بازار ون در اروپا در سال ۲۰۲۶ در شرایطی متفاوت از بازار خودروهای سواری حرکت میکند. اگرچه ثبت ونهای نو در نیمه نخست سال اندکی افزایش یافته، اما این رشد هنوز به معنای بازگشت کامل بازار به شرایط عادی نیست. بازار ون اروپا در سال ۲۰۲۵ یکی از دشوارترین دورههای خود را پشت سر گذاشت و کاهش فروش خودروهای نو، در کنار افزایش هزینههای عملیاتی و سختگیریهای زیستمحیطی، ساختار عرضه و تقاضا را در بازار خودروهای دستدوم نیز تغییر داده است. نتیجه آنکه در اروپا، همزمان با رشد تدریجی فروش ونهای برقی، بازار ونهای کارکرده به یکی از بخشهای مهم تامین نیاز کسبوکارها تبدیل شده است.
براساس تازهترین آمار انجمن خودروسازان اروپا، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ تعداد ۷۴۲ هزار و ۷۵۹ دستگاه ون در اتحادیهاروپا به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱.۹ درصد افزایش داشته است. این رشد پس از آن رخ داده که بازار ون اروپا در کل سال ۲۰۲۵ با کاهش ۸.۸ درصدی روبهرو شده بود. بنابراین رشد نیمه نخست ۲۰۲۶ را باید بیشتر نشانه تثبیت بازار و خروج تدریجی از کف سال گذشته دانست تا یک رونق قدرتمند.
بازگشت آرام بازار ونهای نو
در میان بازارهای اصلی اروپا، عملکرد ونها یکسان نبوده است. اسپانیا در نیمه نخست ۲۰۲۶ رشد ۷.۹ درصدی را تجربه کرد؛ درحالی که ثبت ون در آلمان ۴.۶ درصد، ایتالیا ۴.۷ درصد و فرانسه ۲.۱ درصد کاهش یافت. این تفاوت نشان میدهد که تقاضا برای ون بیش از آنکه تابع یک روند واحد اروپایی باشد، تحتتاثیر شرایط اقتصادی، وضعیت کسبوکارها، سیاستهای مالیاتی و نیاز ناوگانهای تجاری هر کشور قرار دارد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ون در اروپا برخلاف خودروهای سواری صرفا یک وسیله حملونقل شخصی نیست. بخش قابل توجهی از بازار ون را شرکتهای خدماتی، فروشگاهها، شرکتهای حملونقل، توزیعکنندگان، پیمانکاران ساختمانی، شرکتهای پستی و ناوگانهای اجارهای تشکیل میدهند. بنابراین تصمیم برای خرید ون بیشتر از آنکه به احساس مصرفکننده وابسته باشد، به محاسبه هزینه مالکیت، مصرف سوخت، هزینه تعمیرات، قابلیت اطمینان و بهرهوری خودرو مربوط است.
در چنین بازاری، افزایش هزینه انرژی و هزینه نیروی کار میتواند تصمیم ناوگانها را تغییر دهد. از یک سو، شرکتها بهدلیل هزینه بالاتر خرید خودروهای جدید تمایل بیشتری به استفاده طولانیتر از خودروهای موجود دارند و از سوی دیگر، فشارهای زیستمحیطی آنها را به سمت مدلهای کممصرفتر و برقی سوق میدهد.
دیزل هنوز پادشاه بازار ون است
با وجود رشد سریع خودروهای برقی، موتور دیزل همچنان جایگاه اصلی خود را در بازار ون اروپا حفظ کرده است. در نیمه نخست ۲۰۲۶، تعداد ونهای دیزلی ثبتشده در اتحادیه اروپا به ۵۸۷ هزار و ۲۷۲ دستگاه رسید. اگرچه این رقم ۱.۸ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بود، دیزل همچنان ۷۹.۱ درصد بازار ونهای نو را در اختیار داشت.
این سهم بالا نشان میدهد گذار انرژی در بخش ون با بازار خودروهای سواری تفاوت دارد. ونهای تجاری معمولا مسافت بیشتری طی میکنند، بار حمل میکنند و در بسیاری از موارد باید بدون وقفه در طول روز فعالیت داشته باشند. بنابراین برای یک شرکت حملونقل، معیار اصلی تنها قیمت خرید خودرو نیست؛ بلکه برد عملیاتی، سرعت سوختگیری یا شارژ، ظرفیت بار، زمان خواب خودرو و هزینه تعمیرات نیز اهمیت دارد.
با این حال، تغییر در ترکیب بازار کاملا محسوس است. سهم ونهای قابل شارژ در نیمه نخست ۲۰۲۶ به ۱۳.۲ درصد رسید؛ درحالی که این سهم در نیمه نخست ۲۰۲۵ تنها ۹.۵ درصد بود. تعداد ثبت این خودروها نیز ۴۱.۶ درصد رشد کرد. همزمان، ونهای هیبریدی نیز رشد ۳۱.۷ درصدی داشتند، هرچند سهم آنها از بازار تنها ۳.۳ درصد بود.
بنابراین میتوان گفت بازار ون اروپا هنوز دیزلی است، اما جهت حرکت آن بهتدریج در حال تغییر است.
