تولید قطعات خودرو این روزها با ریتمی متفاوت از حالت معمول پیش میرود؛ تامین مواداولیه دشوارتر شده و مسیر واردات نیز پیچیدگیهای بیشتری پیدا کرده است. در کنار آن، مسائل مالی میان خودروسازان و قطعهسازان، از جمله مطالبات معوق و چکهای برگشتی فشار نقدینگی را افزایش داده است. همزمان، بازار لوازمیدکی تحتتاثیر نوسانات ارز و رشد هزینهها، وارد فاز احتیاط و افت نسبی تقاضا شده است.
شرایط تولید عادی نیست
بابک کریمخان، نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور در ارزیابی وضعیت تولید و بازار قطعات به «دنیای خودرو» گفت: «شرایط فعلی تولید و بازار خوب نیست. تامین مواداولیه سختتر شده و مباحث مربوط به واردات هم پیچیدگیهای بیشتری پیدا کرده است.»
وی با تاکید بر اینکه بخش قابلتوجهی از فشارهای فعلی از مسیر مناسبات مالی میان خودروسازان و قطعهسازان منتقل میشود، افزود: «مشکلاتی که قطعهسازان با خودروساز دولتی دارند - بهویژه در ارتباط با مطالبات معوق و چکهای برگشتی - هنوز حلوفصل نشده است.»
این فعال صنعت قطعه با وجود دشواریهای موجود از برخی نشانههای امیدواری سخن گفت و تصریح کرد: «با این حال، جای امیدواری وجود دارد؛ ایرانخودرو اقدامات خوبی انجام داده است. البته در جلسهای که با مدیران خودروساز دولتی داشتیم، خودشان هم اظهار امیدواری کردند که امسال نسبت به سال گذشته، سال بهتری باشد و بتوانند بخشی از مطالبات قطعهسازان را پرداخت کنند.»
رئیس انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو استان کرمانشاه با اشاره به اینکه قطعهسازان در این مقطع بیش از هر چیز ناچار به مدیریت فشارها و «تحمل شرایط» هستند، اظهار داشت: «برای ما، بحث عبور از شرایط مطرح است. باید این وضعیت را تحمل کنیم و از آن عبور کنیم. امیدواریم در حوزه تامین مواد اولیه که بخشی از آن وارداتی است، مسیرها بازتر شود تا بتوانیم شرایط را متعادلتر کنیم.»
برای قطعهسازان بحث عبور از شرایط مطرح است. باید این وضعیت را تحمل کنیم و از آن عبور کنیم. امیدواریم در حوزه تامین مواداولیه که بخشی از آن وارداتی است مسیرها بازتر شود تا بتوانیم شرایط را متعادلتر کنیم.
این مقام صنفی با بیان اینکه وضعیت فعلی با مختصات یک بازار نرمال قابل ارزیابی نیست، گفت: «شرایط سخت است؛ شرایط عادی نیست.»
وی همچنین درباره اثرات مستقیم این وضعیت بر نیروی انسانی واحدهای قطعهسازی افزود: «قطعهسازان تلاش میکنند در حد امکان تعدیل نیرو را به حداقل برسانند. تعدیلهایی انجام شده، اما مجموعهها سعی میکنند ساختار خود را حفظ کنند و با حداقل زیان از این دوره عبور کنند.»
التهاب در بازار لوازمیدکی
کریمخان درباره وضعیت بازار قطعاتیدکی نیز به «دنیای خودرو» گفت: «در بازار قطعاتیدکی، بهدلیل افزایش نرخ ارز، روند صعودی را تجربه کردیم. افزایش قیمت خودرو هم اتفاق افتاد و طبیعتا روی بازار قطعات اثر گذاشت و بازار را از نظر قیمتی پرتنش کرد.»
وی با اشاره به رفتار برخی فروشندگان در فضای هیجانی افزایش نرخها افزود: «بعضی از قطعهفروشها قیمتهایشان را در بازار تا دو برابر، حتی سه برابر افزایش دادند؛ بهخصوص در مواردی که قطعه وارداتی بوده یا بر مبنای نرخهای بالاتر عرضه شده است.»
