در این میان، گفتوگو با گنجی، بنیانگذار و رئیس هیاتمدیره گروه یزدتایر، فراتر از یک مصاحبه مطبوعاتی، به کالبدشکافی دقیق وضعیت اقتصاد سیاسی صنعت تایر بدل گشت.
گنجی که از او به عنوان یکی از استراتژیستهای کهنهکار این حوزه یاد میشود، با نگاهی واقعبینانه به گرههای کوری میپردازد که نه در خطوط تولید، بلکه در تالارهای ارزی و سیاستگزاریهای کلان دولتی نهفته است.
او در این گفتوگو با صراحتی تحسینبرانگیز، پارادوکس میان «میل دولت به حمایت» و «واقعیتهای تلخ تحریم» را واکاوی میکند. از دیدگاه او، راه نجات صنعت تایر نه در گرو صدقههای ارزی، بلکه در گرو شجاعت برای جراحی اقتصادی و پذیرش تورم سازنده در ازای پویایی بازار است.
او در حالی از بومیسازی تکنولوژی تایرهای خودروهای برقی سخن میگوید که معتقد است نبوغ جوانان ایرانی، بسیار جلوتر از زیرساختهای جادهای کشور حرکت کرده است.
این گفتوگو، بخش نخست از بررسی جامع وضعیت یزدتایر است که در آن به تبیین جایگاه ایران در بازار ۴۰۰ میلیون نفری منطقه و ضرورت تغییر نگاه به مقوله صادرات پرداخته شده است؛ فصلی که مقدمهای است بر جزئیات فنی و عملیاتی که در بخش دوم با مدیرعامل این مجموعه مرور خواهیم کرد.
ارزیابی شما از ریشه بحران ارزی و رویکرد دولت در قبال تولیدکنندگان چیست؟
بدون شک هماهنگی برای تخصیص ارز اصلیترین دغدغه ما بوده است. نمیخواهیم صرفا منتقد باشیم و بگوییم از ابتدای سال ارزی دریافت نکردهایم، اما واقعیت این است که هر زمان درخواستی برای تامین ارز ثبت شد، در زمان مناسب به نتیجه نرسید. باید پذیرفت که چالش اصلی خود دولت است؛ قطعی است که آنها تمایل به تامین نیاز ما دارند اما در عمل توانایی آن محدود شده است.
ما نفت میفروشیم اما دسترسی به پول آن به دلیل تحریمها دشوار است و نقدینگی ما در کشورهایی مثل چین متوقف میماند. اینجاست که نقش دیپلماسی اقتصادی و وزارت خارجه پررنگ میشود تا با رایزنیهای گسترده، گره از تبادلات مالی باز کنند.
از سوی دیگر، انتقال نرخ ارز به تالار دوم و مبنا قرار گرفتن ارز آزاد، قیمت تمامشده برای کارخانه را به شدت افزایش میدهد. وقتی هزینهها بالا میرود، راهی جز اصلاح قیمت فروش باقی نمیماند، اما پرسش اساسی این است که با تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی، آیا مصرفکننده نهایی توان خرید تایر را خواهد داشت؟
برخی معتقدند باید همه چیز را آزاد کرد و در مقابل یارانه مردم را برای خرید اقلام اساسی از جمله تایر افزایش داد. بنده به عنوان یک فعال اقتصادی معتقدم حتی اگر این جراحی منجر به تورم شود، مادامی که باعث گردش چرخ بازار و خروج از رکود شود، تورمی مثبت و سازنده خواهد بود.
خوشبختانه با آزادتر شدن ساز و کارها، زمان انتظار برای تخصیص ارز اکنون به ۱۰ تا ۱۵ روز کاهش یافته که حرکت رو به جلویی است. اما اگر قرار است تورمی ایجاد شود، بگذارید تورمی باشد که بازار را از رکود خارج کند و چرخ تولید را بچرخاند. ما باید با واقعیسازی قیمتها و تقویت قدرت خرید مردم از طریق یارانههای هدفمند، اجازه دهیم مردم هم روغن و مرغ بخرند و هم تایر باکیفیت؛ نه اینکه تولیدکننده را در برزخِ قیمتگذاری دستوری و کمبود نقدینگی رها کنیم.
