تازهترین آمار منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران درباره شاخص قیمت مصرفکننده منتهی به شهریورماه سال جاری نشان میدهد تورم در این بخش نهتنها در مقیاس سالانه و ماهانه بالاست، بلکه در مقایسه با دوره مشابه سال قبل نیز شتاب قابلتوجهی داشته است؛ روندی که میتواند دسترسی خانوارها به خودرو را دشوارتر کند و همزمان هزینه رفتوآمد و جابهجایی را افزایش دهد.
بر اساس این آمار، نرخ تورم سالانه شاخص کل به ۷۳.۶ درصد رسیده و تورم نقطهبهنقطه نیز ۸۹.۸ درصد ثبت شده است. تورم ماهانه شاخص کل هم ۴.۲ درصد گزارش شده است. در این میان، گروه حملونقل عملکردی بالاتر از میانگین تورم عمومی داشته؛ بهطوریکه تورم سالانه آن به ۷۸.۴ درصد و تورم نقطهبهنقطه آن به ۱۱۵.۲ درصد رسیده است. تورم ماهانه این گروه نیز ۷.۹ درصد اعلام شده که از رشد محسوس هزینههای مرتبط با جابهجایی در دوره مورد بررسی حکایت دارد.
در میان اجزای مختلف حملونقل، خرید وسایل نقلیه بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده است. تورم سالانه این بخش ۸۸.۶ درصد اعلام شده؛ درحالیکه تورم نقطهبهنقطه آن به ۱۳۵.۷ درصد رسیده است. همچنین قیمت خرید وسایل نقلیه در مقایسه با ماه قبل ۱۱.۴ درصد افزایش داشته است. این ارقام نشان میدهد هزینه تهیه خودرو و سایر وسایل نقلیه با سرعتی بالاتر از بسیاری از اقلام مصرفی افزایش یافته و خرید وسیله نقلیه جدید را برای بخش بیشتری از خانوارها به تصمیمی دشوارتر تبدیل کرده است.
تورم نقطهبهنقطه ۱۳۵.۷ درصدی به این معناست که سطح قیمتها در بخش خرید وسایل نقلیه نسبت به ماه مشابه سال قبل بیش از دو برابر شده است. چنین افزایشی، در شرایطی که درآمد خانوارها نیز باید پاسخگوی سایر هزینههای ضروری زندگی باشد، میتواند فاصله میان توان مالی خریداران و قیمت خودرو را بیشتر کند. در نتیجه، بخشی از متقاضیان ممکن است خرید خودروی جدید را به تعویق بیندازند یا به سمت خودروهای کارکرده و گزینههای ارزانتر حرکت کنند؛ هرچند میزان تحقق این رفتارها به سطح درآمد، شرایط اعتباری و وضعیت عرضه در بازار بستگی دارد.
فشار تورمی حملونقل تنها به قیمت خرید خودرو محدود نیست. استفاده از وسایل نقلیه شخصی نیز با افزایش قابلتوجه هزینهها همراه بوده است. تورم سالانه این بخش به ۷۲.۷ درصد رسیده، تورم نقطهبهنقطه آن ۱۱۰.۹ درصد و تورم ماهانه آن ۷.۲ درصد ثبت شده است. این روند نشان میدهد هزینههای مرتبط با استفاده از خودروی شخصی نیز رشد قابلتوجهی داشته و نگهداری و بهرهبرداری از وسیله نقلیه برای خانوارها پرهزینهتر شده است.
خدمات حملونقل عمومی در مقایسه با خرید و استفاده از وسایل نقلیه شخصی، تورم پایینتری داشته است؛ بااینحال، این بخش نیز از موج افزایش قیمتها در امان نمانده است. تورم سالانه خدمات حملونقل عمومی ۷۲.۱ درصد، تورم نقطهبهنقطه آن ۸۷.۵ درصد و تورم ماهانه آن ۳.۵ درصد اعلام شده است. بنابراین، حتی خانوارهایی که برای کاهش هزینهها به حملونقل عمومی متکی هستند نیز با افزایش مخارج رفتوآمد مواجهاند.
وزن گروه حملونقل در سبد مصرفی خانوار نیز اهمیت این روند را بیشتر میکند. ضریب اهمیت این گروه در شاخص کل ۸.۹۳ درصد است که از این میزان، ۳.۴۴ واحد درصد به خرید وسایل نقلیه، ۴.۰۶ واحد درصد به استفاده از وسایل نقلیه شخصی و ۱.۴۲ واحد درصد به خدمات حملونقل عمومی اختصاص دارد. این ترکیب نشان میدهد هزینههای مرتبط با خودرو و استفاده از آن سهم قابلتوجهی در مخارج خانوار دارند و افزایش قیمتها در این حوزه میتواند بر بودجه خانوار اثرگذار باشد.
