در این میان، ازسرگیری واردات خودرو امیدهایی را برای افزایش رقابت، ارتقای کیفیت محصولات عرضهشده در بازار و پاسخگویی به بخشی از تقاضای انباشته مصرفکنندگان ایجاد کرد. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند موفقیت سیاست واردات خودرو تنها بهورود محصولات جدید محدود نمیشود و موضوعاتی همچون تامین قطعات، کیفیت خدمات پس از فروش، آموزش شبکه تعمیرگاهی و ثبات مقررات از اهمیت بیشتری برخوردار است.
علی منصوری، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با «دنیای خودرو» معتقد است آینده بازار خودروهای وارداتی بیش از آنکه به تعداد خودروهای واردشده وابسته باشد، به ایجاد اطمینان در میان مصرفکنندگان نسبت به پشتیبانی بلندمدت این خودروها گره خورده است.
بازار خودروهای وارداتی در شرایط فعلی چه جایگاهی در اقتصاد و بازار خودرو کشور پیدا کرده است؟
بازار خودروهای وارداتی در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری به یکی از بخشهای تاثیرگذار صنعتخودرو تبدیل شده است. اگرچه از نظر حجم عرضه هنوز فاصله قابل توجهی با نیاز واقعی بازار وجود دارد، اما حضور خودروهای وارداتی توانسته فضای جدیدی را در حوزه انتخاب مصرفکنندگان ایجاد کند. در سالهای گذشته محدودیت واردات باعث شده بود بخش قابل توجهی از تقاضا بهسمت بازار خودروهای کارکرده یا محصولات محدود داخلی هدایت شود؛ اما اکنون ورود برندهای جدید تا حدودی این شرایط را تغییر داده است.
نکته مهم این است که خودروهای وارداتی تنها یک کالا برای مصرف نیستند، بلکه بر رفتار کل بازار نیز اثر میگذارند. زمانی که مصرفکننده امکان انتخاب میان محصولات مختلف را داشته باشد، سطح انتظارات او از کیفیت، ایمنی، امکانات رفاهی و خدمات پس از فروش افزایش پیدا میکند.
این موضوع در بلندمدت میتواند به نفع کل صنعتخودرو باشد؛ زیرا خودروسازان داخلی نیز ناچار خواهند شد برای حفظ سهم بازار خود کیفیت محصولات و خدمات خود را ارتقا دهند.
از سوی دیگر نباید فراموش کرد که بازار خودرو همچنان تحتتاثیر متغیرهای کلان اقتصادی قرار دارد. نرخ ارز، تورم عمومی، هزینههای حملونقل بینالمللی و سیاستهای تجاری دولت از جمله عواملی هستند که میتوانند بر قیمت نهایی خودروهای وارداتی و میزان استقبال مصرفکنندگان تاثیرگذار باشند.
برخی معتقدند واردات خودرو به تنهایی نمیتواند موجب تنظیم بازار شود. آیا با این دیدگاه موافق هستید؟
بله؛ واردات خودرو به تنهایی نمیتواند تمامی مشکلات بازار را حل کند. تنظیم بازار زمانی اتفاق میافتد که عرضه پایدار، رقابت واقعی و ثبات اقتصادی به صورت همزمان وجود داشته باشد.
اگر واردات به شکل محدود و مقطعی انجام شود، اثر آن بر بازار کوتاهمدت خواهد بود و نمیتواند تغییرات ساختاری ایجاد کند. درواقع آنچه بازار به آن نیاز دارد، یک برنامه بلندمدت و قابل پیشبینی است. فعالان اقتصادی، واردکنندگان و حتی مصرفکنندگان باید بتوانند چشمانداز روشنی از آینده داشته باشند.
زمانی که مقررات بهصورت مداوم تغییر کند یا سیاستهای وارداتی با نوسانات شدید همراه باشد، امکان برنامهریزی از بین میرود و هزینههای اقتصادی افزایش پیدا میکند.
همچنین نباید فراموش کرد که بخشی از مشکلات بازار خودرو بهکاهش قدرت خرید خانوارها مربوط میشود. حتی اگر عرضه خودرو افزایش یابد، در شرایطی که درآمد خانوارها متناسب با رشد قیمتها افزایش پیدا نکرده باشد، بخش مهمی از تقاضا همچنان در وضعیت انتظار باقی خواهد ماند.
