به گزارش «دنیایخودرو» بحران سوخت و ناترازی انرژی بار دیگر صنعتخودرو را در کانون توجه دولت قرار داده است. این مساله سبب هدفگذاری تولید خودروهای داخلی با مصرف سوخت ۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر از سوی رئیسجمهور و وزیر صمت شده است. این درحالی است که صنعتخودرو از یک سو متهم اصلی رشد مصرف بنزین شناخته میشود و از سوی دیگر، خود با مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی، افت ظرفیت تولید، فرسودگی پلتفرمها، وابستگی به واردات و ضعف در توسعه محصول مواجه است. درچنین شرایطی، طرح هدفهایی مانند افزایش تولید خودروهای هیبریدی و برقی یا کاهش مصرف سوخت، در نگاه نخست میتواند نشانه تغییر رویکرد سیاستگزار باشد؛ اما پرسش اساسی این است که آیا زیرساخت صنعتی، ارزی و فناورانه لازم برای تحقق این اهداف وجود دارد؟ واقعیت این است که تغییر سبد قوای محرکه خودرو تنها با صدور بخشنامه و تعیین هدف تولید امکانپذیر نیست.
از همین رو با «سعید مدنی»، مدیرعامل اسبق گروه خودروسازی سایپا به گفتوگو دراینباره پرداختیم؛
آیا هدف گذاری برای حرکت صنعتخودرو به سمت خودروهای کممصرف، هیبریدی و برقی در شرایط فعلی امکان تحقق دارد؟
اگر قرار است چنین برنامهای اجرا شود، باید ابتدا شرایط کشور و مسائل موجود را در نظر گرفت. نمیتوان در شرایطی که هنوز مشکلات اساسی صنعتخودرو حل نشده و کشور با محدودیتهای مختلف مواجه است، صرفا شعار داد که خودروهای ما باید هیبریدی یا برقی شوند. معتقدم اگر قرار است این اتفاق بیفتد، باید برای آن برنامهریزی دقیقی انجام شود. بهخصوص اینکه در شرایط فعلی وابستگی ما به چین افزایش پیدا خواهد کرد. باید مشخص باشد که این وابستگی قرار است در چه سطحی باشد و چگونه مدیریت شود.
معتقدید صنعتخودرو در حال حاضر آمادگی تولید گسترده خودروهای هیبریدی و برقی را ندارد؟
درحال حاضر ۶۰ تا ۷۰ درصد تولید خودرو کشور در دو شرکت بزرگ خودروسازی انجام میشود و این شرکتها در شرایط فعلی آمادگی لازم برای چنین تغییری را ندارند؛ مگر اینکه بخواهند وارد مونتاژ محصولات خارجی شوند. اگر قرار باشد خودروهای هیبریدی یا برقی خارجی وارد و در کشور مونتاژ شوند، باز هم مساله منابع ارزی مطرح است. خودروسازان ما در شرایط فعلی به اندازه کافی ارز در اختیار ندارند که بتوانند چنین محصولاتی را بهشکل گسترده وارد کنند. البته شرایط ممکن است بهتر شود و برای آینده باید برنامه داشت؛ اما این برنامه باید از امروز نوشته شود؛ نه اینکه صرفا یکباره به خودروساز گفته شود برو خودرو برقی تولید کن.
آیا صنعتخودرو امکان برنامهریزی برای توسعه سبد محصول در آینده را دارد؟
در حال حاضر باید برنامهریزی کنیم. میتوان در شرایط فعلی برنامههای اجرایی و چشمانداز آینده را تدوین کرد تا وقتی شرایط بهتر شد، برنامه آماده اجرا باشد. اما نمیتوان به خودروساز تکلیف کرد همین امروز خودرو برقی تولید کند؛ درحالی که تجهیزات و زیرساخت لازم برای تولید این خودروها در کشور فراهم نیست.
