اما آیا میتوان با فرمولهای شیمیایی، پلی میان مهندسی نوستالژیک دهههای طلایی و استانداردهای سختگیرانه قرن بیست و یکم زد؛ بسیاری از مالکان خودروهای ارزشمند قدیمی و کلکسیونرها، سالهاست با این چالش دست و پنجه نرم میکنند که آیا «بهترینهای امروز» واقعا برای «اسطورههای دیروز» هم بهترین هستند؟
پاسخ به این پرسش، در لایههای پنهان ویسکوزیته و افزودنیهایی نهفته است که فراتر از اعداد روی قوطیهای روغن، با متالورژی و ساختار موتورهای کلاسیک سخن میگویند.
وقتی یک غول خودروسازی تصمیم میگیرد به جای نگاه به افقهای دوردستِ برقی، نگاهی دوباره به میراث روغنخورده و فلزی خود بیاندازد، یعنی قواعد بازی در بازار روانکارها در حال تغییر است. این تغییری است که نه از جنس حذف، بلکه از جنس «تطبیق و احترام به اصالت» است.
ماموریت ویژه ستاره سه پر برای قلبهای کلاسیک
کمپانی مرسدسبنز در اقدامی که تحسین جوامع کلکسیونی را برانگیخته، رسما وارد حوزه تولید روانکارهای تخصصی برای مدلهای کلاسیک خود شده است. این پروژه که تحت نظارت دقیق بخش «مرسدسبنز کلاسیک» توسعه یافته، شامل عرضه روغنموتورهایی است که به طور اختصاصی برای پیشرانههای تولید شده در دهههای گذشته فرموله شدهاند.
این محصولات جدید در دو گرید اصلی وارد بازار شدهاند تا طیف وسیعی از مدلهای تاریخی را پوشش دهند:
۱- گرید ۱۰W-۴۰: که به طور ویژه برای موتورهای مدرنتر کلاسیک (مدلهای دهه ۸۰ میلادی به بعد) طراحی شده است.
۲- گرید ۲۰W-۵۰: که برای موتورهای بزرگتر و قدیمیتر که نیاز به فیلم روغن ضخیمتر و پایداری حرارتی بالاتر دارند، در نظر گرفته شده است.
مهندسی معکوس برای حفاظت پیشرو
جزئیات منتشر شده نشان میدهد که مهندسان مرسدسبنز صرفا به بستهبندی جدید اکتفا نکردهاند. این روانکارها با هدف مقابله با چالشهای خاص موتورهای قدیمی طراحی شدهاند؛ از جمله استفاده از افزودنیهای خاصی که با آلیاژهای فلزی قدیمی و متریال بهکار رفته در واشرها و کاسهنمدهای کلاسیک سازگاری کامل دارند.
بر خلاف روغنهای مدرن که ممکن است باعث خوردگی یا نشت در موتورهای قدیمی شوند، این فرمولاسیون جدید با ایجاد یک لایه محافظ پایدار، از سایش قطعاتی نظیر میلسوپاپ و یاتاقانها در سختترین شرایط کاری جلوگیری میکند.
بستهبندی با طعم نوستالژی
مرسدسبنز حتی در طراحی ظاهری این محصولات نیز وفاداری به سنتها را فراموش نکرده است. قوطیهای این روغنها با الهام از طراحیهای کلاسیک و نمادهای تاریخی این برند طراحی شدهاند تا حس اصالت را از همان نگاه اول به مصرفکننده منتقل کنند.
این محصول هماکنون از طریق شبکه نمایندگیهای مجاز مرسدسبنز و مراکز خدمات کلاسیک این شرکت در دسترس مالکان قرار گرفته است تا اطمینان حاصل شود که «ستارههای قدیمی» جادهها، همچنان با همان کیفیتی که از خط تولید خارج شدهاند، به حیات خود ادامه میدهند.
وقتی نوستالژی با مهندسی دقیق روغنکاری میشود
اقدام اخیر کمپانی مرسدسبنز در عرضه روغنموتورهای اختصاصی (Bespoke) برای مدلهای کلاسیک، صرفا یک حرکت تجاری برای فروش چند لیتر روانکار بیشتر نیست؛ بلکه بیانیهای هوشمندانه در راستای «حفظ میراث» و درک دقیق شکاف تکنولوژیک میان روغنهای مدرن و موتورهای قدیمی است. برای متخصصان حوزه روانکاری، این خبر حامل پیامهای مهمی است که فراتر از برند ستاره سه پر میرود.
