به گزارش اخبار خودرو به نقل از «دنیای‌اقتصاد» تیراژ سه خودروساز بزرگ کشور در شهریورماه نسبت به مردادماه رشد قابل‌توجه ۷۴.۶ درصدی را تجربه کرده است؛ رشدی که در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت تولید به‌مسیر صعودی تلقی شود، اما بررسی عملکرد نیم‌سال نخست تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. بر اساس اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال، تولید محصولات سواری ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در ۶ ماه نخست امسال به ۲۸۰ هزار و ۲۷۷ دستگاه رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۱ درصد کاهش یافته است. در ۶ ماه نخست سال گذشته ۴۰۶ هزار و ۲۱۸ دستگاه خودرو تولید شد. افت تیراژ ۶ ماهه خودروسازی در شرایطی است که تشدید محدودیت‌های حمل‌ونقل زمینی و هوایی و همچنین تحریم سه خودروساز بزرگ کشور از سوی ایالات‌متحده در روز پنجشنبه، با هدف قرار دادن بخشی از زنجیره‌تامین، چشم‌انداز تولید در ماه‌های پیش رو را با ریسک‌های تازه‌ای مواجه کرده است. با توجه به این شرایط، عبور تولید این سه خودروساز از مرز ۵۰۰ هزار دستگاه در پایان سال، با تردید جدی مواجه خواهد بود.
همان‌طور که عنوان شد بررسی آمار کدال نشان می‌دهد سه خودروساز بزرگ کشور در ۶ ماهه نخست سال جاری درمجموع ۲۸۰ هزار و ۲۷۷ دستگاه خودرو تولید کرده‌اند. این رقم درمقایسه با مدت مشابه سال گذشته افتی ۳۱ درصدی را نشان می‌دهد. نکته قابل‌توجه آن‌که افت تولید در پایان ۶ ماه نسبت به پنج ماه نیز عمیق‌تر شده است؛ به‌طوری که تولید پنج‌ماهه سه خودروساز نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۹ درصد کاهش داشت. بنابراین رشد تولید در شهریورماه نتوانسته افت انباشته‌شده در ماه‌های قبل را جبران کند. با این حال، رشد نزدیک به ۷۵ درصدی تولید شهریور نسبت به مرداد نیازمند بررسی جداگانه است. بخشی از این رشد را می‌توان واکنش تولید به افت قابل‌توجه تیراژ در مردادماه دانست؛ ماهی که تولید سه خودروساز بزرگ نسبت به تیرماه حدود ۳۷ درصد کاهش یافته بود. به این ترتیب، بخشی از جهش شهریورماه را می‌توان ناشی از بازگشت تولید از سطح پایین مرداد دانست و نه لزوما افزایش پایدار ظرفیت تولید.
از سوی دیگر، تغییرات قیمتی و اصلاح قیمت محصولات خودروسازان در ماه‌های گذشته نیز می‌تواند در بهبود انگیزه تولید و افزایش عرضه موثر بوده باشد؛ هرچند برای ارزیابی اثر پایدار این سیاست‌ها، تداوم رشد تولید در ماه‌های بعد ضروری است. در سمت عرضه، مشکلات تامین قطعات و مواداولیه همچنان یکی از عوامل محدودکننده تولید محسوب می‌شود. بخشی از زنجیره تامین خودروسازی به واردات وابسته است و هرگونه اختلال در نقل‌وانتقال کالا، تامین ارز، حمل‌ونقل و دسترسی به قطعات می‌تواند مستقیما بر برنامه تولید اثر بگذارد. در چنین شرایطی، تشدید محدودیت‌های حمل‌ونقل و تحریم‌های جدید آمریکا علیه سه خودروساز بزرگ، ریسک تامین را افزایش داده است. بنابراین، رشد شهریورماه در شرایطی ثبت شده که صنعت خودرو برای حفظ همین سطح تولید، نیازمند ثبات در مسیر تامین قطعات و مواد اولیه است.
در سمت تقاضا نیز وضعیت بازار چندان مساعد نیست. کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش فاصله قیمت خودرو با درآمد مصرف‌کنندگان، ظرفیت جذب بازار را محدود کرده است. از این منظر، افزایش تولید بدون تناسب با قدرت خرید و سازوکار عرضه، لزوما به معنای رونق پایدار تولید نیست. سیاست‌های قیمتی اخیر می‌تواند بخشی از انگیزه تولیدکنندگان برای افزایش عرضه را تقویت کند؛ اما تداوم این روند به شرایط بازار و وضعیت هزینه‌های تولید نیز وابسته خواهد بود. در این میان، فاصله تیراژ فعلی با هدف‌گذاری وزارت صمت نیز قابل‌توجه است. اگر هدف تولید یک‌میلیون‌دستگاهی برای سال جاری را مبنا قرار دهیم، سه خودروساز بزرگ در ۶ ماه دوم باید ۷۱۹ هزار و ۷۲۳ دستگاه دیگر تولید کنند؛ یعنی به‌طور متوسط نزدیک به ۱۲۰ هزار دستگاه در ماه در نیمه دوم سال. این میزان فاصله معناداری با عملکرد نیم‌سال نخست دارد. حتی اگر خودروسازان در ۶ ماه دوم دقیقا به اندازه نیمه نخست تولید کنند، مجموع تیراژ سالانه آن‌ها به حدود ۵۶۰ هزار دستگاه خواهد رسید.
درنتیجه، جهش تولید شهریورماه را باید در چارچوب بازگشت تیراژ از افت مردادماه و اثر احتمالی اصلاحات قیمتی ارزیابی کرد، نه به‌عنوان نشانه‌ای قطعی از تغییر روند تولید. از سوی دیگر، تحریم‌های تازه و اختلالات احتمالی در زنجیره‌تامین می‌تواند حفظ روند تولید را دشوارتر کند. بر این اساس، اگر محدودیت‌های تامین و حمل‌ونقل تشدید شود، عبور تیراژ سه خودروساز بزرگ از ۵۰۰ هزار دستگاه تا پایان سال، حتی با فرض تداوم رشدهای مقطعی ماهانه، دور از دسترس به‌نظر می‌رسد. همچنین بررسی آماری کدال نشان می‌دهد که پارس‌خودرو در ۶ ماه گذشته با افت ۶۰ درصدی تولید بار دیگر در این زمینه رکورددار است؛ هرچند که در آمار ماهانه نیز رکورددار رشد است.
جزئیات کارنامه خودروسازان که در وب‌سایت کدال منتشر شده است، حکایت از افت ۳۱ درصدی تولید در ۶ ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته دارد. در این میان، تولید سه خودروساز بزرگ کشور یعنی ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در ماه پایانی تابستان برخلاف مردادماه با رشد ۷۴.۶ درصدی مواجه شده است. همچنین در وب‌سایت کدال به این مساله اشاره شده است که درحالی که خودروسازان در نیمه نخست سال گذشته به میزان ۴۰۶ هزار و ۲۱۸ دستگاه تولید کرده بودند، حجم تولید آن‌ها از ابتدای امسال تا ۳۱ شهریورماه به ۲۸۰ هزار و ۲۷۷ دستگاه کاهش یافته است. این یعنی حجم تولید سه خودروساز با افت ۳۱ درصدی مواجه شده است. این در شرایطی است که تولید پنج‌ماهه خودروسازان با کاهش ۲۹ درصدی همراه شده بود.
