی و مهندسی صنایع مالیبل افزود: «در خط BMD1 انواع بلوک سیلندر تولید میشود و خط BMD2 علاوهبر بلوک سیلندر، قطعاتی نظیر میللنگ، فلایویل و کپه یاتاقان را تولید میکند. در خطوط DISA نیز قطعاتی مانند سیلندر، فلنج، دیسک کلاچ، کاسهچرخ و دیسک ترمز بهتولید میرسد.»
ابراهیمی اظهار داشت: «در حوزه فروش قطعات، بر اساس هدفگذاری انجامشده، برنامه فروش از ۲۰۰ میلیاردتومان به ۴۰۰ میلیاردتومان افزایش یافت که تا پایان بهمنماه، حدود ۳۵۴ میلیاردتومان آن محقق شده است. همچنین در بخش صادرات، زیرساختهای لازم از جمله بسترهای دیجیتال درحال آمادهسازی است و ارتباط با مشتریان قدیمی برای بازگشت به بازارهای هدف از سر گرفته شده است.»
وی در پایان گفت: «تمرکز صادراتی شرکت بر بازار کشورهای همسایه با مزیتهای لجستیکی است. در نیمه نخست سال، حدود ۲۰۰ هزار دلار فروش صادراتی محقق شد و پیشبینی میشود این رقم تا پایان سال بهحدود ۳۷۰ هزار دلار افزایش یابد. همزمان، پروژههای مهندسی و کیفی متعددی در حوزه تولید و فنی تعریف شده که در دستور کار شرکت قرار دارد.»
ظرفیت جذب ذوب ۳۳۰ تن در روز
بامداد مرواری، مدیر تولید واحد چدن شرکت قطعهسازی مالیبل سایپا نیز در بازدید از خط تولید این شرکت توضیح داد: «خط چدن شرکت شامل چهار خط قالبگیری است که دو خط آن بهصورت عمودی یا ورتیکال فعالیت میکند. در این خطوط، عمدتا قطعات چدن نشکن یا داکتیل تولید میشود و گروه دوم محصولات نیز شامل قطعات دوار مانند دیسک پرشرپلیت، دیسکهای ونتیلاتور و دیسکهای سالید است که در خط مجزا تولید میشوند.»
وی افزود: «دو خط دیگر قالبگیری بهصورت افقی طراحی شدهاند که تولید قطعات اصلی موتوری مانند بلوک سیلندر و میللنگ را برعهده دارند. سالن چدن شرکت مجهز به هشت کوره ذوب است که شامل دو هولدر بهعنوان مخزن ذخیره ذوب میشود و هر خط قالبگیری نیز دارای یک دستگاه ذوبریزی اتوماتیک است.»
مرواری تصریح کرد: «فرآیند تولید به این صورت است که پس از ذوب و انجام آنالیز شیمیایی، مذاب وارد هولدرها میشود و بهعنوان بافر نگهداری میگردد. سپس از طریق جرثقیل سقفی یا لیفتراک، مذاب به ماشینهای ذوبریزی منتقل شده و عملیات ریختهگری انجام میشود.»
مدیر تولید واحد چدن مالیبل سایپا اظهار داشت: «در صورت بهرهبرداری با حداکثر توان، ظرفیت جذب ذوب خطوط ما به حدود ۳۳۰ تن در روز میرسد که از نظر ظرفیت تولید، جزو بالاترینها در کشور محسوب میشود و درحال حاضر تنها شرکت مالیبل سایپا و یک مجموعه دیگر چنین قابلیتی را دارند.»
وی تایید کرد: «در حوزه کیفیت ریختهگری، ما با برندهای معتبر اروپایی همکاری داشتهایم و تنها شرکتی در ایران هستیم که مجوز تولید قطعات چدنی شرکت رنو را دریافت کردهایم. گرید قطعات تولیدی ما بالا بوده و هم از نظر میزان ضایعات و هم کیفیت، قابل مقایسه با شرکتهای اروپایی است.»
مرواری افزود: «درحال حاضر قطعاتی مانند اتوشاسی و L90 را نیز تولید میکنیم و هیچ مشکلی از نظر آنالیز و خواص مکانیکی نداریم. هر مشخصاتی که مشتری تعریف میکند، عینا در تولید رعایت میشود و توان همکاری با هر خودروساز بینالمللی را داریم.»
وی اظهار داشت: «در کنار خطوط چدن، خط آلومینیوم نیز فعال است و انواع سرسیلندر خودروهای گروه سایپا در آن تولید میشود. بخشی از مواداولیه وارداتی است که از محل صادرات تامین میشود و مواد داخلی نیز شامل قراضه، افزودنیها و آلیاژها عمدتا از داخل کشور تهیه میشود. در حوزه ماهیچهگیری که مصرف بالایی دارد، روزانه حدود ۷۰ تن ماسه استفاده میشود و ظرفیت تولید ما به ۲ هزار ست ماهیچه بلوک در روز میرسد که بهدنبال داخلیسازی کامل مواد مصرفی این بخش هستیم.»