چرا بازار دستدوم اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
یکی از مهمترین پیامدهای کاهش فروش ونهای نو در اروپا، تاثیر آن بر بازار دستدوم است. وقتی فروش خودروهای نو کاهش پیدا میکند، چند سال بعد تعداد خودروهای جوانی که وارد بازار دستدوم میشوند نیز کمتر خواهد شد. این اتفاق در بخش ون اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخش قابل توجهی از خودروهای تجاری از طریق ناوگانهای شرکتی وارد بازار دستدوم میشوند.
بهعبارت دیگر، کاهش فروش ون نو امروز میتواند به کاهش عرضه ونهای کارکرده دو تا چهار سال بعد منجر شود.
همین اتفاق اکنون در بازارهای اروپایی مشاهده میشود. شرکت تحلیل بازار آرمانه گزارش کرده است که حدود ۳۱ میلیون دستگاه خودرو تجاری سبک در اتحادیهاروپا در حال تردد هستند و این بخش نقش اقتصادی بسیار بزرگی دارد. به اعتقاد این مجموعه، بازار ون اروپا با وجود کاهش فروش خودروهای نو در سال ۲۰۲۵، بازاری بحرانی نیست و ساختار عملیاتی و تقاضای آن همچنان قدرتمند باقی مانده است.
در بازار بریتانیا که یکی از شفافترین بازارهای دستدوم اروپا برای خودروهای تجاری سبک بهشمار میرود، نشانههای این تغییر حتی واضحتر است.
ون دستدوم؛ انتخاب اقتصادی کسبوکارها
رشد بازار دستدوم را نباید صرفا نتیجه کاهش قدرت خرید دانست. در بازار ون، خرید خودرو کارکرده برای بسیاری از شرکتها یک تصمیم اقتصادی و مدیریتی است.
یک شرکت کوچک توزیع کالا الزاما به ون صفرکیلومتر نیاز ندارد. اگر یک ون سه یا چهار ساله از نظر فنی سالم باشد، سابقه تعمیرات مشخصی داشته باشد و هزینه نگهداری آن قابل پیشبینی باشد، میتواند با هزینه سرمایهگذاری بسیار پایینتری همان ماموریت را انجام دهد.
این منطق در سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا افزایش قیمت خودروهای نو و هزینههای مالی، نوسازی ناوگان را برای بسیاری از کسبوکارها دشوار کرده است.
گزارش سال ۲۰۲۶ شرکت بیسیای نیز همین روند را تایید میکند. متوسط ارزش ونهای تجاری سبک دستدوم در این بازار در آوریل ۲۰۲۶ به ۸ هزار و 131 پوند رسید. این رقم در ماه مارس ۸ هزار و 727 پوند بود که بالاترین سطح دو سال گذشته محسوب میشد. درعین حال، تقاضا برای ونهای کمکارکرد و دارای مشخصات مناسب همچنان قوی گزارش شده است.
در پایان سال ۲۰۲۵ نیز متوسط ارزش ونهای دستدوم در معاملات بیسیای به ۸ هزار و 60 پوند رسید که نسبت به سال قبل ۲.۸ درصد افزایش داشت. تعداد خریداران منحصربهفرد این بازار نیز بیش از ۹ هزار و 300 نفر بود که ۴.۷ درصد بیشتر از سال قبل است.
این اعداد یک پیام مهم برای بازار دارد: ون دستدوم در اروپا کالایی مصرفی و کماهمیت نیست؛ بلکه یک دارایی عملیاتی برای کسبوکارهاست و کیفیت، کارکرد و سابقه نگهداری آن مستقیما بر ارزش معامله تاثیر میگذارد.
عرضه کم ونهای جوان
یکی از چالشهای مهم بازار دستدوم اروپا، کاهش عرضه ونهای جوان است. چرخه نوسازی ناوگان در سالهای اخیر بهدلایل اقتصادی و اختلالات زنجیرهتامین کُندتر شده و درنتیجه، تعداد ونهای زیر پنج سال موجود برای فروش مجدد محدودتر شده است.
این موضوع باعث شده خودروهای کمکارکرد و سالم با رقابت بیشتری در بازار معامله شوند. گزارش بیسیای نیز تاکید میکند که عرضه ونهای کمتر از پنج سال هنوز در حال بازیابی از آثار افت شدید دوره همهگیری کروناست و همین موضوع به افزایش رقابت برای خودروهای مناسب منجر شده است.
درواقع، بازار دستدوم ون با یک تناقض مواجه است: از یک سو مشتری بهدلیل افزایش هزینه خرید، بیشتر به سمت خودرو کارکرده میرود و از سوی دیگر، عرضه خودروهای جوان و باکیفیت به اندازه کافی رشد نکرده است. نتیجه طبیعی چنین شرایطی، حفظ قیمت خودروهای سالم و کمکارکرد است.
