این وضعیت در شرایطی شکل گرفته که سیاستهای اتخاذشده در حوزه خودرو هنوز نتوانستهاند رابطه میان تولید، عرضه، تقاضا و قیمت بازار را به یک تعادل پایدار برسانند. از یک سو، قیمتگذاری خودروهای داخلی همچنان با محدودیتهای سیاستی مواجه است و از سوی دیگر، رشد هزینههای تولید، نرخ ارز و انتظارات تورمی بر قیمت بازار اثر میگذارند. در بخش وارداتی نیز نرخ ارز به یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده قیمت تمامشده تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، بازار خودرو نهتنها به تغییرات واقعی عرضه و تقاضا، بلکه به اخبار و انتظارات نیز واکنش نشان میدهد؛ موضوعی که سبب شده خودرو همچنان برای بخشی از جامعه یک دارایی قابل معامله و در مواردی کالایی با کارکرد سرمایهای تلقی شود.
داخلیها؛ نوسان محدود اما رو به بالا
بررسی قیمت برخی خودروهای داخلی در روزهای اخیر نشان میدهد بازار در این بخش نیز از نوسانات مصون نمانده است. هرچند دامنه تغییرات برخی محصولات محدود بوده، اما در تعدادی از خودروها روند قیمتها افزایشی بوده است.
اطلس دندهای تیپ GL، یکی از محصولات جدید سایپا، اواخر هفته گذشته در بازار حدود یک میلیارد و ۶۲۰ میلیونتومان قیمت داشت؛ اما در آخرین معاملات قیمت آن به یک میلیارد و ۶۳۰ میلیونتومان رسیده است. افزایش ۱۰ میلیونتومانی این خودرو در فاصله چند روز، اگرچه در مقایسه با ارزش کلی خودرو رقم بزرگی نیست، اما از تداوم فشار افزایشی در بخشی از بازار حکایت دارد.
پارس نوا نیز که از محصولات جدید پارسخودرو بهشمار میرود، در همین بازه افزایش قیمت را تجربه کرده است. این خودرو اواخر هفته گذشته حدود ۲ میلیارد و ۳۵۰ میلیونتومان معامله میشد؛ اما قیمت آن در آخرین بررسیها به ۲ میلیارد و ۳۹۰ میلیونتومان رسیده است.
با این حال، همه خودروهای داخلی در مسیر افزایش قیمت حرکت نکردهاند. پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک که اواخر هفته گذشته حدود ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیونتومان قیمت داشت، در آخرین معاملات با کاهش ۱۰ میلیونتومانی به حدود ۳ میلیارد و ۹۰ میلیونتومان رسیده است.
این اختلاف رفتار قیمتی نشان میدهد بازار در شرایط فعلی با یک روند یکدست مواجه نیست و بسته به میزان تقاضا، موجودی بازار، شرایط عرضه و انتظارات معاملهگران، خودروهای مختلف میتوانند مسیرهای متفاوتی را تجربه کنند.
مونتاژیها؛ کاهش قیمت در برخی محصولات
در بازار خودروهای مونتاژی نیز طی روزهای اخیر نشانههایی از تعدیل قیمت مشاهده شده است. ریسپکت پرایم تیپ ۲ نیوفیس یکی از محصولاتی است که کاهش قیمت را تجربه کرده است.
این خودرو در پایان هفته گذشته حدود ۴ میلیارد و ۴۸۰ میلیونتومان قیمت داشت؛ اما در آخرین معاملات قیمت آن به حدود ۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیونتومان رسیده است؛ یعنی ۸۰ میلیونتومان کاهش در فاصلهای کوتاه.
فیدلیتی پرستیژ تیپ ۲ هفتنفره نیز با کاهش قیمت مواجه شده است. این خودرو که اواخر هفته گذشته حدود ۸ میلیارد و ۲۰۰ میلیونتومان قیمت داشت، اکنون در محدوده ۸ میلیارد و ۱۰۰ میلیونتومان معامله میشود.
کاهش قیمت برخی خودروهای مونتاژی را میتوان نشانهای از اصلاح کوتاهمدت قیمت در بخشی از بازار دانست؛ با این حال، برای ارزیابی اینکه این کاهشها به یک روند پایدار تبدیل میشوند یا خیر، باید رفتار بازار در هفتههای آینده و بهویژه وضعیت نرخ ارز و عرضه خودرو را دنبال کرد.
