امسال اما این افزایش تقاضا در شرایطی رخ میدهد که تغییرات هزینه سوخت و شرایط حملونقل شهری، احتمال افزایش استفاده از وسایل حملونقل عمومی را بیشتر کرده است. در چنین شرایطی، مترو تهران خود را برای افزایش قابل توجه تعداد مسافران آماده کرده و پلیس راهور نیز برنامهای سهمرحلهای برای کنترل ترافیک پیرامون مراکز آموزشی در نظر گرفته است.
محمدرضا حشمتی، قائممقام عملیات شرکت بهرهبرداری مترو تهران با تشریح برنامههای این شرکت برای روزهای ابتدایی سال تحصیلی، از برنامهریزی برای استفاده حداکثری از ناوگان و کاهش سرفاصله حرکت قطارها خبر داد. بهگفته او، تجربه سالهای گذشته و پیشبینی افزایش تعداد مسافران باعث شده است تمهیدات مربوط به بازگشایی مدارس از مدتها قبل در شرکت بهرهبرداری مترو تهران مورد بررسی و برنامهریزی قرار گیرد.
افزایش ظرفیت مترو در آستانه مهر
مترو تهران به عنوان یکی از اصلیترین سامانههای حملونقل انبوه پایتخت، در روزهای آغاز سال تحصیلی نقش ویژهای در جابهجایی شهروندان برعهده دارد. افزایش تقاضا در این روزها میتواند فشار قابل توجهی به شبکه حملونقل شهری وارد کند و در صورت نبود ظرفیت کافی، به افزایش تراکم در ایستگاهها و طولانی شدن زمان انتظار مسافران منجر شود.
حشمتی با اشاره به این موضوع، استفاده حداکثری از ناوگان را یکی از مهمترین برنامههای امسال عنوان کرده است. بر این اساس، تلاش شده است بیشترین تعداد قطار ممکن وارد خطوط شود تا با کاهش سرفاصله حرکت قطارها، ظرفیت جابهجایی مسافر افزایش یابد.
در حال حاضر هفت خط متروی تهران با ۱۶۳ ایستگاه فعال در حال ارائه خدمات هستند. با این حال، افزایش ظرفیت ناوگان در آستانه بازگشایی مدارس صرفا به افزایش تعداد قطارهای آماده بهکار محدود نشده و شرکت بهرهبرداری برخی اقدامات عملیاتی را نیز در دستور کار قرار داده است.
به گفته قائممقام عملیات شرکت بهرهبرداری مترو تهران، برخی ردههای تعمیراتی قطارها که بر اساس دستورالعملهای فنی باید انجام شوند، اما امکان تعلیق موقت آنها وجود دارد، به تعویق افتادهاند تا تعداد بیشتری از قطارها در روزهای ابتدایی سال تحصیلی در خطوط فعال باشند.
این تصمیم البته نشاندهنده اهمیت مدیریت ظرفیت در روزهای پرتردد است؛ اما همزمان ضرورت رعایت الزامات نگهداری و تعمیرات ناوگان را نیز برجسته میکند. افزایش بهرهبرداری از قطارها باید در کنار برنامه منظم تعمیرات ادامه پیدا کند تا افزایش ظرفیت کوتاهمدت، به کاهش قابلیت اطمینان ناوگان در میانمدت منجر نشود.
احتمال ثبت رکورد جابهجایی مسافر در مترو
یکی از مهمترین نشانههای افزایش تقاضای حملونقل عمومی در آغاز سال تحصیلی، آمار استفاده دانشآموزان و دانشجویان از مترو است. حشمتی اعلام کرده است در ۱۰ روز نخست سال گذشته که استفاده دانشآموزان و دانشجویان از مترو رایگان بود، حدود یک میلیون نفر از این گروه از خدمات مترو استفاده کردند.
امسال نیز شرکت بهرهبرداری مترو تهران افزایش حدود ۱۵ درصدی تعداد مسافران در روزهای ابتدایی مهرماه را پیشبینی کرده است. این افزایش در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که تغییرات نرخ سوخت و هزینه سفر با خودرو شخصی میتواند بخشی از تقاضای سفر را به سمت حملونقل عمومی هدایت کند.
قائممقام عملیات شرکت بهرهبرداری مترو تهران با اشاره به شرایط موجود، احتمال ثبت رکورد جابهجایی مسافر در ۲۵ سال فعالیت این شرکت را مطرح کرده است. تحقق چنین رکوردی البته به میزان افزایش سفرهای آموزشی، شرایط ترافیکی شهر، ظرفیت عملیاتی ناوگان و میزان استفاده شهروندان از مترو وابسته خواهد بود.
