سردبیر روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
اقتصاد کشور فقط به میزان تولید کالا وابسته نیست؛ توانایی جابهجایی مستمر، ایمن و اقتصادی این کالاها نیز به همان اندازه اهمیت دارد. در اقتصادی که بخش قابلتوجهی از حملونقل کالا و مسافر آن بر دوش ناوگان جادهای قرار دارد، هر عاملی که فعالیت این ناوگان را با اختلال مواجه کند، میتواند آثار خود را در زنجیره تأمین، هزینه توزیع و حتی قیمت تمامشده محصولات نشان دهد. در این میان، لاستیک خودروهای سنگین یکی از مهمترین و در عین حال کمتر دیدهشدهترین حلقههای این زنجیره است.
کامیونها، کشندهها، اتوبوسها و دیگر خودروهای تجاری برای انجام مأموریت روزانه خود به مجموعهای از قطعات و تجهیزات وابستهاند، اما تایر جایگاهی متفاوت دارد. این محصول تنها وظیفه انتقال نیرو و حرکت خودرو را بر عهده ندارد، بلکه مستقیماً با ایمنی، مصرف سوخت، ظرفیت حمل بار، پایداری خودرو و هزینه نگهداری ناوگان ارتباط دارد. به همین دلیل، کیفیت و دسترسی به تایر مناسب میتواند بر بهرهوری کل شبکه حملونقل اثرگذار باشد.
در بخش تجارت نیز اهمیت این موضوع دوچندان است. کامیون و کشندهای که قرار است کالا را از مراکز تولیدی به پایانههای مرزی، بنادر، مراکز توزیع و بازارهای مصرف منتقل کند، بدون دسترسی به تایر استاندارد و متناسب با شرایط عملیاتی، نمیتواند با حداکثر ظرفیت فعالیت کند. افزایش هزینه تأمین تایر یا کاهش کیفیت آن، هزینه نگهداری ناوگان را بالا میبرد و در ادامه میتواند بر نرخ حمل کالا و قدرت رقابت محصولات ایرانی در بازارهای داخلی و صادراتی تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، در تجارت خارجی و حملونقل ترانزیتی، زمان و قابلیت اطمینان اهمیت ویژهای دارند. توقف یک خودروی سنگین در مسیرهای طولانی بهدلیل نقص فنی یا فرسودگی تایر، فقط یک مشکل برای راننده نیست؛ بلکه ممکن است برنامه تحویل محموله، زمانبندی فعالیت شرکت حملونقل و تعهدات تجاری را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، تولید داخلی تایرهای سنگین را باید بخشی از زیرساخت پشتیبان تجارت و ترانزیت کشور دانست.
اهمیت این موضوع در ناوگان حملونقل عمومی نیز کمتر از بخش باری نیست. اتوبوسها هر روز مسئول جابهجایی شمار زیادی از شهروندان هستند و کیفیت تایر در ایمنی، پایداری و استمرار خدمترسانی آنها نقش مستقیم دارد. در ناوگان بینشهری نیز که اتوبوسها مسافتهای طولانی را در شرایط متنوع جادهای طی میکنند، دسترسی به تایر استاندارد و بادوام از الزامات اصلی حفظ ایمنی سفر است. هرگونه اختلال در تأمین این محصول میتواند هزینه تعمیر و نگهداری را افزایش دهد و فشار بیشتری بر شرکتهای بهرهبردار وارد کند.
از این منظر، توسعه صنعت تایر سنگین فقط به معنای افزایش تعداد محصولات تولیدشده در کارخانهها نیست. آنچه اهمیت دارد، توانایی تولید تایرهایی با فناوری مناسب، دوام بالا، مقاومت در برابر بارگذاری مستمر و سازگاری با شرایط اقلیمی و جادهای کشور است. صنعت تایر برای دستیابی به چنین جایگاهی به سرمایهگذاری در ماشینآلات، توسعه دانش فنی، دسترسی پایدار به مواد اولیه و همکاری با مراکز تحقیقاتی نیاز دارد. همچنین ارتباط میان تولیدکنندگان تایر، خودروسازان تجاری و بهرهبرداران ناوگان میتواند به شناسایی دقیقتر نیاز بازار و طراحی محصولات متناسب با شرایط واقعی بهرهبرداری کمک کند.
نباید فراموش کرد که تایر سنگین در اقتصاد حملونقل، کالایی با مصرف مستمر است. ناوگان فعال کشور بهطور دائمی به جایگزینی تایرهای فرسوده نیاز دارد و این تقاضا با توسعه حملونقل جادهای و افزایش فعالیتهای تجاری استمرار خواهد داشت. بنابراین، سرمایهگذاری در این حوزه صرفاً پاسخ به یک نیاز مقطعی بازار نیست، بلکه ایجاد ظرفیت صنعتی برای تأمین یک تقاضای پایدار و راهبردی محسوب میشود.
در چنین شرایطی، سیاستگذاری صنعتی باید میان سه هدف اصلی توازن برقرار کند: تأمین پایدار نیاز ناوگان، ارتقای کیفیت و رقابتپذیری تولید داخل و حفظ دسترسی بازار به محصولات موردنیاز. حمایت از تولید زمانی اثربخش خواهد بود که به افزایش بهرهوری، نوسازی فناوری و کاهش هزینه تمامشده منجر شود؛ نه آنکه صرفاً به افزایش اسمی ظرفیت محدود بماند. از سوی دیگر، توجه به قدرت خرید شرکتهای حملونقل و فعالان ناوگان عمومی نیز ضروری است؛ زیرا محصولی که از نظر اقتصادی برای بهرهبردار قابل تأمین نباشد، نمیتواند نقش مورد انتظار را در نوسازی و ارتقای ایمنی ناوگان ایفا کند.
در نهایت، باید پذیرفت که جاده، کامیون، اتوبوس و تایر اجزای جداگانه یک اقتصاد نیستند، بلکه حلقههای بههمپیوسته نظام حملونقل کشور به شمار میروند. اگر قرار است هزینه تجارت کاهش یابد، بهرهوری ناوگان افزایش پیدا کند و حملونقل عمومی با ایمنی و پایداری بیشتری فعالیت کند، توسعه تولید تایرهای سنگین باید در جایگاه واقعی خود در سیاستهای صنعتی و اقتصادی کشور قرار گیرد. اهمیت این صنعت را نباید فقط با تعداد حلقههای تولیدشده یا سهم آن در بازار سنجید؛ ارزش واقعی آن در نقشی است که در حرکت اقتصاد، استمرار تجارت و جابهجایی ایمن شهروندان ایفا میکند.