کنترل کیفیت با اشعه ایکس
میرزاخانی، کارشناس ایمنی شرکت قطعهسازی مالیبل سایپا نیز در ادامه گفت: «فرآیند تولید سرسیلندرهای آلومینیومی از ورود شمشهای خام آلومینیوم به کورههای ذوب آغاز میشود. این کورهها گازی هستند و آلومینیوم را تا دمای حدود ۸۰۰ درجه سانتیگراد ذوب میکنند تا برای مراحل بعدی آماده شود.»
وی افزود: «پس از ذوب، آلومینیوم مذاب وارد پاتیلها میشود و در این مرحله فرآیند گاززدایی انجام میگیرد. این عملیات باعث میشود ناخالصیها و شلاکهها به سطح بیایند و با ابزارهای مخصوص از مذاب جدا شوند. سپس مذاب تصفیهشده به کورههای LP یا فشار پایین منتقل میشود که دمای ذوب را بهصورت پایدار حفظ میکنند.»
میرزاخانی تصریح کرد: «در بالای این کورهها، قالبهای مخصوص تولید سرسیلندر قرار دارد و ماهیچههایی که در بخش دیگر سالن تولید شدهاند، توسط کارگران درون قالبها نصب میشود. تزریق مذاب از طریق لولههای رایزر و با فشار هوا انجام میشود تا قطعه بهصورت یکنواخت شکل بگیرد.»
وی اظهار داشت: «پس از انجماد و خروج قطعه از قالب، سرسیلندر وارد مرحله تکمیلکاری میشود. در این بخش، عملیات برش راهگاهها، انجام فرآیندهای حرارتی برای افزایش استحکام، سنگزنی لبهها و ویبرهکاری جهت خروج ماسهها و بقایای ماهیچه انجام میگیرد.»
کارشناس ایمنی شرکت مالیبل سایپا تایید کرد: «در پایان، قطعات به واحد کنترل و تضمین کیفیت منتقل میشوند و بهصورت رندوم با دستگاههای اشعه ایکس، تست نشتی و کنترلهای ظاهری بررسی میشوند. سرسیلندرها پس از تایید نهایی بستهبندی شده و برای انجام ماشینکاری نهایی به خارج از شرکت ارسال میشوند؛ درحالی که تمامی مراحل تا پیش از ماشینکاری بهطور کامل در داخل مجموعه انجام شده است.»
کاهش هزینههای تولید خودرو با داخلسازی
پرویز دانشپرور، مدیر سالن ماشینکاری شرکت قطعهسازی مالیبل سایپا نیز در انتهای بازدید از خطوط تولید این کارخانه نیز بیان داشت: «سالن ماشینکاری بهعنوان مشتری واحد ریختهگری چدن، عملیات ماشینکاری انواع قطعات اکسلی از جمله فلنج، دیسک ترمز و کاسهچرخ را انجام میدهد. این قطعات برای خودروهایی نظیر پراید ۱۵۱، تیبا، ساینا، شاهین، آریا و P90 تولید میشوند و پس از ماشینکاری، وارد مرحله مونتاژ نهایی در مجموعه زیرخودرو میشوند.»
وی افزود: «درحال حاضر حدود ۸۰ دستگاه CNC در سالن ماشینکاری فعال است و ظرفیت تولید ما به حدود 2هزار ست قطعه در روز میرسد. میزان ضایعات تولیدی نیز پایینتر از اهداف تعریفشده بوده و از نظر کیفی در وضعیت قابل قبول قرار داریم.»
دانشپرور تصریح کرد: «یکی از مهمترین سرمایهگذاریهای انجامشده، راهاندازی خط ماشینکاری قطعه فوقایمنی سگدست خودرو شاهین است؛ قطعهای که اجزایی مانند بلبرینگ، سیستم ABS و کالیپر روی آن نصب میشود و نقش مستقیمی در ایمنی خودرو دارد. این خط حدود دو سال و نیم پیش راهاندازی شد و با افزایش تیراژ تولید سایپا، ناچار به تامین ماشینآلات جدید و افزایش ظرفیت شدیم.»
مدیر سالن ماشینکاری مالیبل همچنین در ادامه اظهار داشت: «در واحد فنی، چندین ماشین مخصوص طراحی و ساختهایم تا بهرهوری افزایش یابد. از جمله آنها دستگاه مولتیاسپیندل برای سوراخکاری همزمان چهار وجه بلوک ME16 است که بهجای عملیات دستی، بهصورت کاملا اتوماتیک انجام میشود.»
وی تایید کرد: «همچنین برخی قطعات سنگین ریختهگری که پیشتر وارداتی بود، بومیسازی و ماشینکاری آنها در داخل شرکت انجام میشود. این اقدام علاوهبر کاهش هزینه، امکان ارائه خدمات ماشینکاری و ساخت ماشین مخصوص برای سایر شرکتهای گروه و خودروسازان را نیز فراهم کرده است.»
