کمیته تخصصی کیفیت خودرو در انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان استان تهران راهاندازی شد؛ کمیتهای که هدف آن عبور از چرخه بیکیفیتی مزمنی است که سالهاست اعتماد و رضایت مشتریان نهایی را تحتتاثیر قرار داده است. حالا با تشدید رقابت، ورود خودروهای وارداتی و افزایش مقایسهپذیری در بازار، این پرسش جدی مطرح است که آیا کمیته کیفیت میتواند موانع ریشهدار کیفی صنعت خودرو را بهصورت شفاف، عملیاتی و قابل لمس برای افکار عمومی برطرف کند؟
کیفیت؛ الزام رقابت در بازار امروز خودرو
جواد علینژاد، عضو هیاتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان تهران درباره ضرورت شکلگیری کمیته کیفیت خودرو در انجمن تهران به «دنیای خودرو» گفت: «نخست باید بپذیریم که کیفیت در دنیا دیگر یک انتخاب یا ترجیح نیست، بلکه یک الزام قطعی است. در خودروسازی جهانی، کیفیت بهطور مستقیم با رقابت گره خورده و برندهایی همچون تویوتا هم با کیفیت بازار را در اختیار گرفتهاند.»
وی با اشاره به وضعیت صنعتخودرو ایران افزود: «این پرسش مطرح میشود که چرا ما در ایران از این مسیر عقب ماندهایم و تازه امروز به فکر کیفیت افتادهایم؟ واقعیت این است که اکنون هم در سمت خودروساز و هم در بخشخصوصی، متولیانی حضور دارند که به عوامل توسعه فکر میکنند. از طرفی ورود خودروهای مونتاژی و وارداتی به بازار، سطحی از کیفیت را همراه خود آورده که انتخاب را برای مردم سختتر کرده و مقایسه را اجتنابناپذیر ساخته است.»
علینژاد با تاکید بر تغییر شرایط بازار بیان کرد: «وقتی خودروهای وارداتی با نسل چهارم کیفیت، یعنی هوشمندسازی سیستمی و فناوریهای پیشرفته، وارد بازار و حتی نمایشگاههای خودرو میشوند، طبیعی است که خودروهای داخلی با این محصولات مقایسه شوند.»
وی خاطرنشان کرد: «اگر در گذشته، رقابت تنها میان خودروهای داخلی یا سطحی از مونتاژیها بود و کیفیت اهمیت کمتری داشت، امروز دیگر بقا بدون ارتقای کیفی ممکن نیست.»
این مقام صنفی تصریح کرد: «بخشخصوصی در عمل، به این جمعبندی رسیده که اگر بخواهد در آینده دوام بیاورد، باید سطوح مشخصی از کیفیت را پیادهسازی کند. البته در ذهن بسیاری از ما، کیفیت معادل کنترل کیفی یا انطباق محصول است؛ درحالی که کیفیت چهار نسل دارد و جهان از نسل چهارم هم عبور کرده است.»
نسلهای کیفیت و فاصله صنعت داخلی
دبیر کمیته تخصصی کیفیت خودرو انجمن، با تشریح نسلهای کیفیت گفت: «نسل چهارم کیفیت شامل هوشمندسازی سیستمهاست؛ رادارهای هوشمندی که مانع تصادف میشوند، خود یک نوع کیفیت هستند. اما ما در ایران نهتنها در نسل اول ماندهایم، بلکه حتی در زیرلایههای ابتدایی آن گرفتاریم؛ جایی که شفافیت، صداقت و تعامل سازنده بین قطعهساز و خودروساز مغفول مانده و باید شکل بگیرد.»
وی تاکید کرد: «وقتی هنوز در این مفاهیم بدیهی ماندهایم و جهان از نسل چهارم عبور کرده، اگر بهسرعت ارتقا ندهیم، بازار را بهطور کامل از دست میدهیم. امروز مردم بهطور همزمان به بازارهای جهانی دسترسی دارند و حق انتخاب برایشان واقعی شده است.»
علینژاد در پاسخ به این پرسش که آیا رقابت جهانی بر تصمیم مشتری ایرانی اثر گذاشته است، گفت: «امروز شما میتوانید تویوتا بخرید و در همان بازه قیمتی، کنار آن گزینههایی از خودروسازان داخلی هم دارید. سوال این است؛ کدام را انتخاب میکنید؟ بهطور حتم، محصولی که کیفیت بالاتر، خدمات بهتر، آپشنهای بیشتر را دارد انتخاب خواهید کرد.»
