کاهش نیروی کار، تغییرات اقلیمی، نوسان قیمتها و فشار بر کشاورزان خرد باعث شده شرکتهای بزرگ تایرسازی بهدنبال راهکارهای علمی و پایدار برای حفظ کیفیت و افزایش بهرهوری باشند. در همین راستا، دانلوپ زیرمجموعه صنایع لاستیک سومیتومو اعلام کرده که یک توافقنامه پژوهشی مشترک در تایلند امضا کرده است؛ توافقی که بخشی از پروژه بینالمللی HRPP یا Hevea Research Platform in Partnership محسوب میشود و هدف آن ارتقای تولید لاستیک طبیعی در جنوب شرق آسیاست.
این همکاری میان چند نهاد کلیدی شکل گرفته است: سازمان Rubber Authority of Thailand (RAOT)، مرکز تحقیقات کشاورزی فرانسه CIRAD و دو دانشگاه مهم تایلند یعنی Khon Kaen University و Kasetsart University. حضور این مجموعه گسترده نشان میدهد مساله تولید لاستیک طبیعی دیگر یک موضوع صرفا کشاورزی نیست، بلکه به یک دغدغه صنعتی و اقتصادی تبدیل شده که نیازمند همافزایی علمی است.
محور اصلی این پروژه، بررسی اثرات سیستمهای کمتناوب برداشت (Low-Frequency Tapping Systems) است؛ روشی که در آن تعداد دفعات برداشت شیره درخت لاستیک (لاتکس) کاهش مییابد. این سیستم برخلاف روش سنتی که برداشت هر دو روز یکبار انجام میشود، برداشت را به هر سه روز یکبار یا حتی فواصل طولانیتر منتقل میکند. هدف این روش، کاهش نیاز به نیروی کار و درعین حال حفظ کیفیت و ساختار داخلی لاستیک طبیعی است؛ موضوعی که برای صنعت تایر اهمیت حیاتی دارد؛ زیرا کیفیت لاستیک خام مستقیما بر دوام، چسبندگی و عملکرد تایر تاثیر میگذارد. این پروژه علاوهبر بررسی کیفیت محصول، به چالشهای اجتماعی و اقتصادی کشاورزان نیز میپردازد.
بسیاری از تولیدکنندگان خرد در تایلند با کمبود نیروی کار مواجه هستند؛ نیروی کاری که عمدتا مسن شده یا از میان مهاجران تامین میشود. این کمبود در سالهای اخیر به یکی از بحرانهای اصلی صنعت لاستیک طبیعی تبدیل شده است و سیستم کمتناوب برداشت میتواند بخشی از این فشار را کاهش دهد؛ زیرا نیاز به حضور روزانه کارگران را کمتر میکند. مطالعات پیشین نشان دادهاند که با استفاده از تنظیمکنندههای رشد گیاهی که تولید لاتکس را تحریک میکنند، برداشت هر سه روز میتواند همان میزان بهرهوری و کیفیت برداشت هر دو روز را ارائه دهد. نتایج این تحقیقات در دو مقاله علمی داوریشده منتشر شده و پایه علمی محکمی برای ادامه پژوهشها فراهم کرده است. با این حال، هنوز پرسشهای مهمی بیپاسخ مانده است.
پژوهشها درباره برداشت در فواصل چهار، 6 و حتی 10 روز در جریان است؛ اما کیفیت لاستیک تولیدشده در این فواصل طولانی هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. همچنین پیامدهای اقتصادی این تغییرات برای کشاورزان، از جمله هزینهها، نیاز به آموزش، تغییر در الگوی کار و پذیرش اجتماعی باید بهطور دقیق بررسی شود. این پروژه قصد دارد این ابعاد را نیز تحلیل کند تا مشخص شود آیا این روش میتواند بهصورت گسترده در مزارع جنوب شرق آسیا اجرا شود یا خیر .
دانلوپ تاکید کرده که هدف نهایی این همکاری، تسریع در مسیر تامین پایدار لاستیک طبیعی است؛ مسیری که نهتنها برای حفظ محیطزیست، بلکه برای تضمین آینده صنعت تایر ضروری است. تغییرات اقلیمی، بارندگیهای نامنظم، افزایش دما و بیماریهای گیاهی، همگی تولید لاستیک طبیعی را تهدید میکنند و بدون راهکارهای علمی، این صنعت با بحرانهای جدی مواجه خواهد شد .
پژوهش جدید همچنین به بهبود شرایط کاری در کارخانههای فرآوری لاستیک طبیعی اشاره دارد؛ جایی که کیفیت نهایی محصول تعیین میشود. ارتقای بهرهوری، کاهش فشار کاری و بهبود استانداردهای ایمنی در این مراکز بخشی از اهداف پروژه است و میتواند زنجیرهتامین تایر را از ابتدا تا انتها تقویت کند .
اهمیت این پروژه زمانی بیشتر روشن میشود که بدانیم تایلند یکی از بزرگترین تولیدکنندگان لاستیک طبیعی در جهان است و هرگونه تحول در شیوه برداشت یا فرآوری، تاثیر مستقیم بر بازار جهانی تایر دارد. شرکتهای بزرگ تایرسازی مانند دانلوپ، میشلن، بریجستون و کونتیننتال بخش قابلتوجهی از مواداولیه خود را از همین منطقه تامین میکنند و هرگونه اختلال در عرضه، میتواند قیمت تایر و هزینه تولید را در سراسر جهان تحتتاثیر قرار دهد.
درنهایت، همکاری دانلوپ با دانشگاههای تایلند نشان میدهد صنعت تایر در حال ورود به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که در آن پژوهش علمی، پایداری محیطزیستی و توانمندسازی کشاورزان سه ستون اصلی توسعه محسوب میشوند. اگر نتایج این پروژه موفقیتآمیز باشد، سیستم کمتناوب برداشت میتواند به یک استاندارد جدید در تولید لاستیک طبیعی تبدیل شود و آیندهای پایدارتر برای صنعت تایر رقم بزند.