چرا روغنهای مدرن برای کلاسیکها کافی نیستند
در دهههای اخیر، تمرکز صنعت روانکار بر کاهش ویسکوزیته (برای صرفهجویی در سوخت) و حذف برخی افزودنیها (برای حفاظت از کاتالیزورهای حساس) بوده است. روغنهای امروزی با استانداردهایی نظیر API SP یا ILSAC GF-۶، برای موتورهایی با نوسانهای بسیار محدود و سیستمهای پیشرفته کاهش آلایندگی طراحی شدهاند. اما در یک مرسدسبنز متعلق به دهه ۷۰ یا ۸۰ میلادی، ما با متالورژی متفاوت، واشرهای لاستیکی و چوبپنبهای قدیمی و سیستمهای سوپاپ متفاوتی روبهرو هستیم.
بسیاری از روغنهای سنتتیک مدرن به دلیل قدرت پاککنندگی بالا و ویسکوزیته پایین، میتوانند رسوبات مفیدی را که در موتورهای قدیمی نقش آببند را بازی میکنند، شسته و باعث نشتی یا کاهش فشار روغن شوند.
همچنین، حذف افزودنیهایی مانند ZDDP (روی و فسفر) از روغنهای مدرن — که برای محافظت از کاتالیزورها ضروری بود — در موتورهای کلاسیک که دارای پیروهای تخت (Flat Tappets) هستند، منجر به سایش شدید میلسوپاپ میشود. مرسدس با عرضه روغنهای ۱۰W-۴۰ و ۲۰W-۵۰ اختصاصی خود، دقیقا این خلأ فنی را پر کرده است؛ فرمولاسیونی که در عین بهرهگیری از پایه باکیفیت، تعادل افزودنیها را به سبک دوران طلایی مکانیک حفظ کرده است.
روغن به مثابه قطعه یدکی
از منظر استراتژی برند، مرسدسبنز با این کار «روانکار» را از یک کالای مصرفی عمومی (Commodity) به یک «قطعه یدکی حساس» ارتقا داده است.
این شرکت به مالکان خودروهای کلاسیک این اطمینان را میدهد که بهترین نگهبان برای قلب تپنده خودروی ارزشمندشان، همان کسی است که آن را ساخته است. این حرکت، وفاداری به برند را در بازاری تقویت میکند که خودروها نه فقط وسیله نقلیه، بلکه سرمایههایی رو به رشد هستند.
پیامی برای بازار داخلی و صنعت روانکار ایران
ایران به دلیل داشتن ناوگان قابل توجهی از خودروهای کلاسیک و قدیمی، پتانسیل بالایی برای عرضه روانکارهای تخصصی دارد. در حالی که بازار ما اغلب میان روغنهای معدنی ارزانقیمت و روغنهای سنتتیک بسیار مدرن (که لزوما برای موتورهای قدیمی مناسب نیستند) تقسیم شده است، جای خالی روانکارهای «کلاسیکمحور» که با نگاهی به ساختار موتورهای قدیمی اما با استانداردهای کیفی امروز تولید شده باشند، به شدت حس میشود.
اقدام مرسدسبنز نشان داد که «تکنولوژی روانکاری» لزوما به معنای حرکت به سمت روغنهای صفر-بیست (۰W-۲۰) نیست؛ بلکه گاهی تکنولوژی یعنی بازگشت به عقب و بازطراحی دقیق آنچه که یک موتور اصیل برای زنده ماندن به آن نیاز دارد.
این رویکرد میتواند الگویی برای تولیدکنندگان داخلی باشد تا با بخشبندی دقیقتر بازار، محصولاتی تخصصی برای حفاظت از سرمایههای نوستالژیک خیابانهای ایران عرضه کنند. در نهایت، روغنهای اختصاصی بنز ثابت کردند که برای دوام آوردن در مسیر آینده، گاهی باید نگاهی دقیق و مهندسیشده به میراث گذشته داشت.