ون برقی دستدوم؛ بازار هنوز در مرحله شکلگیری
اما داستان ونهای برقی متفاوت است؛ در بازار خودروهای سواری، برقیها بهتدریج وارد بازار دستدوم شدهاند و مشتریان بیشتری به خرید آنها علاقه نشان میدهند. در بازار ون، این روند هنوز با سرعت کمتری اتفاق میافتد. علت اصلی، نگرانی درباره هزینه باتری، برد واقعی خودرو، زمان شارژ و ارزش باقیمانده آن است.
گزارشهای بازار دستدوم بریتانیا نشان میدهد تقاضا برای ونهای برقی در حال افزایش است؛ اما اعتماد خریداران همچنان به اندازه ونهای درونسوز تثبیت نشده است. شرکت کاکس اتوموتیو نیز بازار ونهای برقی دستدوم را بازاری در حال رشد اما دوگانه توصیف کرده است؛ به این معنا که حجم عرضه و تقاضا درحال افزایش است، اما پذیرش آن هنوز با اهداف تعیینشده برای برقیسازی فاصله دارد.
این وضعیت در آینده اهمیت بیشتری خواهد داشت. رشد ۴۱.۶ درصدی ثبت ونهای قابل شارژ در نیمه نخست ۲۰۲۶ نشان میدهد تعداد ونهای برقی موجود در ناوگان اروپا بهسرعت در حال افزایش است. بنابراین طی چند سال آینده، حجم بیشتری از این خودروها وارد بازار دستدوم خواهند شد و آن زمان موضوع سلامت باتری و هزینه جایگزینی آن به یکی از اصلیترین عوامل تعیینکننده قیمت ونهای برقی کارکرده تبدیل میشود.
بازار اروپا به سمت دوگانه شدن میرود
بررسی بازار ون اروپا نشان میدهد این بخش درحال حرکت به سمت یک ساختار دوگانه است. در یک طرف، ونهای دیزلی همچنان ستون اصلی حملونقل تجاری هستند و بهدلیل برد مناسب، سرعت سوختگیری و زیرساخت گسترده، بخش عمده بازار را در اختیار دارند. در طرف دیگر، ونهای برقی و هیبریدی با سرعت بیشتری وارد ناوگانهای جدید میشوند.
این دوگانگی در بازار دستدوم نیز در سالهای آینده دیده خواهد شد. ونهای دیزلی جوان، بهویژه نمونههایی با کارکرد پایین، سابقه سرویس مشخص و استاندارد آلایندگی مناسب، همچنان تقاضای بالایی خواهند داشت. درمقابل، ونهای برقی دستدوم برای خریدارانی جذاب خواهند بود که مسیرهای مشخص شهری، امکان شارژ و استفاده روزانه قابل پیشبینی دارند.
بنابراین نمیتوان انتظار داشت برقی شدن بازار ون بهسرعت جایگزینی کامل دیزل را رقم بزند. مدل استفاده از خودرو در بخش تجاری با خودروهای سواری متفاوت است و همین مساله سرعت تغییر فناوری را تعیین خواهد کرد.
ون؛ بازار مهم آینده اروپا
آمار نیمه نخست ۲۰۲۶ نشان میدهد بازار ون اروپا پس از افت سال ۲۰۲۵ وارد مرحله تثبیت شده است. رشد ۱.۹ درصدی ثبت ونهای نو هنوز فاصله زیادی با یک رونق پرقدرت دارد؛ اما افزایش فروش مدلهای برقی و هیبریدی نشان میدهد تغییر فناوری با وجود مشکلات اقتصادی ادامه دارد.
درهمین حال، بازار دستدوم از این تغییرات سود میبرد. کاهش عرضه خودروهای نو، طولانی شدن چرخه نوسازی ناوگان و نیاز کسبوکارها به کنترل هزینهها، تقاضا برای ونهای کارکرده را تقویت کرده است.
از این منظر، بازار ون اروپا یک پیام مهم برای سایر بازارها دارد: بازار خودروهای تجاری را نمیتوان صرفا با آمار فروش خودروهای نو سنجید. چرخه کامل عمر خودرو، از تولید و فروش نخست تا ورود به ناوگان، استفاده تجاری، مزایده و فروش دستدوم، بخش مهمی از اقتصاد این خودروها را تشکیل میدهد.
اروپا درحال حاضر نه شاهد پایان عصر ونهای دیزلی است و نه با بحران تقاضای ون مواجه شده است. آنچه در حال تغییر است، ترکیب فناوری، شیوه تامین ناوگان و ارزش خودرو در بازار دستدوم است. اگر رشد ونهای برقی ادامه یابد و زیرساخت شارژ متناسب با نیاز ناوگان توسعه پیدا کند، بازار دستدوم نیز بهتدریج وارد مرحله تازهای خواهد شد؛ مرحلهای که در آن سلامت باتری، هزینه انرژی و قابلیت استفاده روزانه در کنار کارکرد و سابقه تعمیرات، به عوامل اصلی تعیین قیمت تبدیل خواهند شد.
به همین دلیل، بازار ون اروپا در سال ۲۰۲۶ را باید بازاری در حال بازتعریف دانست؛ بازاری که فروش خودروهای نو تنها یک بخش آن است و آینده واقعی آن تا حد زیادی در بازار دستدوم و چرخه نوسازی ناوگان رقم خواهد خورد.
