پژوهشهای اخیر در صنعت تایر و ایمنی جادهای نشان میدهد که هرچند بسیاری از رانندگان جوان در سطح کلی میدانند تایرهای فرسوده یا کمباد خطرناک هستند، اما در عمل از نحوه صحیح بازبینی و نگهداری آنها مطمئن نیستند. این شکاف میان «آگاهی عمومی» و «دانش عملی» از آن جهت اهمیت دارد که وضعیت تایرها مستقیما بر عملکرد ترمزگیری، دقت فرمانپذیری، چسبندگی بهسطح مسیر، میزان مصرف سوخت و احتمال خرابی در جاده تاثیر میگذارد؛ بههمین دلیل، نهادینهسازی عادت بازبینی منظم تایر در همان ماههای نخست رانندگی، همتراز با یادگیری قوانین رانندگی ضروری است.
تداخل مشغلههای تحصیلی با یادگیری اصول اولیه نگهداری خودرو
بخش قابلتوجهی از رانندگان تازهکار را دانشجویان و جوانانی تشکیل میدهند که همزمان با تجربه نخستین سالهای رانندگی، با فشار کلاسهای دانشگاه، امتحانات، شیفتهای کاری و تکالیف درسی دستوپنجه نرم میکنند. در چنین شرایط پرفشاری، انجام وظایف سادهای مانند کنترل منظم فشار باد تایرها، مطالعه دفترچه راهنمای خودرو یا یادگیری معنای چراغهای هشدار پشت آمپر، کارهایی کماهمیت به نظر میرسند که به سادگی به تعویق میافتند. کارشناسان آموزشی معتقدند مدیریت زمان و برنامهریزی منظم در زندگی روزمره به رانندگان جوان این فرصت را میدهد که پیش از آنکه یک افت فشار ساده یا سایش جزئی تایر به یک حادثه پرهزینه یا ناایمن تبدیل شود، مهارتهای پایه بررسی خودرو را بیاموزند.
رانندگان جوان از مسئولیت قانونی خود در قبال تایرها بیاطلاعهستند
یکی از گویاترین اسناد در این زمینه، مطالعه مشترک سازمان ایمنی تایر (TyreSafe) و انجمن خودرو بریتانیا (AA) در سال ۲۰۲۵ است که با مشارکت بیش از ۲۲ هزار راننده انجام شد و ابعاد نگرانکنندهای از فقر دانش فنی رانندگان را آشکار ساخت. بر اساس یافتههای این پژوهش، درحالی که ۶۸ درصد از رانندگان در بازه سنی ۵۵ تا ۶۴ سال بهدرستی میدانند که مسئولیت قانونی اطمینان از سلامت و استاندارد بودن تایرها برعهده شخص راننده است، این رقم در میان رانندگان جوان ۱۸ تا ۲۴ ساله به تنها ۴۳ درصد سقوط میکند؛ مقایسهای که نشان میدهد مفهوم مسئولیتپذیری حقوقی هنوز برای رانندگان تازهکار روشن نیست. علاوهبر این، تنها ۵۷ درصد از کل شرکتکنندگان در این نظرسنجی از حداقل عمق آج قانونی (۱.۶ میلیمتر) اطلاع داشتند، ۲۸ درصد پاسخ نادرست دادند و ۱۵ درصد نیز هیچ دانشی در این خصوص نداشتند.
دانستن روش تنظیم باد به معنای انجام آن نیست
نتایج این مطالعه همچنین پرده از یک تضاد آشکار میان «ادعای دانستن» و «اقدام عملی» برمیدارد. بهطوری که ۹۶ درصد از رانندگان ادعا کردهاند روش بررسی فشار باد تایر را بلد هستند، اما در عمل تنها ۳۰ درصد از آنها طی هفته گذشته این کار را انجام دادهاند. همین الگو در مورد بررسی عمق آج نیز تکرار شده است؛ درحالی که تنها ۱۹ درصد پاسخدهندگان هفتهای یکبار آج تایرها را چک میکنند، ۱۵ درصد اعلام کردهاند که یا هرگز این کار را انجام نمیدهند یا فاصله بازبینیهای آنها بیش از 6 ماه است. این آمار ثابت میکند که آگاهی تئوری از روش کار، جایگزین نگهداری روتین نمیشود. فشار باد تایرها را نباید تا زمان روشن شدن چراغ هشدار رها کرد؛ زیرا تایرها به مرور زمان دچار افت فشار تدریجی میشوند و تغییرات دمای هوا نیز مستقیما بر فشار باد اثر میگذارد.
اعتماد بیشازحد به سامانه TPMS و اشتباه رایج در خواندن اطلاعات دیواره تایر
اگرچه امروزه اغلب خودروها به سامانه پایش فشار باد تایر (TPMS) مجهز هستند، اما این فناوری مفید گاهی باعث میشود رانندگان مبتدی به اشتباه تصور کنند خودرو تمامی مشکلات تایر را به آنها اطلاع میدهد. درحالی که TPMS هرگز نمیتواند جایگزین بازبینی چشمی برای کشف بریدگیها، برآمدگیهای دیواره یا سایش نامتقارن آج شود. افزون بر این، بسیاری از رانندگان تازهکار نمیدانند مقدار دقیق فشار باد استاندارد خودرو را از کجا پیدا کنند و به اشتباه عدد حداکثر فشار مجاز درجشده روی دیواره تایر را ملاک قرار میدهند؛ درحالی که عدد صحیح توسط خودروساز روی ستون درِ راننده یا درون دفترچه راهنمای خودرو درج شده است.
عمق آج فراتر از یک عدد در آزمون آییننامه؛ ضرورت آموزش پیش از بحران
برای بسیاری از هنرجویان رانندگی، عدد ۱.۶ میلیمتر صرفا یکی دیگر از ارقام حفظی برای قبولی در آزمون تئوری است و پیوندی با تجربه واقعی رانندگی ندارد؛ با وجود اینکه ۹۸ درصد شرکتکنندگان در نظرسنجی ۲۰۲۵ میدانستند تایر فرسوده مسافت توقف در جاده خیس را افزایش میدهد، اما تعداد بسیار کمی از مرز قانونی آن باخبر بودند. به گفته «آدام جیسون»، کارشناس حوزه آموزش، اطلاعات فنی زمانی به بهترین شکل در ذهن تثبیت میشوند که پیش از وقوع شرایط اضطراری بهصورت عملی تمرین شوند. پایبندی به یک برنامه ساده—شامل بازبینی ماهانه فشار باد، عمق آج و سلامت ظاهری هر چهار حلقه تایر و تایر زاپاس، بهعلاوه یک بازبینی مجدد پیش از سفرهای جادهای—میتواند شکاف میان آگاهی و عادت را پر کرده و ایمنی تایر را به بخشی طبیعی از فرهنگ رانندگی نسل جدید تبدیل کند.