وارداتیها؛ واکنش مستقیم به نرخ ارز
در بازار خودروهای وارداتی، ارتباط قیمت با نرخ ارز معمولا مستقیم است. بخش قابل توجهی از بهای نهایی خودروهای وارداتی به هزینه ارزی، نرخ تبدیل ارز، تعرفهها و هزینههای مرتبط با واردات وابسته است؛ بنابراین تغییرات نرخ ارز و حتی انتظارات نسبت به آینده آن میتواند به سرعت در قیمت این خودروها منعکس شود.
در روزهای اخیر، برخی خودروهای وارداتی کاهش قیمت را تجربه کردهاند. مرسدسبنز E300 مدل ۲۰۲۶ با موتور ۲ لیتری که اواخر هفته گذشته حدود ۵۵ میلیاردتومان قیمت داشت، اکنون در محدوده ۵۴ میلیاردتومان قرار گرفته است.
در بخش خودروهای برقی نیز ایکسپنگ مونا M03 620 Plus مدل ۲۰۲۵ کاهش قابل توجهی را تجربه کرده است. این خودرو که اواخر هفته گذشته حدود ۱۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان قیمت داشت، در آخرین بررسیها حدود ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیونتومان قیمتگذاری شده است.
کاهش یک میلیاردتومانی قیمت این محصول در فاصله کوتاه، اهمیت انتظارات بازار و شرایط عرضه را در تعیین قیمت خودروهای وارداتی و برقی نشان میدهد. بهخصوص آنکه بازار خودروهای برقی در ایران هنوز در مرحله شکلگیری قرار دارد و تعداد عرضه، شبکه خدمات پس از فروش و میزان تقاضای واقعی میتواند اثر قابل توجهی بر قیمت آنها داشته باشد.
چرا بازار خودرو همچنان نوسانی است؟
بررسی رفتار قیمتها در سه بخش داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان میدهد نمیتوان تمام تغییرات بازار خودرو را صرفا به یک عامل نسبت داد. نرخ ارز یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار است؛ اما در کنار آن باید به سیاستهای وارداتی، میزان عرضه، قیمتگذاری کارخانه، هزینه تولید، قدرت خرید مصرفکننده و انتظارات تورمی نیز توجه کرد.
در خودروهای داخلی، هرچه فاصله میان قیمت کارخانه و بازار بیشتر باشد، انگیزههای غیرمصرفی برای حضور در بازار افزایش مییابد. از سوی دیگر، افزایش هزینه نهادههای تولید و قطعات، درنهایت فشار خود را بر قیمت تمامشده تولیدکننده وارد میکند. نتیجه این شرایط، بازاری است که در آن قیمت کارخانه و قیمت بازار همواره در یک مسیر حرکت نمیکنند.
در خودروهای وارداتی نیز معادله متفاوت است. محدودیت عرضه و هزینههای ارزی سبب میشود قیمت خودرو بیش از گذشته تحتتاثیر نرخ ارز و سیاستهای تجاری قرار گیرد. بنابراین هر خبر درباره تغییر تعرفه، نحوه تخصیص ارز، مقررات واردات یا حجم ورود خودرو میتواند انتظارات فعالان بازار را تغییر دهد.
خودرو همچنان از تورم عمومی جدا نیست
رفتار بازار خودرو در روزهای پایانی تابستان یک واقعیت مهم را بار دیگر آشکار کرده است؛ خودرو در اقتصاد ایران هنوز از تورم عمومی و انتظارات تورمی جدا نیست. حتی زمانی که تقاضای مصرفی کاهش پیدا میکند، تغییر انتظارات میتواند قیمتهای پیشنهادی را جابهجا کند.
بههمین دلیل، ثبات بازار خودرو تنها با افزایش مقطعی عرضه حاصل نمیشود. بازار برای خروج از چرخه نوسان به سیاستی نیاز دارد که همزمان تولید، واردات، نرخ ارز، قیمتگذاری و قدرت خرید مصرفکننده را در نظر بگیرد.
در غیر این صورت، تغییرات روزانه قیمت خودرو ممکن است همچنان ادامه پیدا کند؛ یک روز محصولی داخلی افزایش قیمت داشته باشد، روز دیگر خودرو مونتاژی عقبنشینی کند و در بازار وارداتی نیز یک خودرو میلیاردها تومان کاهش یا افزایش قیمت را تجربه کند.
آنچه از رفتار اخیر بازار میتوان دریافت این است که خودرو هنوز در اقتصاد ایران صرفا یک کالای مصرفی نیست. تا زمانی که ثبات اقتصادی و سیاستی به بازار بازنگردد و فاصله میان عرضه و تقاضا، قیمت کارخانه و بازار و همچنین ریسکهای ناشی از نرخ ارز کاهش پیدا نکند، نوسان قیمت همچنان یکی از ویژگیهای اصلی بازار خودرو باقی خواهد ماند.
