سردبیر روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
صنعتخودرو کشور سالهاست با مشکلات متعددی دستوپنجه نرم میکند؛ از قیمتگذاری دستوری و زیان انباشته گرفته تا کمبود نقدینگی، فرسودگی بخشی از تجهیزات تولید و محدودیتهای ناشی از تحریم. با این حال بهنظر میرسد امروز چالش دیگری در حال تبدیل شدن به مهمترین گره تولید در این صنعت است؛ چالشی به نام «ارز». واقعیت آن است که در اقتصاد امروز ایران، هیچ خودروساز یا قطعهسازی نمیتواند بدون دسترسی پایدار به ارز، برنامه تولید خود را پیش ببرد.
حتی با وجود توسعه داخلیسازی در سالهای گذشته، بخش قابل توجهی از مواداولیه، قطعات خاص، تجهیزات، ماشینآلات و حتی برخی مواد شیمیایی مورد نیاز تولید همچنان وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به واردات دارند. بههمین دلیل، هرگونه اختلال در فرآیند ثبت سفارش، تخصیص ارز و تامین آن، مستقیما به خطوط تولید منتقل میشود.
مشکل اما صرفا کمبود منابع ارزی نیست. آنچه امروز فعالان صنعتخودرو را نگران کرده، نبود یک فرآیند قابل پیشبینی و پایدار برای تامین ارز است.
تولیدکننده زمانی میتواند برای ماههای آینده برنامهریزی کند که بداند مواداولیه مورد نیازش چه زمانی وارد کشور میشود، چه زمانی ارز دریافت خواهد کرد و چه زمانی قطعات مورد نیاز به خطتولید خواهد رسید. هنگامی که این چرخه دچار وقفه میشود، برنامهریزی تولید نیز عملا بیمعنا خواهد شد.
در ماههای اخیر بارها قطعهسازان و خودروسازان نسبت به رسوب کالا در گمرکات، بلاتکلیفی ثبت سفارشها و طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز هشدار دادهاند. بخشی از مواداولیه خریداریشده، بخشی از قطعات وارداتی و حتی برخی تجهیزات مورد نیاز تولید بهدلیل همین مشکلات امکان ورود به چرخه مصرف را پیدا نکردهاند.
نتیجه نیز روشن است؛ کاهش سرعت تامین، افزایش هزینهها و ایجاد فشار مضاعف بر زنجیره تولید. نکته قابل تامل اینجاست که دولت و بانکمرکزی بارها از حمایت از تولید سخن گفتهاند، اما از نگاه بسیاری از فعالان صنعتی، این حمایت هنوز در مهمترین بخش یعنی تامین ارز بهشکل ملموس دیده نمیشود. صنعتخودرو و قطعهسازی صرفا یک صنعت عادی نیست.
این صنعت با صدها هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم، هزاران واحد تولیدی و سهم قابل توجه در اقتصاد کشور، یکی از بزرگترین زنجیرههای صنعتی ایران محسوب میشود. هر اختلالی در این زنجیره، آثار خود را در بخشهای مختلف اقتصاد نشان خواهد داد.
نمیتوان از افزایش تولید، رشد تیراژ و توسعه داخلیسازی سخن گفت اما درعین حال مهمترین نیاز تولیدکننده را در پیچوخمهای اداری و سیاستهای متغیر ارزی گرفتار کرد. تولید بهثبات نیاز دارد و ثبات بدون دسترسی مطمئن به ارز امکانپذیر نیست. امروز مساله ارز دیگر یک موضوع مالی صرف نیست؛ به مسالهای راهبردی برای حفظ جریان تولید تبدیل شده است.
اگر سیاستگزار بهدنبال افزایش تولید، حفظ اشتغال و جلوگیری از تعمیق مشکلات صنعتخودرو است، باید در نگاه خود به موضوع تخصیص ارز بازنگری کند. تولیدکننده بیش از هر چیز به قابلیت پیشبینی نیاز دارد؛ اینکه بداند مواداولیه و قطعات مورد نیازش در زمان مقرر تامین خواهد شد و تصمیمات ناگهانی، برنامههای تولید را برهم نخواهد زد.
صنعتخودرو در سالهای اخیر هزینههای سنگینی بابت بیثباتی اقتصادی پرداخت کرده است. اکنون زمان آن رسیده که سیاستگزار پولی و اقتصادی کشور، تامین ارز برای بخش تولید را نه به عنوان یک درخواست صنفی، بلکه به عنوان یک ضرورت اقتصادی و صنعتی در نظر بگیرد. در غیر این صورت، چالش ارزی میتواند به گلوگاهی تبدیل شود که حتی بیش از تحریمها، مسیر تولید را با مشکل مواجه کند.
