این اتفاق در حالی رخ میدهد که به گفته «داود سعادتینژاد»، رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک، روغن و فیلتر تهران، میانگین هزینه تعویض روغن استاندارد با استفاده از محصولات باکیفیت تولید داخل، حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان برآورد میشود. ریشه این شکاف قیمتی ۲۰ برابری، عرضه روغنهای تقلبی یا فروش محصولاتی است که در داخل کشور پر و بستهبندی شدهاند، اما با برچسب و نام برندهای معتبر خارجی به مشتریان قالب میشوند. در همین راستا، ضمن هشدار جدی اتحادیه به مصرفکنندگان برای ثبت شکایت در سامانه ۱۲۴، طرح آزمایشی عرضه مستقیم روغنموتور از چهار تولیدکننده اصلی در ۳۰۰ نقطه تهران برای حذف واسطهها آغاز شده است.
شکاف ۲۰ برابری قیمت
در شرایطی که هزینههای نگهداری خودرو به یکی از دغدغههای اصلی خانوارها تبدیل شده، انتشار گزارشهایی درباره صدور فاکتورهای ۲۰ تا ۴۵ میلیون تومانی در برخی مراکز تعویض روغن تهران، زنگ خطر را در بازار روانکارهای خودرویی به صدا درآورده است. بر اساس اظهارات داود سعادتینژاد، رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک، روغن و فیلتر تهران، بخش عمده این اختلاف قیمت فاحش، نه ناشی از کیفیت فوقالعاده محصول، بلکه حاصل سوءاستفاده برخی واحدهای متخلف از ناآگاهی مصرفکنندگان است. در این سازوکار، روغنهای تقلبی یا سیالاتی که در کارگاههای غیرمجاز و در داخل کشور بستهبندی شدهاند، تحت عنوان روغنموتورهای وارداتی و برندهای مشهور خارجی به مالکان خودروهای وارداتی و لوکس یا حتی خودروهای داخلی مدرن عرضه میشوند و هزینههایی تا ۲۰ برابر میانگین متعارف ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومانی به مشتری تحمیل میکنند.
کیفیت روانکارهای داخلی و مسیر قانونی پیگیری گرانفروشی
رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک، روغن و فیلتر تهران با دفاع از سطح کیفی روانکارهای تولیدشده توسط پالایشگاههای معتبر داخلی، تأکید کرده است که روغنموتورهای ایرانی از استانداردهای فنی مطلوبی برخوردارند و دریافت مبالغ نامتعارف و نجومی به بهانه استفاده از روغن خارجی، تخلفی آشکار و قابل پیگیری قانونی است. به گفته وی، مالکان خودرو نباید فریب تبلیغات کاذب درباره روغنهای وارداتی بدون اصالت را بخورند و در صورت مواجهه با هرگونه گرانفروشی یا ارائه فاکتورهای غیرمتعارف، میتوانند موضوع را برای برخورد فوری به اتحادیه مربوطه یا سامانه نظارتی ۱۲۴ گزارش دهند. البته باید توجه داشت که هزینه نهایی تعویض روغن برای تمامی خودروها یکسان نیست و بسته به مدل خودرو، حجم دقیق مخزن روغن مورد نیاز، سطح کیفی (API) و مشخصات فنی محصول، نوساناتی دارد؛ بنابراین، رقم ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان اعلامشده از سوی اتحادیه، بهعنوان میانگین استاندارد بازار محسوب میشود.
آغاز عرضه مستقیم در ۳۰۰ نقطه تهران برای حذف واسطهها
بهمنظور ساماندهی بازار لوازم مصرفی خودرو و مقابله با قیمتسازیهای کاذب، از ابتدای آبانماه طرح آزمایشی عرضه مستقیم روغنموتور و لاستیک در ۳۰۰ نقطه منتخب شهر تهران کلید خورده است. در چارچوب این طرح تنظیم بازاری، روغنموتورهای مورد نیاز مستقیماً از چهار تولیدکننده و پالایشگاه اصلی کشور تأمین میشود و قیمت عرضه به مصرفکننده نهایی نیز دقیقاً بر پایه نرخ مصوب کارخانه بهاضافه حدود ۳ درصد هزینه توزیع و حملونقل محاسبه میشود. هدف اصلی از اجرای این برنامه، کوتاه کردن دست واسطههای غیرضروری، ایجاد شفافیت قیمتی در شبکه توزیع و جلوگیری از شکلگیری بازار سیاه و عرضه کالاهای تقلبی در واحدهای صنفی است.
در کنار اقدامات نظارتی و اصلاح شبکه توزیع، نقش آگاهی فنی مالکان خودرو در صیانت از سلامت پیشرانه حیاتی است. روغنموتور با وجود آنکه سهم کوچکی در سبد هزینههای سالانه خودرو دارد، نقشی تعیینکننده در جلوگیری از اصطکاک قطعات داخلی، کنترل دمای موتور و کاهش هزینههای سنگین تعمیرات اساسی ایفا میکند؛ استفاده از یک روغن تقلبی یا فاقد افزودنیهای استاندارد میتواند در کوتاهمدت به یاتاقانزدن یا آسیب جدی به توربوشارژر منجر شود.
کارشناسان صنعت روانکار به رانندگان توصیه میکنند پیش از هرگونه تعویض روغن، دفترچه راهنمای خودرو را مطالعه کرده و مشخصات فنی درجشده روی بستهبندی، بهویژه شاخص گرانروی (ویسکوزیته) و سطح کیفی پیشنهادی خودروساز را با دقت بررسی کنند. همچنین پلمب بودن درِ ظرف، کیفیت چاپ برچسب، خرید از مراکز مجاز و دارای پروانه کسب و از همه مهمتر، دریافت فاکتور رسمی با درج دقیق نام برند و قیمت محصول، بهترین سپر دفاعی در برابر سودجویان بازار روانکارها بهشمار میرود.