خدمات پس از فروش چه نقشی در موفقیت خودروهای وارداتی ایفا میکند؟
خدمات پس از فروش در بازار خودروهای وارداتی یک موضوع حیاتی است و حتی در برخی موارد اهمیت آن از خود محصول بیشتر میشود. خریدار زمانی حاضر است برای یک خودرو هزینه قابل توجهی پرداخت کند که اطمینان داشته باشد در سالهای آینده نیز به قطعات، تعمیرات تخصصی و پشتیبانی مناسب دسترسی خواهد داشت.
تجربه بازار نشان داده است خودروهایی که فاقد شبکه خدماتی مناسب بودهاند، با وجود برخورداری از کیفیت مطلوب، در بلندمدت با افت ارزش و کاهش استقبال مشتریان مواجه شدهاند. مصرفکننده ایرانی بهدلیل تجربههای گذشته نسبت به این موضوع حساسیت بالایی دارد و پیش از خرید، وضعیت خدمات پس از فروش را به دقت بررسی میکند.
علاوهبر این، خدمات پس از فروش تنها به تعمیر خودرو محدود نمیشود. تامین قطعات مصرفی، ارائه خدمات گارانتی، آموزش تعمیرکاران، ایجاد انبارهای قطعات و پاسخگویی مناسب به مشتریان نیز بخشی از این زنجیره محسوب میشود. هرگونه ضعف در این بخش میتواند به کاهش اعتماد بازار منجر شود.
وضعیت تامین قطعات خودروهای وارداتی را چگونه ارزیابی میکنید؟
تامین قطعات همچنان یکی از مهمترین نگرانیهای خریداران خودروهای وارداتی است. اگرچه برخی شرکتهای واردکننده تلاش کردهاند موجودی مناسبی از قطعات را در کشور نگهداری کنند، اما واقعیت این است که بخش عمده قطعات همچنان وابسته به واردات است و همین موضوع ریسکهایی را برای مصرفکنندگان ایجاد میکند. در شرایطی که محدودیتهای ارزی یا مشکلات حملونقل بینالمللی بهوجود آید، فرآیند تامین قطعات ممکن است با تاخیر مواجه شود. این مساله علاوهبر افزایش هزینههای تعمیر، موجب نارضایتی مشتریان و کاهش بهرهوری خودروها خواهد شد. از سوی دیگر، وجود قطعات غیر اصلی نیز یکی دیگر از چالشهای بازار است. هرچه شبکه رسمی تامین قطعات ضعیفتر باشد، زمینه برای ورود قطعات بیکیفیت و غیر استاندارد بیشتر میشود که میتواند ایمنی خودرو و رضایت مصرفکننده را تحتتاثیر قرار دهد.
ورود خودروهای وارداتی چه تاثیری بر رقابت در صنعت خودرو کشور دارد؟
رقابت یکی از مهمترین دستاوردهای واردات خودرو است. هر بازاری که در آن حق انتخاب مصرفکننده افزایش پیدا کند، به سمت ارتقای کیفیت حرکت خواهد کرد. حضور خودروهای وارداتی موجب میشود معیارهای جدیدی در زمینه کیفیت ساخت، فناوری، مصرف سوخت، ایمنی و خدمات پس از فروش وارد بازار شود. این شرایط میتواند انگیزه بیشتری برای خودروسازان داخلی ایجاد کند تا محصولات خود را بهروزرسانی کرده و در زمینه خدمات نیز عملکرد بهتری داشته باشند. درواقع رقابت سالم نه تنها به نفع مصرفکننده است، بلکه در بلندمدت به توسعه صنعت خودرو نیز کمک میکند. البته تحقق این هدف نیازمند تداوم سیاستهای رقابتی است. اگر واردات صرفا به صورت محدود و مقطعی انجام شود، آثار آن بر رقابت نیز محدود خواهد بود و بازار دوباره به شرایط گذشته بازخواهد گشت.
مهمترین دغدغه مصرفکنندگان در بازار فعلی چیست؟
مهمترین دغدغه مصرفکنندگان، آینده سرمایهگذاری آنهاست. خرید خودرو برای بسیاری از خانوادهها یکی از بزرگترین هزینههای زندگی محسوب میشود و طبیعی است که نسبت به آینده آن حساس باشند. خریداران میخواهند بدانند آیا قطعات خودرو در دسترس خواهد بود، آیا خدمات مناسبی دریافت خواهند کرد و آیا ارزش خودرو در بازار حفظ میشود یا خیر؟ همچنین نوسانات اقتصادی باعث شده تصمیمگیری برای خرید دشوارتر شود. بسیاری از متقاضیان نگران هستند که تغییرات نرخ ارز یا سیاستهای وارداتی بر ارزش خودرو و هزینههای نگهداری آن تاثیر بگذارد. بههمین دلیل بخشی از بازار همچنان در حالت انتظار قرار دارد.
