بازار جهانی کامیون و کشنده در سال ۲۰۲۶ در شرایطی متفاوت با سالهای گذشته قرار گرفته است. در یک سو، بخش حملونقل جادهای همچنان به خودروهای سنگین جدید نیاز دارد و در بازارهایی مانند اروپا و آمریکایشمالی نشانههایی از بهبود تقاضا دیده میشود و در سوی دیگر، افزایش هزینههای تولید، نرخ بهره، نااطمینانیهای تجاری و تغییر فناوری پیشرانه، معادلات خرید و فروش این خودروها را دگرگون کرده است.
درواقع، بازار کامیون دیگر صرفا تابع میزان بار و رشد اقتصادی نیست. قیمت سوخت، مقررات آلایندگی، هزینه تامین مالی، ارزش باقیمانده خودرو، هزینه تعمیر و نگهداری و حتی سرعت توسعه زیرساخت شارژ، امروز در تصمیم یک شرکت حملونقل برای خرید یک کشنده جدید نقش دارند.
بررسی وضعیت بازارهای اصلی جهان نشان میدهد در سال ۲۰۲۶ یک اتفاق مهم در حال شکلگیری است؛ بازار خودروهای تجاری در حال رشد است، اما مسیر این رشد در مناطق مختلف یکسان نیست.
اروپا؛ رشد فروش در کنار تغییر ترکیب بازار
بازار کامیون اروپا در نیمه نخست ۲۰۲۶ رشد قابل توجهی را تجربه کرده است. براساس آمار انجمن خودروسازان اروپا، ثبت کامیونهای جدید در اتحادیهاروپا در 6 ماه نخست سال به ۱۷۱ هزار و ۹۳۳ دستگاه رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹.۸ درصد افزایش داشته است.
در بخش کامیونهای سنگین، رشد حتی بیشتر بوده و ثبت این خودروها ۱۱.۱ درصد افزایش یافته است. با این حال، دیزل همچنان سهم بسیار بالایی از بازار اروپا دارد و ۹۲.۱ درصد کامیونهای جدید ثبتشده در نیمه نخست سال دیزلی بودهاند.
درمقابل، کامیونهای برقی با رشد ۴۷.۷ درصدی مواجه شدهاند و سهم آنها از بازار از ۳.۶ درصد در نیمه نخست ۲۰۲۵ به ۴.۸ درصد در نیمه نخست ۲۰۲۶ رسیده است.
این ارقام یک پیام مهم برای بازار جهانی دارد: برقیسازی در خودروهای سنگین با سرعت خودروهای سواری پیش نمیرود، اما دیگر نمیتوان آن را یک بازار حاشیهای دانست.
کامیون برقی؛ هنوز گرانتر، اما اقتصادیتر
یکی از مهمترین تحولات بازار جهانی، تغییر محاسبات اقتصادی کامیون برقی است.
براساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، فروش کامیونهای برقی در جهان در سال ۲۰۲۵ دو برابر شد و از ۴۰۰ هزار دستگاه عبور کرد؛ به این ترتیب، حدود ۹ درصد کل فروش کامیون جهان به خودروهای برقی اختصاص یافت.
نکته مهمتر اینکه بیش از ۹۰ درصد فروش جهانی کامیونهای برقی در چین اتفاق افتاد. در این کشور، حدود یکچهارم کامیونهای فروختهشده در سال ۲۰۲۵ برقی بودند. آژانس بینالمللی انرژی دلیل این رشد را ترکیبی از کاهش هزینه باتری، هزینه عملیاتی پایینتر و حمایتهای دولتی عنوان کرده است.
با وجود این، قیمت خرید اولیه همچنان مهمترین مانع است. قیمت خرید کامیون برقی در بسیاری از بازارها هنوز دو تا سه برابر کامیون دیزلی است. بههمین دلیل، شرکت حملونقل باید به جای قیمت خرید صرف، «هزینه مالکیت» خودرو را محاسبه کند؛ یعنی هزینه انرژی، تعمیرات، مالیات، عوارض، استهلاک و ارزش باقیمانده را در طول عمر خودرو در نظر بگیرد.
این تغییر نگاه، بازار خرید کامیون را نیز تحتتاثیر قرار داده است.
