افزایش هزینه مواداولیه، رشد هزینه انرژی و حملونقل، نوسان نرخ ارز و فروشهای مدتدار، صنعت قطعه را با فشارهای تازهای روبه رو کرده است. در چنین شرایطی جریان نقدینگی بسیاری از واحدهای تولیدی تضعیف شده و برنامهریزی برای تولید با دشواری بیشتری انجام میشود. کاهش قدرت خرید در بازار نیز تقاضا را محدود کرده و برخی واحدها را به تعدیل نیرو سوق داده است؛ روندی که در صورت تداوم میتواند بر اشتغال و پایداری تولید اثرگذار باشد.
نوسان بازار و فشار هزینهها
محمود نجفی سهی، تولیدکننده قطعات خودرو درباره صنعت قطعه به «دنیای خودرو» گفت: «وضعیت قطعهسازان همراه با بلاتکلیفی کامل است. نه بازار تصویر روشنی دارد، نه ورودی کارخانهها مشخص است و نه حتی میتوان برای خروجی آنها برنامهریزی کرد. قیمتها ثبات ندارند و نرخ ارز مدام درحال تغییر است. دولت با سیاستهای ارزی خود در عمل کل صنعت را تحتتاثیر قرار داده است.»
وی با تاکید بر اینکه قصد ورود به مباحث سیاسی را ندارد و نگاهش صرفا اقتصادی است، افزود: «در بسیاری از کشورها برای جبران کسری بودجه از ابزار تورم استفاده میشود و در کشور ما نیز چنین روندی دیده میشود. نرخ ارز در اختیار دولت است و بازار نقش تعیینکننده ندارد؛ بلکه دولت بر اساس نیازهای خود آن را مشخص میکند. درنتیجه نه هزینههای ورودی کارخانه قابل پیشبینی است و نه درآمد حاصل از فروش. تولیدکننده میان افزایش پیوسته قیمت مواداولیه و فشار خریداران برای کاهش قیمت یا تعویق در پرداخت گرفتار شده است.»
نجفی سهی با اشاره به شرایط فروش قطعات تصریح کرد: «به تازگی برای فروش قطعهای با من تماس گرفتند. وقتی درباره شرایط پرداخت پرسیدم، گفتند چک سه ماهه میدهند. درحالی که من باید مواداولیه را نقدی بخرم و قطعه نیز حدود یک ماه در کارخانه میماند تا آماده شود. با این حال خریدار انتظار دارد سه ماه بعد پول پرداخت کند. حتی برخی میگویند اجازه دهید ابتدا کالا را بفروشیم و هر زمان پول به حساب ما واریز شد، آن را به شما بدهیم.»
وی ادامه داد: «در یک مورد خریدار مبلغ مورد نظر را در ۹ مرحله واریز کرد که جمع آن تنها ۱۴ میلیونتومان شد. این شیوه پرداخت نشان میدهد تولیدکننده در چه شرایط دشواری کار میکند و مجبور است با پرداختهای خرد و نامنظم کنار بیاید.»
این قطعهساز با اشاره به بدهی خودروسازان تاکید کرد: «خودروسازان نیز با مشکلات جدی روبهرو هستند و طبق برآوردها بیش از ۵۰ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان به قطعهسازان بدهکارند. درچنین شرایطی مشخص نیست توان ادامه تامین قطعات تا چه حد وجود دارد. البته این وضعیت محدود به صنعتخودرو نیست و بسیاری از صنایع دیگر نیز با مشکلات مشابه دست و پنجه نرم میکنند.»
فشار مضاعف بر تولید
نجفی سهی با اشاره به وضعیت بازار داخلی اظهار داشت: «اگر به بازار لوازم خانگی نگاه کنید، میبینید شرکتها شبانهروز تبلیغ میکنند و اعلام میکنند که بدون چک، بدون سفته و بدون ضامن میتوان کالا را با اقساط ۱۲ ماهه، دو ساله یا حتی سه ساله خرید. این شرایط نشان میدهد تولید در وضعیت سختی قرار گرفته و بازار کشش لازم برای خرید نقدی را ندارد.»
وی افزود: «همیشه گفته میشود اگر یک واحد تولیدی تعطیل شود، راهاندازی دوباره آن بسیار سختتر از زمانی است که یک واحد از ابتدا ایجاد شود. نگرانی این است که با ادامه این شرایط، بخشی از واحدهای تولیدی به سمت تعطیلی حرکت کنند.»
