سردبیر روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
صنعتخودرو برای عبور از شرایط دشوار اقتصادی، بیش از هر زمان دیگری به ثبات در سیاستگزاری و پیشبینیپذیری محیط تولید نیاز دارد. در شرایطی که خودروسازان و قطعهسازان با افزایش هزینه مواداولیه، دشواری تامین ارز، مشکلات نقدینگی و چالشهای لجستیکی دستوپنجه نرم میکنند، حالا نگرانی از محدودیت گاز در زمستان نیز بهفهرست مشکلات این صنعت اضافه شده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که ناترازی انرژی، دیگر یک اتفاق مقطعی یا صرفا یک مساله زیرساختی نیست؛ بلکه به یکی از عوامل اثرگذار بر هزینه تمامشده، تیراژ تولید و حتی تعهدات خودروسازان تبدیل شده است.
اظهارات اخیر رئیس هیاتمدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران درباره نگرانی صنایع از وضعیت تامین گاز در زمستان ۱۴۰۵، بار دیگر یک پرسش اساسی را پیش روی سیاستگزاران قرار داده است؛ چرا صنعتی که باید موتور محرک اقتصاد و اشتغال کشور باشد، همچنان از ابتداییترین نیاز خود، یعنی دسترسی پایدار به انرژی اطمینان ندارد؟ درخواست تولیدکنندگان برای اعلام میزان کسری گاز و سهم هر بخش از محدودیتها، خواسته پیچیدهای نیست. تولیدکننده میخواهد بداند با چه شرایطی روبهرو خواهد شد تا بتواند برای ادامه فعالیت خود تصمیم بگیرد.
در صنعتخودرو، اهمیت این موضوع دوچندان است. زنجیرهتولید خودرو از خودروساز و قطعهساز تا تولیدکنندگان مواداولیه، قطعات الکترونیکی، لاستیک، شیشه و محصولات فولادی به یکدیگر وابسته هستند. بر این اساس توقف فعالیت یک واحد تولیدی، حتی اگر در ظاهر کوچک بهنظر برسد، میتواند جریان تامین قطعات را مختل کند و اثر آن با تاخیر بهخطوط مونتاژ و تولید خودرو نیز برسد. بههمین دلیل، محدودیت گاز فقط بهمعنای کاهش مصرف انرژی در یک کارخانه نیست؛ بلکه ممکن است تعهدات تولید، برنامه تحویل خودرو و فعالیت صدها بنگاه اقتصادی را تحتتاثیر قرار دهد.
تجربه محدودیت برق در سالهای گذشته باید برای سیاستگزاران درس روشنی داشته باشد. وقتی برق واحدهای صنعتی بدون اطلاعرسانی دقیق یا با برنامهای غیرقابل پیشبینی محدود میشود، هزینه توقف و راهاندازی مجدد خطوط، آسیب بهتجهیزات و اختلال در تامین قطعات به بنگاهها تحمیل خواهد شد. اکنون تکرار چنین وضعیتی در حوزه گاز میتواند فشار مضاعفی بر صنعتی وارد کند که هنوز از تبعات محدودیتهای پیشین عبور نکرده است.
نکته مهمتر، تناقض میان الزام صنایع به پرداخت هزینههای بالاتر انرژی و نبود اطمینان از استمرار تامین آن است. نمیتوان از تولیدکننده انتظار داشت هزینههای جدید را بپذیرد، سرمایهگذاری کند، ظرفیت تولید را افزایش دهد و همزمان با این احتمال زندگی کند که در روزهای سرد سال، دسترسی او به گاز محدود خواهد شد. انرژی برای صنعت یک نهاده قابل جایگزینی در کوتاهمدت نیست که بتوان هر زمان با تصمیمی اداری آن را از چرخه تولید خارج کرد.
البته ناترازی انرژی واقعیتی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت و صنایع نیز نمیتوانند خود را از مسئولیت مدیریت مصرف مبرا بدانند. اما مدیریت مصرف با تحمیل محدودیتهای ناگهانی تفاوت دارد. اگر قرار است صنایع در زمستان بخشی از مصرف خود را کاهش دهند، باید میزان محدودیت، زمان اجرا و اولویتبندی واحدها از پیش مشخص باشد. همچنین لازم است میان واحدهایی که امکان استفاده از سوخت جایگزین دارند و بنگاههایی که به دلایل فنی وابستگی بیشتری به گاز دارند، تفاوت قائل شد.
وزارت نفت، شرکت ملی گاز و وزارت صمت باید پیش از ورود به روزهای سرد، به جای اطلاعرسانی کلی درباره کمبود انرژی، برنامهای روشن و قابل اتکا در اختیار بخش تولید قرار دهند. صنعتخودرو برای حفظ تیراژ و انجام تعهدات خود به وعدههای کلی نیاز ندارد؛ آنچه اهمیت دارد، امکان برنامهریزی بر مبنای واقعیت است.
توسعه صنعتی با بخشنامه و دستور محقق نمیشود. نمیتوان از خودروساز خواست تولید را افزایش دهد، از قطعهساز انتظار سرمایهگذاری داشت و از صنایع بالادستی مطالبه تامین مستمر مواداولیه کرد، اما زیرساخت انرژی را به عاملی غیرقابل پیشبینی تبدیل کرد. زمستان پیش رو آزمونی دیگر برای سیاستگزاری انرژی کشور است؛ آزمونی که نتیجه آن فقط در میزان مصرف گاز خلاصه نمیشود، بلکه در شمار خودروهای تولیدشده، تعهدات انجامشده و میزان تابآوری زنجیرهتامین صنعتخودرو نیز خود را نشان خواهد داد.
