با این حال، بررسی شرایط بازار نشان می‌دهد قیمت میلیاردی خودروهای برقی همچنان یکی از مهم‌ترین موانع توسعه برقی‌سازی حمل‌ونقل و دسترسی مشتریان به این محصولات محسوب می‌شود.
خودروهای برقی در مسیر ثبات قیمت
ثبات قیمت خودروهای برقی در بازار را نمی‌توان لزوما به معنای افزایش تقاضا یا بهبود شرایط عرضه دانست. محصولات برقی وارداتی به‌دلیل سطح قیمتی بالا، جامعه محدودی از خریداران را هدف قرار داده‌اند و همین مساله موجب شده است بازار این خودروها بیش از آن‌که تابع تقاضای عمومی باشد، تحت‌تاثیر شرایط واردات، نرخ ارز و توان مالی گروه محدودی از مشتریان قرار بگیرد.
در این میان، محصولات برقی برندهای مطرحی مانند آئودی، بنز، بی‌وای‌دی و فولکس‌واگن نیز با وجود برخورداری از فناوری‌های جدید قوای محرکه، همچنان در محدوده قیمتی قرار دارند که خرید آن‌ها برای بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان امکان‌پذیر نیست. بنابراین، ثبات قیمت این محصولات در شرایط فعلی بیش از آن‌که نشانه تعادل پایدار بازار باشد، می‌تواند بیانگر محدود بودن دامنه معاملات و کاهش قدرت تحرک بازار باشد.
از سوی دیگر، خودروهای برقی به‌دلیل ساختار فنی متفاوت، هزینه‌های نگهداری و الزامات زیرساختی خاص خود را دارند. هرچند کاهش هزینه انرژی و هزینه‌های مرتبط با نگهداری در بلندمدت می‌تواند از مزایای این خودروها باشد، اما قیمت اولیه بالا همچنان مانع اصلی ورود بخش بزرگی از مشتریان به این بازار است.
قیمت میلیاردی؛ مانع توسعه برقی‌سازی
یکی از مهم‌ترین اهداف توسعه خودروهای برقی در کشورهای مختلف، کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی، کنترل آلایندگی و تغییر الگوی حمل‌ونقل شهری است. با این حال، تحقق چنین اهدافی تنها با واردات تعداد محدودی خودرو برقی گران‌قیمت امکان‌پذیر نیست. زمانی می‌توان از توسعه واقعی بازار خودروهای برقی سخن گفت که این محصولات در سطوح قیمتی متنوع عرضه شوند و امکان دسترسی گروه‌های بیشتری از مصرف‌کنندگان به آن‌ها وجود داشته باشد.
در شرایط فعلی، قیمت میلیاردی خودروهای برقی در بازار ایران موجب شده است این محصولات بیشتر در جایگاه کالاهای گران‌قیمت و محدود به خریداران برخوردار قرار بگیرند. این درحالی است که برقی‌سازی حمل‌ونقل نیازمند گسترش دامنه مصرف‌کنندگان و ایجاد تقاضای پایدار است.
از این منظر، سیاست واردات خودروهای برقی باید فراتر از افزایش تعداد مدل‌های عرضه‌شده دنبال شود. کاهش هزینه‌های واردات، ایجاد زیرساخت‌های شارژ، فراهم کردن تسهیلات خرید و توسعه خدمات پس از فروش از جمله اقداماتی است که می‌تواند به افزایش استقبال مصرف‌کنندگان کمک کند. در غیر این صورت، حتی حضور برندهای معتبر جهانی نیز به‌تنهایی نمی‌تواند زمینه‌ساز تحول در بازار خودروهای برقی شود.
هیبریدی‌ها نیز در مدار ثبات
در کنار خودروهای تمام‌برقی، برخی محصولات هیبریدی نیز در روزهای اخیر ثبات قیمت را تجربه کردند. این وضعیت نشان می‌دهد بازار خودروهای دارای فناوری‌های نوین قوای محرکه در شرایط فعلی از تحرک قیمتی محدودی برخوردار است.
خودروهای هیبریدی به‌دلیل استفاده هم‌زمان از موتور احتراق‌داخلی و موتور الکتریکی، می‌توانند برای بازارهایی که هنوز زیرساخت شارژ گسترده ندارند، گزینه‌ای قابل بررسی باشند. این محصولات ضمن کاهش مصرف سوخت در بسیاری از شرایط رانندگی، وابستگی کمتری به زیرساخت شارژ عمومی دارند و از این جهت می‌توانند بخشی از مسیر گذار به حمل‌ونقل پاک را پوشش دهند.
با این حال، قیمت بالای برخی مدل‌های هیبریدی نیز مانع دسترسی گسترده مشتریان به این محصولات شده است. بنابراین، ثبات قیمت در این بخش از بازار نیز لزوما به‌معنای مناسب بودن شرایط خرید نیست.
ضرورت بازنگری در سیاست توسعه خودروهای پاک
واقعیت این است که توسعه خودروهای برقی و هیبریدی به سیاستگزاری منسجم نیاز دارد. نمی‌توان از یک سو بر ضرورت کاهش مصرف بنزین و آلودگی هوا تاکید کرد و از سوی دیگر، شرایطی ایجاد کرد که خرید خودروهای کم‌مصرف و پاک برای بخش عمده‌ای از جامعه دشوار باشد.
اگر هدف، تغییر ترکیب ناوگان خودرویی کشور است، باید سیاست‌های تجاری و حمایتی به‌شکلی تنظیم شوند که محصولات برقی و هیبریدی در کلاس‌های قیمتی متنوع‌تری در دسترس قرار بگیرند. همچنین، حمایت از تولید و توسعه فناوری‌های مرتبط در داخل کشور می‌تواند در بلندمدت به کاهش هزینه تمام‌شده این محصولات کمک کند.
درنهایت، ثبات قیمت خودروهای برقی و هیبریدی در بازار را باید در کنار سطح بالای قیمت و محدودیت قدرت خرید مشتریان ارزیابی کرد. بازار زمانی می‌تواند از مرحله عرضه محدود خودروهای پاک عبور کند که این محصولات از یک کالای گران‌قیمت و خاص به گزینه‌ای قابل دسترس برای طیف گسترده‌تری از مصرف‌کنندگان تبدیل شوند. در غیر این صورت، برقی‌سازی حمل‌ونقل بیش از آن‌که یک تحول فراگیر باشد، در حد یک سیاست محدود به واردات و عرضه محصولات گران‌قیمت باقی خواهد ماند.
