کارخانه نیسان در ساندرلند که طی چهار دهه گذشته به یکی از ستونهای تولید خودرو بریتانیا تبدیل شده، اکنون در مرکز بحثهایی قرار دارد که فراتر از یک سایت تولیدی، به آینده رقابتپذیری کل صنعتخودرو در اروپا گره خورده است. این کارخانه که زمانی نماد موفقیت سرمایهگذاری خارجی در بریتانیا بود، امروز با مجموعهای از فشارهای جدید مواجه است؛ از تغییرات قوانین تجاری پس از برگزیت گرفته تا رقابت فزاینده در بازار خودروهای برقی و نیاز به بازآفرینی مدلهای تولیدی.
در چنین فضایی، هرگونه تغییر در ظرفیت، کاربری یا برنامهریزی این سایت میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای بریتانیا داشته باشد. تحلیلگران معتقدند نقش این کارخانه دیگر تنها به مونتاژ چند مدل محدود نمیشود، بلکه به بخشی از معادله بزرگتری تبدیل شده که شامل سیاستهای صنعتی اروپا، فشارهای زنجیرهتامین جهانی و تلاش برای حفظ اشتغال در مناطق صنعتی شمال انگلستان است. دولت بریتانیا نیز که طی سالهای اخیر بارها تلاش کرده با بستههای حمایتی و مشوقهای مالی، سرمایهگذاری خودروسازان را در کشور تثبیت کند، اکنون با چالشی روبهرو است که نیازمند تصمیمگیریهای سریع و دقیق است. از سوی دیگر، تغییرات سریع در بازار جهانی خودرو (بهویژه رشد بیسابقه برندهای آسیایی و جابهجایی مراکز تولید) باعث شده کارخانههایی مانند ساندرلند بیش از گذشته در معرض بازتعریف نقش قرار گیرند.
در شرایطی که رقابت در بخش خودروهای برقی شدت گرفته و هزینههای تولید در اروپا همچنان بالاست، هرگونه تحول در این سایت میتواند نشانهای از جهتگیریهای جدید صنعت باشد؛ جهتگیریهایی که ممکن است بر آینده همکاریهای بینالمللی، ساختار تولید منطقهای و حتی جایگاه بریتانیا در نقشه خودروسازی جهان اثر بگذارد. آنچه مسلم است، ساندرلند بار دیگر در نقطهای ایستاده که تصمیمهای امروز میتواند مسیر دهههای آینده را تعیین کند؛ مسیری که هنوز جزئیاتش روشن نیست، اما اهمیت آن برای صنعتخودرو غیرقابل انکار است.
خط تولیدی که به چینیها واگذار میشود
نیسان که طی دو سال گذشته برنامه بازسازی گسترده خود را با عنوان Re:Nissan دنبال میکند، اکنون وارد مرحلهای شده که تمرکز آن بر کاهش هزینهها، سادهسازی سبد محصولات و استفاده بهینهتر از ظرفیت تولیدی است.
در همین چارچوب، شرکت اعلام کرده که یک تفاهمنامه همکاری با چری امضا کرده تا امکان تولید قراردادی خودروهای سواری را در کارخانه ساندرلند بررسی کند؛ سایتی که بزرگترین مرکز تولید خودروسازان ژاپنی در اروپا بهشمار میرود و نقش مهمی در آینده صنعتی بریتانیا دارد. این تصمیم پس از آن مطرح شد که نیسان تولید مدلهای خود را در این کارخانه روی خط دوم متمرکز کرد و خط اول عملا بدون استفاده باقی ماند.
حالا اگر مذاکرات میان دو طرف به توافق نهایی برسد، همین خط آزادشده میتواند بهمحل تولید محصولات چری تبدیل شود؛ خودروسازی که در کنار برندهایی مانند بیوایدی و جیلی، یکی از بازیگران اصلی موج جدید خودروسازان چینی در بازارهای جهانی است. چنین همکاریای میتواند برای هر دو طرف مزایا و چالشهایی بههمراه داشته باشد، اما هدفگذاری اولیه نشان میدهد که در صورت نهایی شدن، تولید از سال مالی ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد.
تلاشی برای خاموش نشدن خط تولید
برای نیسان، این همکاری بالقوه میتواند راهی برای افزایش بهرهوری کارخانه ساندرلند باشد؛ سایتی که طی سالهای اخیر با ظرفیت کمتر از توان واقعی فعالیت کرده و بهطور طبیعی بر سودآوری آن تاثیر گذاشته است. استفاده از خط تولید آزادشده نهتنها میتواند هزینههای ثابت را بهتر پوشش دهد، بلکه به گفته شرکت، بهحفظ اشتغال نیز کمک خواهد کرد.