چین؛ بزرگترین آزمایشگاه بازار کامیون
چین در حال حاضر مهمترین بازار جهان برای تحول خودروهای تجاری است. این کشور نه تنها بزرگترین بازار خودروهای سنگین برقی محسوب میشود، بلکه سیاستهای دولتی نیز مستقیما بر تصمیم ناوگانها برای جایگزینی خودروهای قدیمی اثر گذاشته است.
طرحهای اسقاط و جایگزینی در چین به مالکان خودروهای قدیمی کمک کردهاند تا کامیونهای فرسوده را با خودروهای پاکتر جایگزین کنند. براساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، در برخی موارد مشوقهای دولتی میتوانند حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد از اضافهقیمت کامیون برقی نسبت به مدل دیزلی را پوشش دهند. همین سیاست باعث شده بازار چین از الگوی سنتی «خرید کامیون جدید زمانی که کامیون قدیمی فرسوده شد» فاصله بگیرد و اسقاط، مشوق دولتی و هزینه عملیاتی به یکدیگر متصل شوند.
آمریکای شمالی؛ بازار بزرگ کامیونهای سنگین
آمریکای شمالی همچنان یکی از مهمترین بازارهای جهان برای کشندههای سنگین است. بازار Class 8 آمریکا که بخش اصلی کشندههای سنگین را تشکیل میدهد، در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۵۸ هزار دستگاه بوده و دایملر تراک برای سال ۲۰۲۶ اندازه این بازار را بین ۲۵۰ تا ۲۹۰ هزار دستگاه برآورد کرده است. اما در این بازار نیز خرید کامیون دیگر تنها به تقاضای حمل بار وابسته نیست. نرخ بهره، هزینه تامین مالی و وضعیت بازار حملونقل بر تصمیم شرکتها تاثیر مستقیم دارد.
در بازار آمریکایشمالی، بازار دستدوم نیز اهمیت زیادی دارد. آمار «ACT Research» نشان میدهد متوسط قیمت خردهفروشی کامیونهای کارکرده Class 8 در ژوئیه ۲۰۲۶ به ۶۰ هزار و ۹۸۶ دلار رسید که نسبت به ماه قبل ۴ درصد کاهش داشت. با این حال، فروش خردهفروشی همین کامیونها همچنان ۴۵ درصد بیشتر از ژوئیه ۲۰۲۵ بود.
این آمار نشان میدهد کاهش قیمت لزوما به معنای کاهش تقاضا نیست؛ بلکه میتواند نتیجه افزایش عرضه کامیونهای دستدوم و تغییر شرایط بازار باشد.
چرا قیمت کامیون بالا و پایین میشود؟
بازار کامیون برخلاف بازار خودروهای سواری، بهشدت به اقتصاد حملونقل وابسته است. وقتی نرخ حمل افزایش پیدا میکند و شرکتها ظرفیت بیشتری نیاز دارند، تقاضا برای کامیون افزایش مییابد. اما اگر رکود اقتصادی یا کاهش حجم بار اتفاق بیفتد، شرکتها خرید کامیون جدید را به تعویق میاندازند.
از طرف دیگر، کامیون یک کالای سرمایهای است. بنابراین نرخ بهره اهمیت بسیار زیادی دارد. افزایش نرخ بهره، اقساط خرید را بالا میبرد و باعث میشود ناوگانها به جای خرید خودروهای جدید، کامیونهای موجود را مدت بیشتری نگه دارند. این اتفاق مستقیما بازار دستدوم را هم تحتتاثیر قرار میدهد.
در چنین شرایطی، قیمت کامیون دستدوم به شاخصی مهم برای تصمیمگیری ناوگانها تبدیل شده است. اگر ارزش باقیمانده یک کشنده پس از چند سال بالا باشد، خرید کامیون جدید از نظر اقتصادی توجیه بیشتری خواهد داشت. اما اگر ارزش خودرو با سرعت زیادی کاهش پیدا کند، هزینه واقعی مالکیت افزایش مییابد.