این مقام صنفی با تاکید بر اینکه در هفتهها و مقاطع بعد، مسیر بازار به شکل کامل ادامه همان موج افزایشی نبود، تصریح کرد: «الان یک مقداری شرایط تغییر کرده است؛ با افت بهای ارز مواجه شدیم و این افت سبب شد بازار قطعات، آن روال قبلی را پیش نگیرد. بنابراین حالت رکود و قدری کاهش تقاضا در بازار ایجاد شده است. کاهش ارز یک توقع ایجاد میکند که شاید قیمتها پایینتر بیاید، اما ما میدانیم این اتفاق در درازمدت نخواهد افتاد؛ این نوسانات، نوسانات موقتی است.»
وی با بیان اینکه فعالان بازار، کاهشهای مقطعی را پایدار تلقی نمیکنند، اظهار داشت: «شرایط در ارتباط با نرخ ارز مساعد نیست. بهنظر میرسد بهای ارز دوباره افزایش یابد. الان یک مقدار کاهش تقاضا وجود دارد و همین باعث شده قیمتها تکانی بخورد و کمی پایینتر بیاید، اما این شرایط بیشتر بازار را رکودی کرده؛ کاهش قیمت خیلی محسوسی بهچشم نمیخورد، چون بسیاری این موضوع را بلندمدت نمیبینند.»
قیمت ورق فولادی تعدیل شد
نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور درباره تامین قطعات داخلی برای بازار لوازمیدکی گفت: «تامین قطعات داخلی کموبیش اتفاق میافتد، اما آن قسمت از قطعات که وابستگی خارجی دارد - یعنی بخشی از اجزا باید از خارج تامین شود - یک مقداری کمیابتر شده است.»
کریمخان با اشاره مشخص به قطعاتی که ماهیتا وارداتی هستند، افزود: «قطعاتی که کلا وارداتی هستند، مثل قطعات مربوط به خودروهای چینی، هنوز مشکلات خودش را دارد؛ تامین آن سخت است و قیمتهایش هم هنوز بالاست و همان شرایط قبلی را تا حد زیادی دارد.»
رئیس انجمن قطعهسازان استان کرمانشاه در توضیح وضعیت قطعاتی که پشتوانه تولید داخلی دارند، تصریح کرد: «درمورد آنهایی که تامین داخلی دارند، اتفاقاتی افتاده است؛ فولاد مبارکه عرضه ورق را با قیمت پایینتری به بازار آورده و بهنظر میرسد قیمت ورق تا حدی تعدیل شده است.»
وی تفاوت روند قیمت ورق با مواد پلیمری را برجسته عنوان کرد و اظهار داشت: «در مواد پتروشیمی پلیمری هنوز همان شرایط قبلی برقرار است. قیمتها در برخی موارد دو تا سه برابر افزایش داشته و این اثر خودش را در مواداولیه قطعات پلیمری گذاشته و طبیعتا قیمت قطعه را بالا برده است.»
این مقام صنفی با نزدیک کردن این وضعیت به تجربه ملموس خانوارها گفت: «این شرایط را شما در زندگی عادی و روزانه هم میبینید؛ افزایش قیمتها در سبد کالای خانوار اتفاق افتاده و قطعات خودرو هم جدا از این قضیه نیست. قطعاتی که وابستگی خارجی دارند، تاثیر بیشتری میگیرند و افزایش قیمت در آنها شدیدتر است.»
ضرورت اصلاح قیمتگذاری
رئیس کمیته بازار لوازمیدکی و مبارزه با قاچاق انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور در پاسخ به این پرسش که دولت در شرایط فشارهای بیرونی و داخلی چه اقداماتی میتواند انجام دهد؟ به «دنیایخودرو» گفت: «در بخش دولتی، کاری که انجام شده این است که رئیسجمهور اختیارات را به استاندارها تفویض کرده و اختیارات استانداران در امور جاری بیشتر شده تا بتوانند در استان تصمیمگیری مستقلتری داشته باشند و مجموعه استان را بهتر اداره کنند.»
کریمخان سپس مهمترین گره را در حوزه خودرو «قیمتگذاری» دانست و تصریح کرد: «در صنعتخودرو هنوز خودروهایی که تولید داخل دارند مشکل قیمتگذاری دارند و قیمتشان حل نشده است. روال این است که خودروساز هزینه تمامشده را اعلام میکند و به شورایرقابت میدهد و براساس فرمول شورای رقابت قیمتگذاری میشود؛ اما آنقدر در صدور مجوز قیمت تاخیر میکنند که گاهی سه ماه یا چهار ماه طول میکشد تا مجوز افزایش قیمت صادر شود.»
