اگر در گذشته تایر صرفا یکی از قطعات مصرفی خودرو تلقی میشد، امروز به یکی از اجزای راهبردی در رقابت میان خودروسازان برقی تبدیل شده است.وزن بالاتر خودروهای الکتریکی، گشتاور آنی موتورهای برقی و حساسیت مصرف انرژی، استانداردهای جدیدی را پیش روی تایرسازان قرار داده است؛ استانداردهایی که نهتنها ساختار محصول، بلکه مدل کسبوکار این صنعت را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
برآوردها نشان میدهد ارزش بازار جهانی تایر تا پایان دهه جاری به حدود ۱۹۰ میلیارد دلار خواهد رسید و در این میان، تایرهای ویژه خودروهای برقی یکی از سریعترین بخشهای در حال رشد به شمار میروند. این تغییر مسیر، رقابت میان غولهای قدیمی صنعت را وارد فاز تازهای کرده است.
بازاری که برقی شد
گسترش تولید خودروهای برقی در چین، اروپا و آمریکای شمالی، تقاضا برای تایرهای تخصصی را افزایش داده است. برخلاف خودروهای درونسوز، مدلهای برقی به دلیل وجود باتریهای سنگین، وزن بیشتری دارند. این مساله فشار مضاعفی بر تایر وارد میکند و دوام، ساختار و ترکیبات مواد اولیه را به موضوعی حیاتی تبدیل میکند. از سوی دیگر، کاهش مقاومت غلتشی برای افزایش برد حرکتی خودرو اهمیت مضاعف دارد.
هر درصد کاهش در اتلاف انرژی میتواند به معنای چند کیلومتر افزایش برد باشد؛ موضوعی که برای مصرفکننده نهایی و خودروساز اهمیت تجاری دارد. همین ویژگیها باعث شده تایرهای مخصوص خودروهای برقی از نظر فناوری، در سطحی بالاتر از محصولات متداول قرار گیرند و حاشیه سود بالاتری نیز ایجاد کنند.
بازار تایر خودروهای برقی طی سالهای اخیر با نرخ رشد دو رقمی توسعه یافته و پیشبینی میشود در سالهای آینده نیز همین روند ادامه داشته باشد. این بخش از بازار اکنون یکی از موتورهای اصلی رشد صنعت تایر به حساب میآید.
تغییر در طراحی و فناوری
شرکتهای بزرگ تایرسازی از جمله Michelin، Continental، Bridgestone، Goodyear و Pirelli سرمایهگذاریهای قابل توجهی در تحقیق و توسعه انجام دادهاند تا محصولات متناسب با نیاز خودروهای برقی عرضه کنند.
در تایرهای نسل جدید، سه ویژگی کلیدی برجسته است: مقاومت غلتشی پایین، تحمل بار بیشتر و کاهش صدای حرکت. خودروهای برقی به دلیل فقدان صدای موتور، کوچکترین نویز جاده را به کابین منتقل میکنند؛ بنابراین مهندسی آکوستیک تایر اهمیت دوچندان یافته است. همچنین استفاده از ترکیبات سیلیکایی پیشرفته، مواد بازیافتی و حتی مواد زیستپایه در حال افزایش است.
فشارهای زیستمحیطی و قوانین سختگیرانه در اروپا، تولیدکنندگان را به سمت توسعه تایرهای پایدارتر سوق داده است. این روند نهتنها جنبه زیستمحیطی دارد، بلکه بخشی از برندینگ شرکتها در بازار خودروهای برقی محسوب میشود.
جغرافیای رقابت
منطقه آسیا–اقیانوسیه، به ویژه چین، بزرگترین سهم بازار تایرهای مرتبط با خودروهای برقی را در اختیار دارد. رشد سریع تولید خودروهای الکتریکی در این کشور، تقاضا برای تامینکنندگان داخلی و بینالمللی را افزایش داده است. اروپا نیز به واسطه سیاستهای کاهش انتشار کربن و برنامههای حذف تدریجی خودروهای درونسوز، یکی از بازارهای کلیدی تایرهای EV به شمار میرود.
در این منطقه، استانداردهای مصرف انرژی و برچسبگذاری تایر نقش تعیینکنندهای در انتخاب مصرفکننده دارد. در آمریکای شمالی، با وجود رشد کندتر نسبت به چین، سرمایهگذاریهای قابل توجهی در خطوط تولید جدید و بازسازی کارخانههای قدیمی در جریان است. بسیاری از شرکتها در حال بازطراحی ظرفیتهای خود هستند تا پاسخگوی ترکیب جدید تقاضا باشند.
چالشهای پیشرو
با وجود فرصتهای رشد، صنعت تایر با چالشهای مهمی روبهرو است. نخست، افزایش هزینه مواد اولیه از جمله لاستیک طبیعی و مواد پتروشیمیایی است که حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است. دوم، سرمایهگذاری سنگین در تحقیق و توسعه که برای حفظ رقابتپذیری ضروری است.
افزون بر این، استانداردهای جهانی برای تایرهای مخصوص خودروهای برقی هنوز در حال تکامل است. نبود چارچوبهای کاملا یکپارچه میتواند برای تولیدکنندگان در بازارهای مختلف هزینههای مضاعف ایجاد کند.
از منظر زیستمحیطی نیز بازیافت تایرهای فرسوده و کاهش ردپای کربنی در زنجیره تولید، به اولویت راهبردی شرکتها تبدیل شده است. سرمایهگذاری در اقتصاد چرخشی، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در کارخانهها و توسعه تایرهای قابل بازیافت، اکنون بخشی از رقابت برندهاست.
تغییر مدل کسبوکار
یکی از تحولات قابل توجه، همکاری نزدیکتر میان خودروسازان برقی و تولیدکنندگان تایر است. در بسیاری از موارد، تایرهای خودروهای برقی به صورت اختصاصی و متناسب با هر مدل طراحی میشوند. این همکاریهای فنی، رابطه سنتی تامینکننده و خودروساز را به شراکت استراتژیک تبدیل کرده است. از سوی دیگر، دیجیتالیسازی نیز وارد این صنعت شده است.
تایرهای هوشمند با حسگرهای داخلی که فشار، دما و سایش را پایش میکنند، به تدریج در حال گسترش هستند. این فناوریها میتوانند دادههای ارزشمندی برای مدیریت ناوگانهای برقی و بهینهسازی مصرف انرژی فراهم کنند.
چشمانداز پیشرو
صنعت تایر جهان در آستانه یک بازتعریف ساختاری قرار گرفته است. رشد خودروهای برقی نه یک موج مقطعی، بلکه روندی بلندمدت است که ترکیب تقاضا، فناوری تولید و حتی نقشه سرمایهگذاری جهانی را تغییر داده است.
در سالهای آینده، سهم تایرهای تخصصی خودروهای برقی از بازار جهانی افزایش خواهد یافت و رقابت بر سر نوآوری، پایداری زیستمحیطی و کارایی انرژی تشدید میشود.
شرکتهایی که بتوانند میان هزینه تولید، فناوری پیشرفته و استانداردهای زیستمحیطی توازن برقرار کنند، برندگان اصلی این گذار خواهند بود. در نهایت، همانگونه که موتورهای احتراقی جای خود را به پیشرانههای برقی میدهند، صنعت تایر نیز در حال تجربه انقلابی آرام اما عمیق است؛ انقلابی که چرخهای آن، آینده حملونقل جهانی را شکل خواهد داد.
