بازاری که تا همین چند سال پیش بیش از هر چیز بر قیمت، شبکه توزیع گسترده و برند متکی بود، اکنون با مجموعهای از متغیرهای جدید مواجه شده است؛ از سختگیریهای زیستمحیطی و رشد خودروهای برقی گرفته تا تغییر رفتار مصرفکننده و گسترش فروش دیجیتال.
این تحولات باعث شده معیارهای انتخاب تایر از سوی خریداران و همچنین شاخصهای رقابتی میان تولیدکنندگان، شکل تازهای به خود بگیرد. پرسش اصلی این است: چرا پارامترهای رقابت در این بازار تغییر کرده و چرا شیوههای فروش به سمت مدلهای دیجیتال و خدماتمحور حرکت کرده است؟ چرا پایداری به اولویت نخست تبدیل شد؟ نخستین پاسخ را باید در چارچوب سیاستهای محیطزیستی اروپا جستوجو کرد. اتحادیه اروپا طی سالهای اخیر استانداردهای سختگیرانهای در حوزه کاهش آلایندگی و بهبود بهرهوری انرژی اعمال کرده است.
تایر به عنوان یکی از اجزای اثرگذار بر مصرف سوخت و میزان انتشار دیاکسیدکربن، به طور مستقیم در این سیاستها دخیل است. مقاومت غلطشی پایینتر به معنای مصرف انرژی کمتر و در نتیجه آلایندگی پایینتر است؛ موضوعی که هم برای خودروساز و هم برای مصرفکننده اهمیت یافته است. از سوی دیگر، نظام برچسبگذاری تایر در اروپا که شاخصهایی مانند کارایی سوخت، چسبندگی در سطح خیس و میزان نویز را مشخص میکند، انتخاب را شفافتر کرده است. در چنین شرایطی رقابت صرفا بر سر قیمت معنای گذشته را ندارد؛ زیرا مصرفکننده میتواند به صورت مقایسهای عملکرد فنی محصولات را بررسی کند. بنابراین تولیدکنندگان ناگزیر شدهاند به سمت توسعه ترکیبات نوین، استفاده از مواد بازیافتی و بهبود طراحی آج حرکت کنند.
چرا فناوری به مزیت رقابتی تبدیل شده است؟
تحول دوم به رشد خودروهای برقی بازمیگردد. این خودروها به دلیل وزن بالاتر باتری و گشتاور آنی موتورهای الکتریکی، فشار بیشتری بر تایر وارد میکنند. در نتیجه لاستیکهایی با دوام بیشتر، چسبندگی بالاتر و صدای کمتر مورد نیاز است. همین مساله بخش تحقیق و توسعه شرکتهای تایرساز را فعالتر کرده و سرمایهگذاری در فناوریهای جدید را افزایش داده است. افزون بر این، توسعه تایرهای هوشمند مجهز به حسگر، امکان پایش فشار و دما را فراهم کرده و برای ناوگانهای حملونقل اهمیت ویژهای یافته است.
چنین فناوریهایی هزینه نگهداری را کاهش داده و ایمنی را افزایش میدهد. در بازاری که حاشیه سود تحت فشار است، ارائه ارزش افزوده فناورانه به ابزاری برای حفظ سهم بازار تبدیل شده است.
چرا شیوه فروش تغییر کرده است؟
تحول در الگوی فروش نیز ریشه در تغییر رفتار مصرفکننده دارد. گسترش تجارت الکترونیک در اروپا باعث شده خریداران تمایل بیشتری به جستوجو و مقایسه آنلاین داشته باشند. تایر که کالایی استاندارد با مشخصات فنی مشخص است، بهراحتی قابلیت عرضه در بسترهای دیجیتال را دارد. مشتری میتواند سایز مناسب را انتخاب کند، قیمتها را مقایسه کند و حتی زمان نصب را به صورت آنلاین رزرو کند. مدل همکاری میان فروشگاههای اینترنتی و مراکز خدمات محلی نیز تجربه خرید را سادهتر کرده است.
در این مدل، خریدار تایر را آنلاین سفارش میدهد و نصب آن در نزدیکترین مرکز خدمات انجام میشود. این یکپارچگی، هزینههای توزیع را کاهش داده و شفافیت قیمت را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، فشار تورمی و کاهش قدرت خرید در برخی کشورهای اروپایی باعث شده حساسیت قیمتی مصرفکنندگان افزایش یابد. بسترهای آنلاین امکان مقایسه سریع قیمت را فراهم میکنند و همین موضوع رقابت را شدیدتر کرده است. در چنین فضایی، تولیدکنندگانی که بتوانند ترکیبی از قیمت رقابتی، عملکرد فنی مطلوب و خدمات پس از فروش منسجم ارائه دهند، دست بالا را خواهند داشت.
گذار از یک ساختار سنتی به ساختاری مبتنی بر فناوری
بازار لاستیک اروپا در حال گذار از یک ساختار سنتی به ساختاری مبتنی بر فناوری، پایداری و تجربه مشتری است. تغییر پارامترهای رقابتی نتیجه مستقیم سیاستهای محیطزیستی، رشد خودروهای برقی و تحول دیجیتال در رفتار خرید است. همزمان، شیوه فروش از شبکههای صرفا فیزیکی به مدلهای ترکیبی آنلاین ـ حضوری حرکت کرده و مفهوم «خرید تا نصب» به یک فرآیند یکپارچه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، آینده بازار نه در کاهش قیمت صرف، بلکه در ایجاد ارزش افزوده از مسیر نوآوری، انطباق با مقررات و ارتقای تجربه مشتری رقم خواهد خورد؛ مسیری که قواعد بازی در صنعت تایر اروپا را به طور بنیادین بازنویسی کرده است.