وی با بازتعریف مفهوم کیفیت اظهار داشت: «کیفیت دیگر فقط تعمیرگاه و کنترل کیفیت با همان QC نیست؛ آپشنها، فناوریها و تجربه کاربری هم جزو نسل جدید کیفیت هستند.»
این مقام صنفی به نگاه عمومی جامعه اشاره کرد و افزود: «اکنون صنعتخودرو ما بهصورت مزمن به بیکیفیتی متهم است؛ از نمایندگان مجلس تا مسئولان محلی، همه با نقد خودروسازی رأی میگیرند.»
عضو هیاتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان تهران تصریح کرد: «این ذهنیت عمومی بیدلیل نیست و ریشه در سیاستهای دولتی و تصدیگری دارد؛ اما هیچگاه اراده واقعی برای رساندن کیفیت به سطح مطلوب وجود نداشته است.»
ال۹۰ ثابت کرد اکوسیستم درست، خروجی درست میدهد
علینژاد با اشاره به تجربه همکاری با رنو گفت: «سال ۲۰۰۸ که رنو وارد ایران شد، مدیر مهندسی بودم و طراحی قطعات اکسل را انجام دادم. رنو هم طراحی را درست انجام داد، هم مطالبات را بهموقع پرداخت کرد و هم بر کیفیت نظارت داشت و نتیجه آن خودرو ال ۹۰ شد.»
وی تصریح کرد: «ال ۹۰ در همان کارخانهای تولید میشد که چند قدم آنطرفتر پژو ۴۰۵ یا محصولات دیگر خودروساز دولتی فعلی با همان قطعهسازان تولید میشد. پس توانمندیم؛ چراکه قطعهساز همان قطعهساز است؛ تفاوت در شرایط و اکوسیستم است.» عضو هیاتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان تهران افزود: «در آن مقطع، یک اکوسیستم کیفیت درست شکل گرفت و خروجی آن محصولی شد که هنوز خاطره خوبی از آن در ذهن مردم مانده است.»
وی با بیان مشکلات اقتصادی قطعهسازان ادامه داد: «وقتی خودروساز یک سال پول قطعهساز را نمیدهد و همکاران من مجبور به کوچکسازی واحدهایشان هستند، چگونه انتظار کیفیت داریم؟ وقتی هزینه کیفیت برای مواداولیه و فرآیند تولید پرداخت نمیشود، نتیجه آن مشخص است.»
وی هشدار داد: «ما با سیاستهای غلط سورسیابی، قطعهسازی را به زیرپلهها سپردهایم و درعمل خودروسازی را فروکاستهایم. این مغز صنعتی که زیرپلهای است، با ارتقای ظاهری درست نمیشود.»
کیفیت یک اکوسیستم است، نه یک دستورالعمل
دبیر کمیته تخصصی کیفیت خودرو انجمن با تشریح نسلهای کیفیت، درخصوص مفهوم اکوسیستم کیفیت گفت: «کیفیت محصول حاصل کارآمدی چند حوزه با هم است؛ از تامینکننده مواداولیه تا قطعهساز، خودروساز، لجستیک و خدمات پس از فروش؛ این زنجیره باید به صورت مستمر به هم بازخورد بدهند تا نقصها برطرف شود.»
وی تاکید کرد: «از نگاه محصول، کیفیت از تدوین استاندارد، طراحی، تست، ابزار، نمونهسازی تا تولید انبوه و تضمین کیفیت ادامه دارد. بنابراین اگر همه این مراحل درست مدیریت شود، خروجی میتواند بهتر از ال ۹۰ و حتی در سطح تویوتا باشد.»
علینژاد کیفیت را یک فرهنگ دانست و تصریح کرد: «این فرهنگ از حاکمیت شروع میشود؛ بنابراین وقتی حاکمیت بخواهد خودرو باکیفیت تولید شود، به طور حتم این اتفاق خواهد افتاد.» وی با انتقاد از سیاستهای محدودکننده دولت، افزود: «وقتی واردات ماشینآلات بهروز ممنوع میشود یا تجهیزات دو سال در گمرک میماند، چگونه میتوان قطعه بهروز تولید کرد؟»
این مقام صنفی تاکید کرد: «کیفیت شعار نیست؛ پیادهسازی آن نیازمند مجموعهای از تصمیمها و اقدامات هماهنگ است.»
