به گزارش «دنیایخودرو» به نقل از «مهر» با سرد شدن هوا و افزایش غلظت آلایندهها در تهران، بار دیگر موضوع تردد خودروهای دودزا، فرسوده و فاقد معاینهفنی به یکی از محورهای اصلی برنامههای مدیریت آلودگی هوا تبدیل شده است؛ موضوعی که پلیس راهور از تشدید نظارت بر آن خبر میدهد و معتقد است ادامه تردد خودروهای دارای نقص فنی و آلایندگی بالا، علاوهبر تهدید سلامت شهروندان، به تشدید آلودگی هوای پایتخت دامن میزند.
در همین راستا، پلیس راهور فراجا اعلام کرده است برخورد قانونی با خودروهای دودزا، فاقد معاینه فنی معتبر و وسایلنقلیه دارای نقص فنی موثر با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد.
سردار سیدتیمور حسینی، رئیسپلیس راهور فراجا با اشاره به افزایش آلودگی هوا در کلانشهرها، بهویژه تهران، تاکید کرده است که افزایش حجم تردد خودروها، کیفیت سوخت، تراکم ترافیک، فرسودگی ناوگان، مصرف بالای سوخت و نقص فنی وسایلنقلیه از جمله عوامل موثر در آلودگی هوا هستند که در فصل سرد و همزمان با پدیده وارونگی دما، آثار آنها تشدید میشود.
به گفته وی، در مواردی که نقص فنی خودرو شدید و خطرآفرین باشد، پلیس مطابق مقررات و آییننامه اجرایی قانون هوای پاک میتواند وسیلهنقلیه را متوقف کرده و از ادامه تردد آن تا زمان رفع نقص جلوگیری کند.
۱۶ هزار خودرو دودزا در تهران زیر ذرهبین پلیس
بررسی اقدامات پلیس راهور نشان میدهد برخورد با خودروهای آلاینده صرفا به روزهای اجرای محدودیتهای ترافیکی و شرایط اضطرار آلودگی هوا محدود نمیشود.
سرهنگ فیروز کشیر، معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور تهران بزرگ، ۲۳ آبانماه از برخورد با ۱۶ هزار خودرو دودزا در تهران طی 6 ماه خبر داد.
وی همچنین با اشاره به اجرای محدودیتهای ترافیکی در شرایط آلودگی هوا اعلام کرد ماموران پلیس راهور در ۱۰۰ نقطه از ورودیهای شهر، میادین اصلی و گلوگاهها مستقر شدهاند و با وسایلنقلیه دودزا برخورد قانونی میکنند.
بر اساس اظهارات این مقام پلیس، در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ بیش از 3 هزار فقره اعمال قانون در ارتباط با تخلفات معاینهفنی در پایتخت ثبت شده است. این رقم در مهرماه نیز بیش از ۲۵۰ فقره بوده است.
همچنین پلیس در تشریح اقدامات خود اعلام کرده است در صورت مشاهده نقص فنی موثر که احتمال ایجاد خطر یا وقوع تصادف داشته باشد، خودرو به تعمیرگاه اعزام میشود و مطابق مقررات، پلاک اصلی آن فک و پلاک ویژه اعزام به تعمیرگاه روی آن نصب خواهد شد.
توقیف سیستمی و فیزیکی در انتظار خودروهای دودزا
یکی از محورهای مهم برنامه جدید پلیس، جلوگیری از ادامه تردد خودروهایی است که با وجود اخطارهای قانونی همچنان دارای نقص فنی و آلایندگی بیش از حد مجاز هستند.
سردار حسینی در توضیح نحوه برخورد با این خودروها گفته است متناسب با شرایط وسیلهنقلیه، امکان ثبت توقیف سیستمی و اعمال محدودیت در ادامه تردد وجود دارد.