نیسان تاکید کرده که حتی در صورت ورود شریک جدید، مالکیت کامل کارخانه همچنان در اختیار این شرکت باقی میماند و کارکنان نیز تحت مدیریت نیسان به کار خود ادامه خواهند داد؛ موضوعی که برای دولت بریتانیا و اتحادیههای کارگری اهمیت زیادی دارد.
در سوی دیگر، چری با این همکاری میتواند جای پای محکمی در اروپا پیدا کند؛ هدفی که با توجه به رقابت شدید در بازار داخلی چین، بیش از گذشته برای این خودروساز حیاتی شده است.
داشتن خط تولید محلی نهتنها زمان تحویل خودروها به مشتریان اروپایی را کاهش میدهد، بلکه میتواند بهکاهش هزینههای لجستیکی و عبور از موانع تعرفهای نیز کمک کند.
چری هماکنون چندین مدل از جمله نسخههای پلاگین-هیبرید تیگو ۸ Super Hybrid و تیگو ۹ CSH را عرضه میکند؛ محصولاتی که در بازارهای مختلف آسیا و اروپا با استقبال روبهرو شدهاند. البته این نامها برای مصرفکنندگان آمریکایی چندان آشنا نیستند؛ زیرا حضور خودروهای چینی در بازار ایالاتمتحده همچنان بسیار محدود است.
نیسان نیز در آمریکا مسیر متفاوتی را دنبال میکند و با داشتن سه کارخانه فعال، تمرکز خود را بر توسعه محصولات سازگار با نیازهای بازار داخلی گذاشته است. انتظار میرود این شرکت در سالهای آینده تولید مدلهای بدنهرویشاسی جدید را در کارخانه کانتون میسیسیپی آغاز کند؛ پروژهای که احتمال بازگشت نام Xterra را نیز تقویت کرده است.
تغییرات در استراتژی بینالمللی نیسان
واقعیت این است که رقابت در صنعت خودرو جهانی هیچگاه با یک نسخه واحد مدیریت نمیشود و هر خودروساز ناچار است استراتژی خود را با شرایط و سلیقههای هر بازار هماهنگ کند. نیسان نیز از این قاعده مستثنا نیست و مسیر متفاوتی را در اروپا و آمریکا دنبال میکند.
در بازار اروپا، تمرکز اصلی شرکت بر گسترش سبد محصولات برقی است؛ از لیف و آریا گرفته تا نسل جدید میکرا و کراساوور تمامبرقی جوک که قرار است از سال ۲۰۲۷ وارد خط تولید شود.
این رویکرد با سیاستهای سختگیرانهتر اتحادیهاروپا در زمینه آلایندگی و فشار برای برقیسازی کامل ناوگان هماهنگ است. اما در آمریکا شرایط کاملا متفاوت است؛ درحالی که اروپا شاهد توسعه پیوسته مدلهای برقی نیسان است، بازار ایالاتمتحده فعلا تنها لیف را در اختیار دارد.
آریا که قرار بود نقش مهمی در استراتژی برقیسازی نیسان در آمریکا ایفا کند، پس از مدل ۲۰۲۵ از بازار کنار گذاشته شد؛ تصمیمی که تحلیلگران آن را ترکیبی از تعرفههای وارداتی بالا و کاهش سرعت رشد تقاضا برای خودروهای برقی در آمریکا میدانند.
این وضعیت باعث شده نیسان در آمریکا تمرکز خود را بهسمت مدلهای سنتیتر و سودآورتر ببرد و برنامهریزی برای تولید خودروهای بدنهرویشاسی جدید در کارخانه کانتون را در اولویت قرار دهد. این تفاوت رویکرد نشان میدهد که نیسان در هر منطقه بر اساس واقعیتهای بازار تصمیمگیری میکند؛ در اروپا با فشارهای قانونی و رقابت شدید در بخش EV روبهرو است و در آمریکا با بازاری که هنوز بهطور کامل پذیرای خودروهای برقی نشده است. همین تفاوتهاست که باعث میشود استراتژی جهانی نیسان مجموعهای از مسیرهای موازی باشد، نه یک برنامه واحد برای همه بازارها.