وی در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین چالش کیفیت به «دنیای خودرو» گفت: «بهترتیب، عامل فرهنگی، سیاستگزاری و بعد اقتصادی مطرح است. بنابراین حتی با بهرهمندی از بهترین مصالح و مهندس هم نمیتوان روی بستر نامناسب، نتیجه کیفی درست داشت.»
علینژاد با اشاره به اینکه ما در حوزه شفافیت همچنان مشکل داریم، ادامه داد: «متاسفانه کنترل دقیق، نظام نظارتی شفاف و برخورد با تخلفات هنوز شکل نگرفته است.»
شفافیت، خط قرمز کمیته کیفیت است
عضو هیاتمدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان تهران در توضیح شفافیت گفت: «ما حتی دقیق نمیدانیم چه کسی چه چیزی را کنترل میکند، قطعه معیوب چرا معدوم نمیشود و چگونه سر از بازار آزاد درمیآورد. چرا قطعهسازی که بخش تحقیق و توسعه او جایزه ملی دارد، با قطعهساز زیرپلهای تفاوتی در رفتار نمیبیند؟»
وی با اشاره به امضاهای طلایی و مدیریت دولتی تاکید کرد: «رانت و دو مدیریتی حتما فساد میآورد. در کمیته کیفیت عهد کردیم شفاف صحبت کنیم، حتی اگر به مذاق برخی خوش نیاید. بنابراین حتی اگر قطعهسازی تقلب کند، انجمن وارد عمل خواهد شد؛ همانطور که صنف طلافروشان در این حوزه سختگیر است و پروانه متخلفان را باطل میکند.»
علینژاد در پاسخ به این پرسش که چقدر قیمتگذاری دستوری میتواند جلو ارتقای کیفی قطعات را بگیرد؟ گفت: «قیمتگذاری دستوری تاثیر منفی قابل توجهی روی بحث کیفیت دارد؛ مثل این است که بگویند چلوکباب را ۵۰ هزار تومان بفروش؛ درحالی که فقط هزینه گوشت ۱۰۰ هزار تومان است. بنابراین یا باید تولید نکند یا کیفیت را فدا کند.»
وی تصریح کرد: «از طرفی دوره وصول مطالبات ۱۲۰ روزه برای قطعهساز فاجعه و عامل فقر است. فقر نیز کیفیت را از بین میبرد. بنابراین قطعهسازی که هنوز نتوانسته مطالباتش را دریافت کند، چطور میتواند سرمایهگذاری کیفی داشته باشد؟»
رسانه ابزار فشار برای اجرای کیفیت است
علینژاد درباره راهبرد انجمن برای ارتقای کیفی قطعهسازی و صنعتخودرو در مقابل سودجویان گفت: «اگر با شفافیت، مذاکره و تعامل موضوعی حل نشود، از رسانه کمک میگیریم؛ چراکه ما نماینده صدها قطعهساز هستیم و این مسائل را علنی بیان میکنیم.»
وی رسانه را بخش مهمی از پروژه کیفیت دانست و اظهار داشت: «افزایش سواد رسانهای را در برنامههایمان قرار دادهایم. بنابراین باید جریان جدیدی خلق کنیم و صنعتخودرو را از متهم بیکیفیتی به نماد کیفیت تبدیل کنیم. همانطور که ژاپن هم روزی تصمیم گرفت کشور بیکیفیت نباشد و محصول را که میدیدند، میگفتند ژاپنی یعنی کیفیت.»
علینژاد تاکید کرد: «ما هم باید این هدف را ببینیم.»
این مقام صنفی خاطرنشان کرد: «شفافیت برگ برنده ماست؛ اگر تخلفی حل نشود، اعلام میکنیم، حتی اگر هزینه بدهیم. بنابراین قطعه درست تولید میکنیم و از مسیر عقبنشینی نمیکنیم.»
علینژاد در پاسخ به سوالی درباره حمایت از قطعهسازان کیفی گفت: «آموزش، بازآموزی مدیران کیفیت و تغییر تفکر صاحبان کسبوکار از اولویتهای انجمن در این مسیر است. همچنین ماشینآلات بهروز و سیستمهای هوشمند بهشرط تامین مالی، میتوانند نقص را به صفر نزدیک کنند.»
این مقام صنفی در پایان با اشاره به چهار فاز ارتقای کیفیت اظهار داشت: «خروج از بحران، تثبیت، توسعه و درنهایت رقابتپذیری و صادرات چهار فاز ارتقای کیفیت است. هرچند دستیابی به این مسیر ساده نیست، اما اگر به اجماع برسیم که کیفیت فرهنگ است، میتوان آن را هم ساخت.»