در این فرآیند، پس از شناسایی خودرو، مجوز انتقال به تعمیرگاه صادر و محدودیت تردد در سامانه ثبت میشود. همچنین از طریق پیامک به مالک اطلاعرسانی خواهد شد تا برای رفع ایرادات فنی اقدام کند.
در صورتی که مالک به اخطارها توجه نکند و برای رفع نقص اقدام نکند، توقیف فیزیکی خودرو نیز مطابق ضوابط قانونی در دستور کار پلیس قرار میگیرد.
پلیس همچنین تاکید کرده است که داشتن برگه معاینهفنی معتبر به معنای مجاز بودن ادامه تردد خودرو در صورت بروز نقص فنی نیست؛ چراکه مطابق تبصره ماده ۴۳ آییننامه راهنمایی و رانندگی، در صورت بروز نقص فنی در مدت اعتبار معاینهفنی، مالک موظف به مراجعه به تعمیرگاه مجاز و رفع ایراد است.
ورود غیرمجاز به طرح آلودگی هوا؛ دوربینها تخلفات را ثبت میکنند
در کنار برخورد با خودروهای دودزا، اجرای محدودیتهای تردد در محدودههای تعیینشده نیز یکی دیگر از ابزارهای کنترل آلودگی هوای تهران است.
در روزهایی که کارگروه اضطرار آلودگی هوا تصمیم به اجرای طرح زوج یا فرد از درِ منازل میگیرد، پلیس راهور مسئولیت نظارت بر اجرای این محدودیتها را برعهده دارد.
بر اساس اعلام پلیس، در این شرایط تردد خودروها بر اساس ضوابط اعلامشده و زوج یا فرد بودن رقم آخر پلاک کنترل میشود و تخلف از محدودیتهای تعیینشده میتواند از طریق دوربینهای نظارتی ثبت و اعمال قانون شود.
همچنین تردد وسایلنقلیه سنگین در روزهای اجرای محدودیتها تابع ضوابط و استثناهای اعلامشده است و برخی خودروهای خدماتی و حملونقل کالاهای ضروری با مجوز پلیس امکان تردد خواهند داشت.
نکته قابل توجه اینکه محدودیتهای زوج و فرد از درِ منازل، با ضوابط عادی محدودههای طرح ترافیک و کنترل معاینهفنی متفاوت است و شهروندان باید اطلاعیههای رسمی هر روز را برای آگاهی از محدوده و ساعت اجرای محدودیتها دنبال کنند.
سهم خودروها در آلودگی هوای تهران چقدر است؟
اما چرا در روزهای آلوده، برخورد با خودروهای دودزا و کنترل تردد وسایلنقلیه تا این اندازه اهمیت پیدا میکند؟
مطالعات مربوط به سیاهه انتشار آلایندههای تهران نشان میدهد منابع متحرک، یعنی انواع وسایلنقلیه، سهم قابل توجهی در تولید آلایندههای هوای پایتخت دارند.
بر اساس مطالعات سال ۱۳۹۶ که از سوی مسئولان حوزه معاینهفنی مورد استناد قرار گرفته است، سهم منابع متحرک در انتشار آلایندههای گازی حدود ۸۳ درصد و در انتشار ذرات معلق حدود ۶۱ درصد برآورد شده است.
از سوی دیگر، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در آبانماه امسال با تشریح نتایج بررسیهای جدیدتر اعلام کرده است منابع متحرک حدود ۴۰ تا ۴۱ درصد در تولید ذرات معلق سهم دارند و خودروهای شخصی بهتنهایی ۴۲ درصد از انتشار آلایندهها در میان منابع متحرک شهری را به خود اختصاص میدهند.
این آمارها نشان میدهد سهم منابع متحرک بسته به نوع آلاینده، دوره مطالعه و روش محاسبه متفاوت است و نمیتوان یک عدد واحد را به تمام آلایندههای هوای تهران تعمیم داد.
همچنین در کنار خودروهای شخصی، موتورسیکلتها، وانتها، کامیونها و ناوگان حملونقل عمومی نیز در انتشار آلایندهها نقش دارند.
