مهندس جمال میرزایی، مدیرعامل گروه صنعتی بارز و رئیس انجمن صنعت تایر، در تازهترین ارزیابی خود از وضعیت خطوط تولید و بازار لاستیک، از ثبت رشد چشمگیر ۳۷ درصدی تولید تایر در سهماهه اخیر خبر داده است؛ دستاوردی که نویدبخش عبور موفق کارخانهها از تنگناهای انرژی، محدودیتهای لجستیکی و اختلالات حملونقل دریایی است. براساس دادههای اعلامشده، روند صعودی تولید در مهرماه نیز نسبت به شهریور ادامه یافته و در بخش سایزهای پرمصرف تایرهای سواری هیچگونه کمبود بحرانی وجود ندارد؛ با این حال، صنعت تایر همچنان با چالشهایی نظیر افزایش هزینه تمامشده ناشی از تغییر سازوکار تخصیص ارز و بهای جهانی نفت و همچنین تنگنای قیمتگذاری در حوزه تایرهای سنگین دستوپنجه نرم میکند.
بازگشت آرامش به خطوط تولید
بررسی روند تولید در صنعت تایر طی ماههای گذشته نشاندهنده یک چرخش محسوس از افت تولید به سمت بازیابی ظرفیتها است. به گفته مهندس جمال میرزایی، طی حدود سه ماه اخیر جریان تولید در کارخانههای تایرسازی کشور وارد فاز افزایشی شده و درمقایسه با دوره 5 ماهه پیش از آن، رشدی در حدود ۳۷ درصد را به ثبت رسانده است. تداوم این رشد در مهرماه نسبت به شهریورماه گواهی روشن بر بهبود تدریجی شرایط عملیاتی و بازگشت آرامش بهخطوط تولید است. در ماههای ابتدایی سال، دو مانع بنیادین فعالیت کارخانهها را تحتفشار قرار داده بود؛ نخست محدودیتهای شدید تامین انرژی و قطعی برق که در برخی مقاطع امکان فعالیت کامل خطوط تولید را تنها به روزهای پنجشنبه و جمعه محدود میکرد و دوم مشکلات حملونقل دریایی و اختلال در لجستیک بینالمللی که زنجیرهتأمین مواد اولیه کارخانهها را با تاخیر مواجه ساخته بود. اکنون با مدیریت بخش مهمی از این محدودیتها و بهبود نسبی شرایط زیرساختی، کارخانهها توانستهاند شتاب تولید خود را بازیابند.
کالبدشکافی افزایش قیمت تمامشده
یکی از دغدغههای اصلی مصرفکنندگان و فعالان بازار حملونقل در ماههای اخیر، افزایش قیمت تایر بوده است. رئیس انجمن صنعت تایر در تبیین ریشههای این موضوع تاکید دارد که تغییرات قیمتی نه از سر تمایل تولیدکنندگان برای فشار به بازار، بلکه حاصل مستقیم جهش هزینههای تولید است. در این میان، سه عامل کلیدی بر قیمت تمامشده تایر سایه افکندهاند: نخست، رشد فزاینده هزینههای حملونقل داخلی و بینالمللی و لجستیک؛ دوم، افزایش قیمت جهانی نفت خام که بهعنوان یکی از نهادههای بنیادین صنعت لاستیک، بهای مواداولیه داخلی و وارداتی را بالا برده است و سوم، تغییر سازوکار تخصیص ارز که موجب شد بخشی از مواداولیه وارداتی صنعت تایر که پیشتر با ارز تالار تامین میشد، اکنون با نرخ ارز توافقی و آزاد محاسبه و تامین شود. برآیند این سه متغیر اقتصادی، هزینه ساخت هر حلقه تایر را افزایش داده و قیمت نهایی محصول را تحتتاثیر قرار داده است.
ثبات در سایزهای پرمصرف سواری و تنگنای قیمتگذاری در تایر سنگین
ارزیابی تفکیکی بازار نشان میدهد که وضعیت عرضه در بخش خودروهای سواری و خودروهای سنگین متفاوت است. در حوزه تایرهای سواری و بهویژه سایزهای پرمصرف، در سال جاری کمبود قابل توجهی رخ نداده و به برآورد رئیس انجمن صنعت تایر، تا زمانی که روند فعلی تولید آسیب نبیند و اختلال تازهای در فعالیت کارخانهها ایجاد نشود، بازار تایر سواری با هیچگونه بحرانی روبهرو نخواهد شد. اما در سوی دیگر، شرایط در بخش تایرهای باری، اتوبوسی و خودروهای سنگین پیچیدهتر است؛ بهطوری که در حال حاضر تنها حدود ۴۰ درصد از نیاز کشور در این حوزه از محل تولید داخل تامین میشود. بخشی از موانع پیش روی تولیدکنندگان تایر سنگین به ساختار تعرفهها، گروهبندیهای تعریفشده و نظام قیمتگذاری بازمیگردد که با هزینههای واقعی تولید همخوانی ندارد. در همین راستا، رایزنیهای مستمری در جریان است تا با اصلاح این موانع، تولید داخلی تایرهای سنگین به حداکثر ظرفیت اسمی برسد و همزمان وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز تامین بخش باقیمانده نیاز بازار را از مسیر واردات هدفمند پیگیری میکند.
تداوم مسیر خودکفایی در گرو ثبات انرژی و تخصیص ارز
با وجود آنکه برخی چالشهای ساختاری همچون نوسانات و پیچیدگیهای فرآیند تخصیص ارز همچنان وجود دارد و بسته به شرایط اقتصادی شدت و ضعف پیدا میکند، عملکرد سهماهه اخیر صنعت تایر نشان داد که مدیریت هوشمندانه ظرفیتهای داخلی میتواند مسیر خودکفایی و تامین پایدار بازار را هموار سازد. مهندس میرزایی در ترسیم چشمانداز بازار تا پایان سال خاطرنشان کرده است که در صورت رفع موانع باقیمانده، تداوم تامین پایدار انرژی کارخانهها و حفظ آهنگ کنونی تولید، صنعت تایر کشور در نیمه دوم سال کارنامهای قابل قبول و متوازن در تامین نیاز ناوگان حملونقل جادهای و شهری بهثبت خواهد رساند؛ مسیری که ضمن صیانت از توان تولید ملی، ثبات و آرامش پایدار را برای مصرفکنندگان به ارمغان میآورد.