چطور مسیر نوآوری را مدیریت کردید؟
ایجاد تحول در یک مجموعه صنعتی مستلزم حرکت، ارتقای تکنولوژی و البته سرمایهگذاری جسورانه است. در شرایط تحریم که حتی یک پیچ هم به ما نمیفروشند، خرید تکنولوژی عملا به یک نبرد تمامعیار تبدیل شده است. ما با تکیه بر دانش فنی متخصصان داخلی و غیرت جوانانمان، توانستیم از سد تحریمها عبور کنیم. سه طرح جدیدی که امروز رونمایی کردیم، از جمله تایرهای رینگ ۱۹ و ۲۰ و مخصوصا تایر خودروهای الکتریکی، تماما با دانش بومی طراحی و ساخته شدهاند. این مایه افتخار است که ما دیگر محتاج دانش بیگانه نیستیم.
تایر خودروهای برقی ما در حال حاضر تمامی تستهای استاندارد را با موفقیت پاس کرده است؛ جالب است بدانید در حالی ما موفق به بومیسازی این تکنولوژی شدیم که هنوز خودروهای برقی به صورت گسترده در جادههای ایران حضور ندارند. این یعنی یزد تایر جلوتر از زمان خود حرکت میکند تا به محض ورود این نسل از خودروها، بازار کشور از واردات بینیاز باشد.
با نگاهی به جغرافیای منطقه، جایگاه صنعت تایر ایران را در مقایسه با کشورهای همسایه چگونه ارزیابی میکنید؟ به نظر میرسد فرصتهای صادراتی بکری در انتظار ماست.
واقعیت این است که ظرفیتهای ما بسیار فراتر از مرزهای داخلی است. اگر به اطراف ایران نگاه کنید، به جز ترکیه، عملا در هیچیک از کشورهای همسایه و حتی کشورهای عربی منطقه، زیرساخت کارخانهای برای تولید تایر وجود ندارد.
ما با یک بازار ۴۰۰ میلیون نفری در پیرامون خود مواجه هستیم و زمانی که محصولی تولید میکنیم، باید با نگاه به این جمعیت عظیم برنامهریزی کنیم. صادرات برای ما یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است.
در حال حاضر ما موفقیتهای خوبی در صادرات تایر رادیال موتورسیکلت داشتهایم، اما صادقانه باید بگویم که در بخش تایرهای سواری، هنوز به آن جایگاهی که در شأن صنعت ایران است نرسیدهایم. شرکتهای ایرانی برای تامین پایدار مواد اولیه، حداقل به ماهانه ۱۰ میلیون دلار ارز نیاز دارند که بخشی از آن باید از محل صادرات تامین شود.
با توجه به تغییرات ژئوپلیتیک اخیر، آیا بازارهای جدیدی مانند روسیه میتوانند هدف اصلی تایر ایرانی باشند؟
قطعا همینطور است. روسیه و بلاروس اکنون تحت زنجیرهای از تحریمهای سختگیرانه هستند و این بهترین زمان برای حضور کالای ایرانی از جمله تایر در این بازارهاست. اگر کیفیت محصول ما در سطح استانداردهای جهانی و رادیال باشد، به راحتی میتوانیم جای پای خود را در این بازار محکم کنیم. بخش بزرگی از تمرکز ما اکنون بر گسترش همین شریانهای صادراتی است.
آیا محصولات جدیدی که اخیرا طراحی کردهاید، با نگاه به ذائقه بازارهای صادراتی بوده است؟
بله، حتما. حجم تولید ما در برخی ردهها فراتر از نیاز داخلی است. به عنوان مثال، در برخی سایزهای مورد نیاز خودروهای چینی، مصرف داخلی سالانه حدود ۵ هزار حلقه است اما ما ظرفیت تولید ۲۵ هزار حلقه را ایجاد کردهایم. این مازاد تولید مستقیما برای بازار خارج هدفگذاری شده است. صادرات علاوه بر ارزآوری، برند ما را در سطح بینالمللی معرفی میکند و تقاضا در بازار لوازم یدکی (Aftermarket) جهانی را برای ما به همراه خواهد داشت که بسیار ارزشمند است.