این قطعهساز با اشاره به وضعیت نیروی کار نیز تصریح کرد: «در بسیاری از واحدهای تولیدی روند کاهش نیرو آغاز شده و این موضوع محدود به یک استان یا یک منطقه خاص نیست. در نقاط مختلف کشور کارخانهها ناچار شدهاند بخشی از نیروی انسانی خود را تعدیل کنند.»
وی با بیان اینکه فشار دستگاههای مختلف نیز بر تولیدکنندگان افزایش یافته است، گفت: «هر نهادی که با تولید سر و کار دارد مسیر خود را میرود. برای نمونه در موردی شخصی، اداره مالیات برای موردی مبلغ ناچیزی تعیین کرده بود که برای آن بیش از ۲۰ پیامک ارسال کرده است. این نوع برخوردها نشان میدهد نگاه برخی دستگاهها به تولیدکننده چگونه است.»
نجفیسهی ادامه داد: «وضعیت بیمه نیز بهتر از این نیست و در کنار آن هزینه انرژی به شدت افزایش یافته است. سال گذشته در اوج مصرف حدود یک میلیونتومان هزینه برق پرداخت میکردم؛ اما اکنون این رقم به 6 تا 7 میلیونتومان در ماه رسیده است.»
این فعال صنعت قطعه همچنین به مشکل قطعی برق اشاره کرد و گفت: «با وجود اینکه هنوز وارد تابستان نشدهایم، از همین هفته قطعی برق در کارخانهها آغاز شده و فعلا یک روز در هفته برق قطع میشود. مشخص نیست در ادامه این وضعیت به چه شکل ادامه پیدا خواهد کرد.»
افزایش مداوم هزینهها و تاثیر آن بر تولید
نجفی سهی با اشاره به افزایش هزینههای حملونقل و مواداولیه به «دنیای خودرو» گفت: «هزینه حمل بار به شدت افزایش یافته است. پیش از این یک کامیون بار با حدود 3 میلیونتومان از مبدا به تهران میرسید؛ اما اکنون همان مسیر بین 5/6 تا 7میلیونتومان هزینه دارد و این افزایش هزینه مستقیما بر قیمت تمامشده تولید اثر میگذارد.»
وی افزود: «در چنین شرایطی فقط قیمتها افزایش پیدا نمیکند، بلکه کیفیت، وزن و حجم کالاها نیز تغییر میکند. برای نمونه ماه گذشته یک عدد نان را ۲۵ هزارتومان خریداری کردیم؛ اما چند روز پیش قیمت همان یک عدد نان به ۴۰ هزار تومان رسید. حتی قیمت نان سنگک کوچک بدون کنجد نیز حدود ۴۰ هزار تومان است. درحالی که پیش از این قیمت هر کیلو نان حدود ۶۰ هزار تومان بود و اکنون به حدود ۹۰ هزار تومان رسیده است.»
این قطعهساز تصریح کرد: «وقتی قیمت سادهترین کالاهای مصرفی چنین افزایشی دارد، طبیعی است که هزینه مواداولیه مانند آهن و فولاد نیز بیشتر شود. در نتیجه فشار معیشتی بر کارگران افزایش پیدا میکند. کارگری که با هزینههای سنگین زندگی روبهرو است نمیتواند مانند گذشته با تمرکز و بهرهوری بالا کار کند. وقتی کارگر مدام نگران هزینههای زندگی باشد، انتظار افزایش راندمان یا کاهش ضایعات چندان واقعبینانه نیست.»
نجفی سهی با اشاره به فشار اقتصادی بر جامعه اظهار داشت: «هم تولیدکننده و هم کارگر با مشکلات معیشتی روبهرو هستند و حتی برای خانوارها نیز شرایط دشوار شده است. ممکن است کالایی که امروز خریداری میشود، فردا با قیمت دیگری عرضه شود. این بیثباتی اقتصادی باعث شده چشمانداز روشنی برای آینده وجود نداشته باشد. وقتی تولیدکننده، کارگر و مصرفکننده ندانند فردا چه اتفاقی در بازار میافتد، برنامهریزی اقتصادی امکانپذیر نخواهد بود.»
