تامین پلیمر برای صنعت قطعات خودرو دیگر فقط مساله پیدا کردن مواداولیه نیست؛ تولیدکنندگان باید همزمان با نوسان قیمتها، دشواری واردات و کمبود نقدینگی کنار بیایند. در بازار داخلی، رقابت بر سر برخی گریدهای پرمصرف، هزینه خرید را بالا میبرد و عرضه نامنظم، برنامهریزی تولید را دشوارتر میکند.
از سوی دیگر، فروش نقدی مواداولیه در برابر پرداخت دیرهنگام مطالبات قطعهسازان، فاصلهای ایجاد کرده که توان خرید آنها را کاهش میدهد. پیامد این فشارها ممکن است به انتخاب مواد ارزانتر و نگرانی درباره کنترل کیفیت قطعات نیز برسد. در چنین شرایطی، افزایش عرضه بهتنهایی گره کار را باز نمیکند؛ ثبات قیمت، دسترسی به منابع مالی و نظم در پرداختها نیز برای تداوم تولید اهمیت دارد.
نوسان قیمت و دشواری تامین
مهدی پورقاضی، عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعههای خودرو، درباره وضعیت تامین پلیمر در صنعت قطعهبه «دنیایخودرو» گفت: «پلیمرهای مورد نیاز این صنعت به دو گروه تولید داخل و وارداتی تقسیم میشوند. تامین نوع وارداتی با مشکلاتی از جمله تامین ارز، انتقال پول، کاهش اعتماد فروشندگان خارجی و دشواریهای حملونقل و لجستیک همراه است. قیمت این مواد نیز نوسان زیادی دارد و دستکم در یک سال گذشته، روند آن عمدتا افزایشی بوده است.»
این فعال صنعتی درباره پلیمرهای تولید داخل نیز توضیح داد: «این مواد نیز دو دسته اصلی دارند. دسته نخست، پلیپروپیلن است که کاربرد بیشتری در صنعتخودرو دارد. عرضه این ماده در بورس با رقابت سنگین خریداران همراه میشود و گاهی قیمت آن چنان بالا میرود که تولیدکنندگان داخلی توان رقابت با محصولات خارجی را از دست میدهند. در برخی موارد، قیمت پلیپروپیلن داخلی حتی از قیمت مواد مورد استفاده رقبای ما در ترکیه، اروپا و دیگر کشورها بیشتر است.»
وی به تفاوت وضعیت پلیاتیلن اشاره کرد و گفت: «پلیاتیلن در صنعتخودرو مصرف کمتری دارد، اما قیمت آن رقابتی است. بههمین دلیل، تولیدکنندگانی که از این ماده استفاده میکنند، میتوانند محصولات خود را با قیمت مناسبتری در بازار عرضه کنند یا به صادرات آنها بپردازند.»
برای مواد اولیه بهویژه پلیپروپیلن در بورس کالا قیمت پایه تعیین میشود؛ اما رقابت میان خریداران گاهی قیمت نهایی را ۳۰، ۴۰ یا ۵۰ درصد بالاتر میبرد. در مواردی نیز این افزایش به ۱۰۰ درصد میرسد
کمبود نقدینگی در زنجیره تولید
عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعههای خودرو، با اشاره به مشکلات تامین مواد اولیه در صنعت قطعهگفت: «مساله اصلی امروز فقط دسترسی به پلیمر نیست. رکود شدید بازار و کمبود منابع مالی، توان قطعهسازان را برای پرداخت بهای مواداولیه کاهش داده است. در شرایطی که تورم هزینههای تولید را بالا برده و فروش مواداولیه در بسیاری از بخشها نقدی شده، خودروسازان همچنان مطالبات قطعهسازان را با تاخیر طولانی پرداخت میکنند. از طرف دیگر، فروشندگان مواداولیه نیز حاضر نیستند به قطعهسازان اعتبار چندماهه بدهند.»
پورقاضی افزود: «این وضعیت فشار زیادی بر منابع مالی تولیدکنندگان قطعات خودرو وارد کرده است. یکی از راهکارها، ورود بانکها و پرداخت تسهیلات مناسب به قطعهسازان است؛ حتی اگر نرخ این تسهیلات بالاتر باشد، میتواند امکان خرید نقدی مواداولیه را فراهم کند. راه دیگر این است که خودروسازان، وقتی خودرو را نقدی به مردم میفروشند، مطالبات قطعهسازان را نیز نقدی بپردازند.»
وی تاکید کرد: «کمبود نقدینگی اکنون به یکی از مشکلات بزرگ این صنعت تبدیل شده و توان قطعهسازان را برای خرید مواد پلیمری و سایر مواداولیه بهشدت محدود کرده است.»
فشار هزینهها بر کیفیت خودرو
پورقاضی درباره تاثیر مشکلات زنجیرهتامین بر کیفیت خودرو گفت: «فشارهای موجود بر زنجیرهتامین ممکن است بر کیفیت خودرو اثر بگذارد. قطعهسازان برای ادامه فعالیت خود ناچارند هزینههای تولید را مدیریت کنند و گاهی بهسراغ مواداولیه ارزانتر میروند. اگر منابع مالی کافی در اختیار داشتند، احتمالا انتخابهای بیشتری برای تامین مواد اولیه پیش رویشان بود.»
عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعههای خودرو، با اشاره به کاربرد گسترده مواد بازیافتی در تولید قطعات خودرو افزود: «استفاده از مواد بازیافتی بهخودیخود مسالهای ندارد و در بسیاری از کشورها نیز رایج است. آنچه اهمیت دارد، نظارت بر کیفیت این مواد است. البته کنترل دقیق کیفیت میتواند هزینه مواد بازیافتی را به قیمت مواد نو نزدیک کند؛ موضوعی که تصمیمگیری برای خرید آنها را برای قطعهسازان و خودروسازان دشوارتر میکند.»
این فعال صنعتی، وضعیت کنونی را حاصل مشکلات بههمپیوسته در صنایع دانست و ادامه داد: «یکی از مهمترین عوامل، کمبود منابع مالی در شرایط تورمی است. وقتی قیمت مواداولیه هر ماه افزایش پیدا میکند، فروشنده تمایلی ندارد مواد را با مهلت پرداخت چندماهه عرضه کند. در مقابل، قطعهساز توان خرید نقدی ندارد و مطالبات خود را نیز نقدی از خودروساز دریافت نمیکند تا بتواند مواداولیه مورد نیازش را بخرد.» به گفته وی، این مشکلات یکدیگر را تشدید کردهاند و در شرایط فعلی روشن نیست چه زمانی برطرف خواهند شد.
اگر عرضه مواد پتروشیمی با ثبات بیشتری انجام شود بخشی از مشکلات کاهش مییابد. البته پتروشیمیها برای عرضه منظم نیازمند تامین پایدار خوراک هستند که با کمبود گاز، خوراک برخی واحدهای پتروشیمی بهشکل مرتب تامین نمیشود
رقابت قیمتی در بورس کالا
عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعههای خودرو، درپاسخ به انتقاد برخی قطعهسازان از نحوه عرضه مواد در بورس کالا گفت: «برای مواداولیه، بهویژه پلیپروپیلن، در بورس کالا قیمت پایه تعیین میشود؛ اما رقابت میان خریداران گاهی قیمت نهایی را ۳۰، ۴۰ یا ۵۰ درصد بالاتر میبرد. در مواردی نیز این افزایش به ۱۰۰ درصد میرسد. چنین رقابتی بهخصوص برای برخی گریدهای پلیپروپیلن، از جمله کوپلیمرهای با روانی پایین و شاخص جریان مذاب (MFI) پایین رخ میدهد.»
پورقاضی، عرضه نامنظم محصولات پتروشیمی در بورس را یکی از عوامل شکلگیری این رقابت دانست و افزود: «اگر عرضه مواد با نظم و ثبات بیشتری انجام شود، بخشی از مشکلات کاهش مییابد. البته پتروشیمیها برای عرضه منظم، به تامین پایدار خوراک نیاز دارند. ممکن است در دورههای کمبود گاز، خوراک برخی واحدهای پتروشیمی بهطور مرتب تامین نشود؛ هرچند من درباره جزئیات این موضوع اطلاع دقیقی ندارم.»
این فعال صنعتی همچنین به تغییر وضعیت عرضه و صادرات پتروشیمیها اشاره کرد و ادامه داد: «صادرات پتروشیمیها تا اندازهای کاهش یافته و در مقابل، عرضه آنها در بازار داخلی بیشتر شده است. این تغییر تا حدی به کاهش مشکل تامین مواد کمک کرده، اما اثر آن چندان قابل توجه نبوده است.» به گفته وی، ثبات در عرضه مواد میتواند از شدت رقابت بر سر خرید برخی گریدها بکاهد و شرایط تامین را برای قطعهسازان قابل پیشبینیتر کند.
افزایش قیمت و چشمانداز بازار
عضو انجمن سازندگان قطعات و مجموعههای خودرو، درباره تغییر قیمت پلیمرها از ابتدای سال گفت: «برآورد من این است که قیمت پلیمرها از ابتدای سال تاکنون شاید حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد افزایش یافته باشد. به بیان دیگر، بهای این مواد امروز نسبت به ابتدای سال به همین میزان بالاتر است.»
پورقاضی درباره چشمانداز قیمتها نیز با اشاره به پیشبینی آینده، تاکید کرد که این موضوع تا حد زیادی به تحولات سیاسی بستگی دارد و دراینباره ادامه داد: «اگر صلح و تفاهم شکل بگیرد و طرفها به توافق برسند، ممکن است شرایط متفاوتی پیش روی صنعت و بازار قرار گیرد. اما اگر توافقی حاصل نشود و وضعیتِ نه جنگ و نه صلح ادامه پیدا کند، منابع کشور بهجای آنکه صرف سازندگی و بهبود شرایط اقتصادی شود، درگیر هزینههای ناشی از تنش و جنگ خواهد شد.»
این فعال صنعتی افزود: «در چنین وضعیتی، دشوارتر شدن شرایط دور از انتظار نیست و طبیعی است که کمتر کسی به بهبود اوضاع امیدوار باشد.» بهگفته وی، مسیر آینده قیمتها را نمیتوان جدا از شرایط کلی کشور بررسی کرد؛ زیرا تغییر در این شرایط میتواند بر هزینهها و فضای فعالیت تولیدکنندگان اثر بگذارد.