از این منظر، مهرماه امسال میتواند آزمونی برای ظرفیت واقعی حملونقل عمومی پایتخت نیز باشد؛ زیرا هرچه سهم مترو و دیگر وسایل حملونقل عمومی در سفرهای روزانه افزایش پیدا کند، فشار کمتری به شبکه معابر وارد خواهد شد.
طرح سهمرحلهای پلیس برای بازگشایی مدارس
در سوی دیگر، پلیس راهور فراجا نیز برای مدیریت ترافیک همزمان با آغاز سال تحصیلی برنامهای سهمرحلهای را طراحی کرده است. سرهنگ داوود شکیبایی، رئیسپلیس ترافیک شهری راهور فراجا، با اشاره به آغاز فعالیت رسمی مراکز آموزشی از اول مهرماه، افزایش ترددهای درونشهری در هفتههای منتهی به بازگشایی مدارس را یکی از عوامل تشدیدکننده ترافیک دانست.
بهگفته او، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد از چند هفته پیش از بازگشایی مدارس، تردد شهروندان در مراکز خرید لوازمالتحریر، پوشاک و اقلام آموزشی افزایش پیدا میکند. این افزایش سفر، بهویژه در کلانشهرها، میتواند موجب کاهش سرعت حرکت خودروها و افزایش تراکم در معابر شود.
بر همین اساس، مرحله نخست طرح پلیس یک هفته پیش از بازگشایی مدارس آغاز میشود و تمرکز آن بر پوشش ترافیکی مراکز تجاری و نقاط پرتردد است. نیروهای پلیس در این مرحله به شکل میدانی در نقاط مستعد تشکیل گره ترافیکی حضور پیدا میکنند تا از شکلگیری یا گسترش انسدادهای ترافیکی جلوگیری شود.
مرحله دوم طرح از ۳۱ شهریورماه آغاز شده و تا ۱۵ مهرماه ادامه خواهد داشت. در این مرحله، پوشش کامل مدارس و مراکز آموزشی در دستور کار قرار گرفته و مدارس خاص از نظر شرایط ترافیکی و ایمنی پیرامونی نیز در اولویت قرار دارند.
مرحله سوم نیز از ۱۷ مهرماه آغاز میشود و تا پایان سال تحصیلی ادامه خواهد داشت. در این مرحله پوشش ترافیکی مراکز آموزشی به شکل مستمر اما نسبی ادامه پیدا میکند و ظرفیت قانونی پلیس مدرسه نیز مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
تمرکز بر ایمنی دانشآموزان
یکی از مهمترین محورهای طرح پلیس، ایجاد محیطی ایمن برای تردد دانشآموزان است. با توجه به اینکه بسیاری از مدارس در معابر پرتردد شهری قرار دارند، توقف خودروها در حاشیه مدارس، پارک دوبله، توقف سرویس مدارس در نقاط نامناسب و انسداد مسیرهای عبور میتواند در ساعات آغاز و پایان فعالیت مدارس، مشکلات جدی ایجاد کند.
پلیس راهور اعلام کرده است حضور میدانی در اطراف مراکز آموزشی، پاکسازی معابر همجوار مدارس، رفع موانع ترافیکی، رسیدگی سریع به تصادفات و جلوگیری از انسداد معابر از جمله اقداماتی است که در این طرح دنبال میشود.
در کنار اقدامات میدانی، آموزش و بازآموزی قوانین نیز در دستور کار قرار دارد. رانندگان سرویس مدارس، پیمانکاران و شرکتهای فعال در این حوزه باید مقررات مربوط به جابهجایی دانشآموزان را رعایت کنند و در همین راستا تعامل میان پلیس، آموزش و پرورش و شهرداریها دنبال خواهد شد.
سرویس مدارس زیر ذرهبین
سرویس مدارس یکی از حلقههای مهم زنجیره حملونقل دانشآموزان است و هرگونه اختلال در عملکرد آن میتواند همزمان بر ایمنی و ترافیک شهری اثر بگذارد. از همین رو کنترل تخلفات رانندگان سرویس مدارس و بازآموزی قوانین مربوط به این بخش، بخشی از برنامه پلیس در سال تحصیلی جدید است.
از سوی دیگر، ساماندهی خطوط اتوبوسرانی و پاکسازی مسیرهای مربوط به حملونقل عمومی نیز دنبال میشود. توقف خودروهای شخصی در ایستگاههای اتوبوس و تاکسی، علاوهبر کاهش ظرفیت واقعی حملونقل عمومی، میتواند موجب تشکیل صف و ایجاد گره در معابر شود. بههمین دلیل برخورد با توقفهای غیرمجاز در ایستگاههای حملونقل عمومی نیز در برنامه پلیس قرار گرفته است.