نرخ ارز در اختیار دولت است و بازار نقش تعیینکننده ندارد؛ بلکه دولت بر اساس نیازهای خود آن را مشخص میکند. در نتیجه نه هزینههای ورودی کارخانه قابل پیشبینی است و نه درآمد حاصل از فروش
نبود چشمانداز اقتصادی پیش روی تولیدکننده
این تولیدکننده قطعات خودرو با اشاره به تاثیر شرایط اقتصادی بر روند قیمتها اظهار داشت: «در چنین فضایی حتی رویدادهایی مانند جنگ نیز بهانهای برای افزایش قیمتها شده است. از نانوایی محله گرفته تا فروشندگان مواداولیه و پیمانکاران، بسیاری از فعالان بازار با استناد به شرایط جدید قیمتهای خود را بالا میبرند.»
وی افزود: «البته این موضوع تا حدی قابل درک است؛ زیرا بسیاری از فعالان اقتصادی چشمانداز روشنی برای آینده نمیبینند. وقتی آینده نامشخص باشد، طبیعی است که هر فردی تلاش کند با افزایش قیمتها ریسک کار خود را کاهش دهد.»
نجفی سهی با اشاره به پیامدهای این شرایط در بازار کار تصریح کرد: «در حال حاضر مساله اشتغال به یکی از مشکلات جدی تبدیل شده است. کاهش نیرو در بسیاری از واحدهای تولیدی شدت گرفته و نمونههای متعددی از آن دیده میشود. یکی از دوستان من که مدیریت یک هلدینگ بزرگ را برعهده دارد، پیش از عید اعلام کرد که ناچار شده است ۲۸۰ نفر از نیروهای خود را به بیمه بیکاری معرفی کند.»
وی ادامه داد: «وقتی نیروهای کار بیکار میشوند، ورودی منابع سازمان تامین اجتماعی کاهش پیدا میکند؛ اما در مقابل هزینههای این سازمان افزایش مییابد. با افزایش تعداد بیکاران، پرداخت بیمه بیکاری نیز بیشتر میشود و فشار مالی بر این صندوق بالا میرود.»
نجفی سهی اظهار داشت: «از سوی دیگر حتی در پرداخت حقوق بازنشستگان نیز مشکلاتی دیده میشود. اکنون که وارد نیمه دوم خرداد شدهایم، هنوز افزایش حقوق فروردین و اردیبهشت بازنشستگان پرداخت نشده و حقوقها همچنان بر اساس ارقام سال گذشته پرداخت میشود.»
با وجود اینکه هنوز وارد تابستان نشدهایم از همین هفته قطعی برق در کارخانهها آغاز شده و فعلا یک روز در هفته برق قطع میشود. مشخص نیست در ادامه این وضعیت به چه شکل ادامه پیدا خواهد کرد
افزایش درآمد دولت با حمایت از تولید
این قطعهساز با اشاره به نحوه جبران کسری بودجه دولت گفت: «اگر مسئولان قصد داشتند با نگاه دلسوزانه عمل کنند، به جای جبران کسری بودجه از مسیر تورم باید به تقویت تولید و توسعه اقتصادی کمک میکردند تا از محل افزایش درآمد و رونق تولید، مالیات بیشتری دریافت شود.»
وی افزود: «در شرایط فعلی مالیات بیشتر از محل افزایش قیمت کالاها دریافت میشود نه از محل توسعه تولید. در نتیجه فشار اصلی بر دوش تولیدکننده قرار گرفته و همین موضوع باعث کاهش تولید شده است؛ روندی که به نظر میرسد همچنان ادامه داشته باشد.»
نجفی سهی در ارزیابی آینده صنعت قطعه تاکید کرد: «چشمانداز این صنعت را مثبت نمیبینم و تصور نمیکنم شرایط در ماههای آینده بهتر شود. در مقطعی مردم نقدینگی خود را به داراییهایی مانند طلا، ارز یا خودرو تبدیل کردند و همین موضوع تا حدی تقاضا را در بازار نگه داشت. اما این روند تا ابد ادامه پیدا نمیکند و در نقطهای متوقف خواهد شد.»
وی تصریح کرد: «وقتی قدرت خرید مردم کاهش یابد، فعالیت بازار نیز بهطور طبیعی متوقف میشود. این توقف ممکن است چندان هم دور نباشد و در آینده نزدیک شاهد آن باشیم. درمجموع شرایط تولید و صنعت قطعه را تا پایان سال مناسب نمیبینم و معتقدم روند فعلی اگر تغییر نکند، میتواند چالشهای بیشتری برای تولیدکنندگان ایجاد کند.»
سوتیتر یک:
سوتیتر دو:
