سردبیر روزنامه دنیای خودرو در این باره نوشت :
صنعتخودرو ایران سال جاری را در شرایطی سپری میکند که نشانههای ضعف در زنجیرهتولید بیش از گذشته خود را نشان داده است. کاهش آمار تولید در هفت ماه نخست سال، اگرچه در نگاه نخست ممکن است به مجموعهای از مشکلات مقطعی نسبت داده شود، اما واقعیت این است که آنچه امروز در خطوط تولید خودروسازان جریان دارد، حاصل انباشت مشکلاتی است که طی سالهای گذشته برای حل آنها برنامه مشخص و پایداری تدوین نشده است.
کمبود مواداولیه، دشواری تأمین قطعات، محدودیتهای ارزی و بیثباتی در تصمیمگیری، هر یک به سهم خود بخشی از توان تولید را تحتفشار قرار دادهاند. حالا با نزدیک شدن به روزهای سرد سال، نگرانی دیگری نیز به این فهرست اضافه شده است؛ ناترازی انرژی و احتمال محدودیت در تأمین گاز و برق صنایع.
مسئله اینجاست که صنعتخودرو دیگر ظرفیت چندانی برای تحمل شوکهای تازه ندارد. وقتی تولیدکننده برای تأمین مواد اولیه باید با تاخیرهای طولانی، تغییر مداوم قیمتها و محدودیت منابع مالی دستوپنجه نرم کند، طبیعی است که برنامهریزی تولید نیز از حالت منظم خارج شود.
در چنین شرایطی، حتی اگر تقاضا برای محصول وجود داشته باشد، امکان پاسخگویی به آن فراهم نیست. خودروساز زمانی میتواند از افزایش تیراژ سخن بگوید که قطعهساز از تأمین مواد اولیه اطمینان داشته باشد و بداند منابع مالی و انرژی مورد نیازش در موعد مقرر تأمین خواهد شد.
در این میان، نباید فراموش کرد که زنجیره خودروسازی تنها به خطوط تولید دو خودروساز بزرگ محدود نمیشود. هزاران واحد قطعهسازی، شرکتهای تأمینکننده مواداولیه، صنایع فولاد، پتروشیمی، مس و آلومینیوم و مجموعهای از کسب وکارهای وابسته در این زنجیره فعالیت میکنند.
بنابراین هرگونه اختلال در تأمین انرژی، آثار خود را با فاصلهای کوتاه در کل زنجیره ارزش خودرو نشان میدهد. قطع برق یا محدودیت گاز در یک واحد تولیدی ممکن است تنها چند ساعت از فعالیت آن مجموعه را متوقف کند، اما بازگشت به شرایط عادی و جبران عقبماندگی تولید لزوما به همان سرعت اتفاق نمیافتد.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که محدودیت انرژی در فصلهای سرد و گرم، به یکی از متغیرهای تعیینکننده تولید صنعتی تبدیل شده است. با این حال، هنوز مشخص نیست صنایع خودرو و قطعهسازی در زمستان پیش رو تا چه اندازه از برنامههای پایدار تأمین انرژی برخوردار خواهند بود.
نمیتوان از بنگاه تولیدی انتظار داشت با ظرفیت کامل فعالیت کند، اما همزمان برای تأمین ابتداییترین زیرساخت مورد نیاز خود با عدمقطعیت مواجه باشد. نکته نگرانکنندهتر آن است که کاهش تولید در چنین شرایطی فقط یک عدد در گزارشهای آماری نیست.
افت تیراژ بهمعنای افزایش فشار بر تعهدات معوق، طولانیتر شدن زمان تحویل، کاهش جریان نقدینگی خودروساز و قطعهساز و درنهایت دشوارتر شدن تأمین قطعات برای دورههای بعدی است. به بیان دیگر، محدودیت انرژی میتواند مشکلات موجود را تشدید کند و یک اختلال زیرساختی را به بحرانی در زنجیرهتأمین تبدیل سازد.
در این میان، انتظار از سیاستگزار آن نیست که صرفا پس از وقوع محدودیتها بهدنبال جبران خسارت صنایع باشد. آنچه اهمیت دارد، برنامهریزی پیشگیرانه و تعیینتکلیف سهم صنایع از انرژی پیش از آغاز دوره اوج مصرف است. خودروسازان و قطعهسازان باید از برنامه محدودیتها اطلاع داشته باشند تا بتوانند تولید، تأمین مواد اولیه و موجودی انبارهای خود را متناسب با آن تنظیم کنند.
همچنین اولویتبندی صنایع راهبردی و جلوگیری از توقفهای ناگهانی باید در دستور کار قرار گیرد. تولید با دستور و هدفگذاری آماری افزایش نمییابد؛ تولید به امنیت تامین، ثبات تصمیمگیری و زیرساخت قابل اتکا نیاز دارد. واقعیت این است که صنعتخودرو بیش از آنکه از نبود برنامه افزایش تولید رنج ببرد، از نبود برنامهای برای جلوگیری از توقف تولید آسیب میبیند.