هزینه سوخت؛ عامل تعیینکننده بازار
در سال ۲۰۲۶، نوسان قیمت انرژی نیز بیش از گذشته بر انتخاب نوع کامیون اثر گذاشته است. در اروپا، افزایش قیمت گازوئیل در ماههای اخیر حتی محاسبات اقتصادی کامیونهای برقی را در برخی بازارها تغییر داده است.
تحلیل منتشرشده توسط «Transport & Environment» نشان میدهد افزایش قیمت گازوئیل باعث شده هزینه مالکیت و بهرهبرداری کامیونهای برقی در برخی بازارهای مهم اروپا نسبت به نمونههای دیزلی جذابتر شود.
این اتفاق نشان میدهد قیمت کامیون را نمیتوان جدا از هزینه استفاده از آن بررسی کرد. ممکن است یک کشنده در زمان خرید گرانتر باشد، اما هزینه انرژی پایینتر و تعمیرات کمتر باعث شود در طول چند سال هزینه نهایی آن کاهش پیدا کند.
بازار جهانی با یک تغییر ساختاری مواجه است
بررسی بازارهای اروپا، چین و آمریکایشمالی نشان میدهد بازار کامیون در سال ۲۰۲۶ وارد دورهای از تغییر ساختاری شده است.
از یک طرف، تقاضا برای کامیونهای سنگین همچنان وجود دارد و در اروپا حتی رشد ثبت کامیونهای سنگین دو رقمی شده است. از طرف دیگر، فناوریهای جدید در حال تغییر تعریف یک کامیون اقتصادی هستند.
تا چند سال قبل، مهمترین سوال خریدار این بود که «قیمت کامیون چقدر است؟» اما امروز سوالهای بیشتری مطرح میشود: «مصرف سوخت چقدر است؟ هزینه تعمیرات چقدر خواهد بود؟ ارزش خودرو پس از پنج سال چقدر باقی میماند؟ آیا قطعات آن در دسترس است؟ هزینه تامین مالی چقدر است؟ و اینکه آیا خودرو در محدودیتهای آلایندگی آینده امکان تردد خواهد داشت؟»
همین تغییر پرسشها نشان میدهد بازار کامیون از یک بازار صرفا محصولمحور به سمت بازار «هزینه مالکیت» حرکت کرده است.
۲۰۲۶؛ سال رقابت فناوری و هزینه
بررسی شاخص تولید جهانی کامیون نیز نشان میدهد شرایط در مناطق مختلف یکسان نیست. موسسه «Power Systems Research» اعلام کرده تولید جهانی خودروهای تجاری متوسط و سنگین در سال ۲۰۲۶ اندکی کاهش خواهد یافت؛ درحالی که انتظار میرود تقاضا در آمریکایشمالی و اروپا نسبت به سال قبل بهبود پیدا کند و تولید چین پس از سطح بسیار بالای سال ۲۰۲۵ با کاهش تکرقمی مواجه شود. این موسسه همچنین تعرفههای تجاری، تنشهای ژئوپلیتیک و اختلالات حملونقل را از عوامل موثر بر بازار معرفی کرده است.
بنابراین بازار جهانی کامیون را نمیتوان با یک عدد توصیف کرد. در اروپا، رشد بازار در کنار گذار تدریجی به خودروهای کمآلاینده در جریان است؛ چین با سرعت بیشتری به سمت کامیونهای برقی حرکت میکند و آمریکای شمالی همچنان بازار بزرگی برای کشندههای سنگین دیزلی دارد.
درنهایت، آنچه آینده خرید و فروش کامیون را تعیین خواهد کرد، صرفا قیمت کارخانه نیست؛ بلکه هزینه مالکیت، قیمت انرژی، تامین مالی، ارزش باقیمانده، مقررات آلایندگی و دسترسی به زیرساخت انرژی، هماندازه قیمت اولیه اهمیت پیدا کردهاند.
بازار جهانی کامیون درحال عبور از یک دوره مهم است؛ دورهای که در آن کامیون ارزانتر لزوما کامیون اقتصادیتر نیست و کامیون گرانتر نیز لزوما انتخاب نامناسبی محسوب نمیشود. آنچه اهمیت دارد، هزینه واقعی خودرو در تمام طول عمر کاری آن است؛ تغییری که میتواند طی سالهای آینده ترکیب بازار جهانی کشندهها را بیش از پیش دگرگون کند.