چرا خودروهای فرسوده و دودزا خطرناکتر هستند؟
خودروهایی که به دلیل فرسودگی یا نقص فنی، احتراق ناقص دارند، میتوانند مقادیر بیشتری از آلایندههایی مانند مونوکسیدکربن، هیدروکربنهای نسوخته و اکسیدهای نیتروژن را وارد هوا کنند.
خرابی سیستم سوخترسانی، نقص در موتور، اختلال در عملکرد کاتالیست، مشکلات سیستم اگزوز و در خودروهای دیزلی، نقص در فیلترهای جذب ذرات از جمله عواملی هستند که میتوانند میزان انتشار آلایندهها را افزایش دهند.
از سوی دیگر، تردد خودروهای دیزلی سنگین و فرسوده نیز به دلیل انتشار ذرات معلق، اهمیت ویژهای در مدیریت آلودگی هوا دارد.
نکته مهم آن است که دود قابل مشاهده از اگزوز تنها نشانه آلودگی خودرو نیست؛ برخی آلایندههای خطرناک مانند مونوکسیدکربن و اکسیدهای نیتروژن با چشم دیده نمیشوند و ممکن است خودرویی بدون دود قابل مشاهده نیز آلایندگی بالایی داشته باشد.
وارونگی هوا؛ تشدیدکننده آلودگی خودروها
با آغاز فصل سرد، پدیده وارونگی دما به یکی از عوامل تشدید آلودگی هوای تهران تبدیل میشود.
در شرایط وارونگی دما، لایهای از هوای گرمتر در ارتفاع بالاتر مانع جابهجایی و صعود مناسب هوای نزدیک سطح زمین میشود. در نتیجه آلایندههایی که از منابع مختلف، از جمله خودروها، وارد جو شدهاند، برای مدت بیشتری در نزدیکی سطح زمین باقی میمانند.
به همین دلیل، حتی اگر میزان انتشار آلایندهها تغییر محسوسی نداشته باشد، شرایط جوی نامساعد میتواند موجب افزایش غلظت آلایندهها و کاهش کیفیت هوا شود.
البته نباید تمام مسئولیت آلودگی هوای تهران را متوجه خودروها دانست؛ صنایع، نیروگاهها، کیفیت سوخت، منابع گرمایشی و شرایط جوی نیز در این مساله نقش دارند.
هشدار پلیس به رانندگان؛ معاینه فنی را جدی بگیرید
پلیس راهور در روزهای اخیر با تاکید بر مسئولیت مالکان خودروها در قبال سلامت فنی وسایلنقلیه، از رانندگان خواسته است پیش از تردد، وضعیت موتور، سیستم سوخترسانی، اگزوز، ترمز و سایر اجزای فنی خودرو را بررسی کنند.
همچنین مالکان خودروهای دارای معاینه فنی معتبر نیز باید در صورت مشاهده نقص فنی، برای رفع ایراد اقدام کنند و اعتبار برگه معاینه فنی را مجوزی برای ادامه تردد با خودرو معیوب ندانند.
از سوی دیگر، کنترل وضعیت معاینهفنی در فرآیند نقلوانتقال خودرو نیز مورد توجه پلیس قرار دارد و وضعیت تخلفات و الزامات قانونی وسایلنقلیه پیش از ارائه خدمات مربوط به نقلوانتقال بررسی میشود.
درمجموع، تشدید برخورد با خودروهای دودزا و فاقد معاینهفنی میتواند یکی از اقدامات فوری برای کنترل انتشار آلایندهها در تهران باشد؛ با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد مقابله با آلودگی هوا صرفا با اعمال جریمه و محدودیت تردد به نتیجه پایدار نمیرسد و نوسازی ناوگان فرسوده، ارتقای کیفیت سوخت، توسعه حملونقل عمومی و نظارت مستمر بر صنایع نیز باید همزمان دنبال شود.