برخی معتقدند صنعتخودرو و وزارت نفت هر دو فاقد یک استراتژی مشخص برای آینده سوخت و خودرو هستند. آیا این ارزیابی درست است؟
نمیدانم؛ شاید استراتژی داشته باشند و طبیعتا باید هم داشته باشند. اما شرایط کشور تمام برنامهها را تغییر میدهد. باید برای شرایط عادی یک برنامه بلندمدت داشته باشیم و برای شرایط خاص و جنگی نیز یک برنامه کوتاهمدت لازم است. در شرایط فعلی، برنامهریزی منسجم و مشخصی وجود ندارد و اصلا نمیدانم صحبت کردن درباره این موضوعات بدون برنامه چه مفهومی دارد.
در این میان، وضعیت بنزین و کیفیت سوخت چه نقشی دارد؟
خود بنزین یک مساله جدی است؛ هم میزان مصرف و هم نوع و کیفیت بنزین اهمیت دارد. ما از کشورهایی مثل چین خودروهای جدید و مدرن وارد میکنیم، اما مشخص نیست این خودروها با سوختی که در کشور توزیع میشود، تا چه اندازه سازگاری دارند. ممکن است در تهران بنزین با کیفیت بهتری توزیع شود، اما آیا در شهرستانها هم همین وضعیت وجود دارد؟ اگر فردا با انبوهی از مدلهای متنوع خودرو مواجه شویم، ممکن است موتور و جعبهدنده بخشی از این خودروها با مشکل مواجه شود. از طرف دیگر، مشخص نیست خدمات پس از فروش و تامین قطعات این خودروها چگونه خواهد بود. بنابراین برای واردات و تولید این خودروها باید یک برنامه جامع وجود داشته باشد.
دولت برای عبور از این شرایط باید چه راهکاری اتخاد کند؟
به نظر من برنامه اصلی باید ساماندهی وضعیت خودروسازان باشد. الان برخی خودروسازان با حدود یکسوم ظرفیت خود فعالیت میکنند و اگر خیلی هنر کنند، شاید به ۵۰ درصد ظرفیت برسند. وقتی یک خودروساز با چنین ظرفیتی کار میکند، دیگر توان چندانی برای توسعه محصول و کارهای کیفی ندارد. متاسفانه توسعه محصول هم تا حد زیادی به مونتاژکاری تبدیل شده است؛ خودرو خارجی میآوریم و مونتاژ میکنیم و دوباره سراغ یک محصول دیگر میرویم. در موضوع تعرفهها هم وضعیت مشخص و باثباتی وجود ندارد. درمجموع، بیسامانی زیادی بر صنعتخودرو حاکم است. حتی خودروسازان مونتاژی هم امسال نسبت به سالهای قبل، تولید بالایی نداشتند. اگر نتوانیم ابتدا صنعتخودرو را سامان دهیم و به یک وضعیت باثبات برسانیم، صحبت درباره تولید خودروهای برقی و هیبریدی چندان معنایی نخواهد داشت.
پس چگونه میتوان از همین صنعت فعلی برای توسعه خودروهای برقی و هیبریدی استفاده کرد؟
بعد از ساماندهی شرایط، شرکتهای مونتاژی و حتی خودروسازان بزرگ میتوانند در مرحله اول بهسمت مونتاژ خودروهای هیبریدی و برقی بروند و بهتدریج ساخت داخل این محصولات را افزایش دهند. اما تاکید میکنم که این کار باید بر اساس برنامه باشد. وزیر صمت باید در وزارتخانه سازوکاری ایجاد کند تا خودروسازان برنامه مشخص ارائه دهند. بعد وزارتخانه باید این برنامهها را بررسی و بر اساس منافع ملی اصلاح کند و اجرای آنها را به صورت مستمر پایش کند.
یعنی صرف اعلام هدف تولید خودروهای برقی و هیبریدی کافی نیست؟
خیر؛ اینکه بگوییم خودروهای ما باید برقی یا هیبریدی شوند، بدون برنامه اجرایی نتیجهای ندارد. باید مشخص باشد چه خودرویی، با چه فناوری، با چه میزان داخلیسازی، با چه منابعی و در چه زمانی قرار است تولید شود. وزارت صمت باید برنامه خودروسازان را ماهانه یا حتی هفتگی پایش کند تا مشخص باشد هر شرکت چقدر از برنامه عقب یا جلو است. اگر قرار است بحران سوخت و مسیر صنعتخودرو اصلاح شود، باید برنامه وجود داشته باشد و اجرای آن نیز بهصورت مستمر کنترل شود.