وی با توضیح اثر این تاخیر زمانی بر زیان انباشته زنجیره تولید افزود: «در همان سه چهار ماه دوباره افزایش هزینهها اتفاق افتاده و عملا خودروساز عایدی قابلتوجهی از این افزایش قیمت ندارد. دوباره خودروساز باز هم زیان میدهد و این فشار منتقل میشود به قطعهسازها و قطعهساز هم مجبور میشود زیان کند. یک چرخه معیوب شکل میگیرد و همینطور ادامه پیدا میکند.»
قیمتها بهروز نمیشود و ما عقب میمانیم و بعد میگویند برای قطعهای که 6 ماه پیش تحویل داده شده اصلاحیه و الحاقیه بخورد تا قیمت درست شود. این روال سودآوری نیست؛ هر جور حساب کنید در تاخیرها و تورم، همهچیز سوخت میشود.
این فعال صنفی با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد سیاستگزار اظهار داشت: «در قیمتگذاری باید دقت شود و قیمتگذاریها درست شود. حداقل این اختیار را بدهند که خودروساز با نظر خودش قیمتگذاری کند و بعد بررسی شود؛ پس از فروش و اجرای قیمت، بررسی کنند آیا واقعا گرانفروشی شده یا نه. اما این وضع فعلی برای خودروساز بد است، چون همیشه در زیان میماند.»
تولید با قیمت مواداولیه بهروزرسانی شده
کریمخان با اشاره به ناهماهنگی «بهروز بودن» قیمتها در بخشهای مختلف گفت: «قیمت بسیاری از اقلام روزانه تغییر میکند، اما در خودرو این اتفاق نمیافتد. از آن طرف، قیمت مواداولیه قطعهسازان - در صنایع مادر که تحت نظارت دولت هستند - روزانه بهروزرسانی میشود، ولی خروجی بخش خصوصی بهموقع و در زمان مشخص تعیینتکلیف نمیشود.»
وی افزود: «در قطعهسازی نیز همین مشکل وجود دارد؛ چون قیمتها بهروز نمیشود، ما عقب میمانیم و بعد میگویند برای قطعهای که 6 ماه پیش تحویل داده شده، اصلاحیه و الحاقیه بخورد تا قیمت درست شود. این روال سودآوری نیست؛ هر جور حساب کنید، در تاخیرها و تورم، همهچیز سوخت میشود.»
نایبرئیس اول هیاترئیسه انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو کشور در ادامه، «نقدینگی» را محور حیاتی بقا و استمرار تولید دانست و تصریح کرد: «نقدینگی ستون فقرات تولید است؛ یا بهعبارتی خونِ جاری در تولید است. رکن اساسی موفقیت و رشد یک بنگاه اقتصادی است.»
کریمخان با طرح مطالبه مشخص از دولت اظهار داشت: «حالا که تورم به این حد رسیده، حداقل کمک کنند صنعت و قطعهسازان مطابق با این تورم، نقدینگی لازم را تامین کنند تا تولید متوقف نشود. وقتی جریان نقدینگی کند میشود و قیمت مواداولیه بالا میرود، با نقدینگی ثابت، تولیدکننده مجبور است تیراژ را پایین بیاورد و ممکن است تولید از صرفه اقتصادی هم بیفتد.»
وی با اشاره به همزمانی بحرانهای محیطی و محدودیتهای عملیاتی افزود: «جنگ، تعطیلی، بیبرقی و موارد دیگر اتفاق افتاده؛ در چنین شرایطی اگر قرار است کمک شود، باید نقدینگی تزریق شود تا واحد صنعتی بتواند سرپا بماند و با همان ظرفیت حداقل قبلی ادامه دهد.»
کریمخان در توضیح اثر نقدینگی بر تورم، تصریح کرد: «این نقدینگی اگر به تولید تزریق شود تورم ایجاد نمیکند؛ چون مستقیم وارد تولید میشود و افزایش عرضه ایجاد میکند و افزایش عرضه خودش عامل کاهنده تورم است. برخلاف تصور برخی که میگویند پول دادن به تولیدکننده باعث افزایش تورم میشود، وقتی پول مستقیم به تولید برود، اثرش افزایش عرضه است. بنابراین باید راهکارهایی پیدا شود تا دولت از طرق مختلف در بحث نقدینگی به واحدهای صنعتی کمک کند.»
