امروز بحث «چرخهپذیری» و «مسئولیت تولیدکننده» تنها یک شعار نیست؛ بلکه به شاخصی برای سنجش بلوغ و آیندهنگری برندها تبدیل شده است. در همین مسیر، بازیگران بزرگ بازار روانکارها و خودروسازی بهتدریج به این نتیجه رسیدهاند که مدیریت پسماندهای خطرناک، بهویژه روغنموتور کارکرده، دیگر نمیتواند به شکل سنتی ادامه یابد.
این ماده که سالها بهعنوان یک ضایعه صنعتی پرریسک شناخته میشد، اکنون در مرکز توجه برنامههای اقتصاد چرخشی قرار گرفته است؛ برنامههایی که هدفشان کاهش هدررفت منابع، افزایش بهرهوری و ایجاد زنجیرههای بازیافت قابلردیابی است. در چنین فضایی، همکاری میان شرکتهای بزرگ نهتنها ضروری، بلکه تعیینکننده است.
وقتی یک خودروساز بزرگ و یک برند مطرح روانکار تصمیم میگیرند برای ایجاد یک مدل ساختاریافته در جمعآوری و بازیافت روغن کارکرده کنار هم قرار بگیرند، این اقدام میتواند مسیر تازهای برای کل صنعت ترسیم کند؛ مسیری که از سطح یک استان آغاز میشود، اما ظرفیت تبدیلشدن به یک الگوی ملی را دارد.
در ادامه، یکی از نمونههای مهم این همکاریها را بررسی میکنیم؛ نمونهای که نشان میدهد چگونه یک تفاهمنامه میتواند نقطه آغاز یک تحول بزرگ در مدیریت پسماندهای روانکار باشد.
تاتا موتورز و کستول هند با امضای یک تفاهمنامه همکاری (MoU) گام تازهای در مسیر ایجاد یک اکوسیستم چرخهپذیری روغن کارکرده برداشتهاند؛ اقدامی که میتواند بهعنوان یکی از نخستین مدلهای ساختاریافته در مدیریت مسئولانه پسماندهای روانکار در صنعتخودرو هند شناخته شود.
این همکاری قرار است بهصورت یک پایلوت مشترک آغاز شود و هدف آن ایجاد یک مدل منسجم برای جمعآوری، هدایت و بازیافت روغنموتور کارکرده است؛ مدلی که بتواند هم نیازهای عملیاتی شرکتها را پوشش دهد و هم با چارچوبهای قانونی جدید هند همسو باشد.
در سالهای اخیر، دولت هند با اجرای سیاست «Extended Producer Responsibility (EPR)» فشار بیشتری بر صنایع مختلف وارد کرده تا مسئولیت چرخه عمر محصولات خود را برعهده بگیرند؛ بهویژه در حوزه روانکارها که مدیریت پسماند آنها هم از نظر زیستمحیطی و هم از نظر ایمنی اهمیت بالایی دارد.
تفاهمنامه جدید میان تاتا موتورز و کستول دقیقا در همین راستا تعریف شده و تلاش میکند یک زنجیره قابلردیابی و استاندارد برای بازیافت روغن کارکرده ایجاد کند؛ زنجیرهای که بتواند از مرحله جمعآوری تا بازیافت نهایی، فرآیندی شفاف و قابل نظارت ارائه دهد.
این همکاری نهتنها به اهداف اقتصاد چرخشی کمک میکند، بلکه میتواند الگوی جدیدی برای سایر بازیگران صنعتخودرو و روانکارها باشد؛ بهویژه در بازاری که حجم بالای مصرف روغنموتور و نبود ساختارهای رسمی بازیافت، سالها بهعنوان یک چالش جدی مطرح بوده است.
تاتا موتورز و کستول امیدوارند این پایلوت بتواند مسیر را برای اجرای گستردهتر چنین مدلهایی در سطح ملی هموار کند و درنهایت، استانداردهای جدیدی برای مدیریت پسماندهای صنعتی در هند تعریف شود.
براساس مفاد تفاهمنامه، تاتا موتورز و کستول هند قصد دارند یک سامانه قابلردیابی برای جمعآوری، ذخیرهسازی و هدایت روغنموتور کارکرده ایجاد کنند؛ سامانهای که در شبکه خدمات پس از فروش مجاز تاتا موتورز در ایالت کارناتاکا اجرا خواهد شد.
این پایلوت، خلأ قدیمی صنعت در زمینه مدیریت مسئولانه روغن کارکرده را هدف قرار میدهد؛ مادهای که طبق مقررات هند در دسته پسماندهای خطرناک قرار میگیرد و سالها نبود یک مدل استاندارد برای جمعآوری و بازیافت آن، چالشهای زیستمحیطی و عملیاتی ایجاد کرده بود.
ویکرام آگراوال، مدیر بخش قطعاتیدکی و کسبوکارهای غیرخودرویی در واحد خودروهای تجاری تاتا موتورز، تاکید کرده که مدیریت صحیح روغن کارکرده یکی از ارکان اصلی ایجاد یک اکوسیستم خودرویی واقعا چرخهمحور در هند است.
او میگوید همکاری با کستول میتواند یک مدل قابلگسترش ایجاد کند؛ مدلی که از جمعآوری مسئولانه در نمایندگیها آغاز میشود و درنهایت به تولید خروجی بازیافتی باکیفیت میرسد. بهگفته او، این پروژه بخشی از مسیر پایداری تاتا موتورز است و میتواند استانداردهای جدیدی برای صنعت تعریف کند.
این پایلوت علاوهبر ایجاد ساختار جمعآوری و هدایت، بهدنبال ایجاد شفافیت کامل در زنجیره بازیافت است؛ یعنی هر واحد روغن کارکرده از لحظه خروج از خودرو تا ورود به چرخه بازیافت، قابلردیابی و مستند خواهد بود.
چنین رویکردی نهتنها با الزامات EPR همسو است، بلکه میتواند به کاهش تخلفات، جلوگیری از رهاسازی غیرقانونی پسماند و افزایش سهم بازیافت رسمی کمک کند.
این همکاری، نمونهای از تغییر رویکرد صنعت روانکارها در هند است؛ تغییری که نشان میدهد بازیافت روغن کارکرده دیگر یک فعالیت جانبی نیست، بلکه بخشی از استراتژی کلان شرکتها برای پایداری، کاهش اثرات زیستمحیطی و افزایش بهرهوری منابع است.
آنوپ جیندال، معاون فروش OEM در کستول هند، تاکید کرده است که ایجاد یک اقتصاد چرخهای در حوزه روانکارها تنها زمانی امکانپذیر است که تمام بازیگران زنجیره ارزش در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
او این همکاری را نخستین مشارکت رسمی کستول با یک خودروساز در زمینه مدیریت مسئولانه روغن کارکرده توصیف کرده و گفته است تجربه پایلوتهای قبلی در جنوب هند، درک شرکت از چگونگی گسترش چرخهپذیری در مقیاس بزرگ را عمیقتر کرده است.
