او با اتکا به بیش از سه دهه تجربه بینالمللی، از جهش برقآسای فناوریهای خودران، چالشهای زیرساختی و فرصتهای پیش روی بازارهایی چون ایران میگوید؛ بازاری که به باور او با خلاقیت ساکنانش میتواند سریعتر از انتظار وارد عصر هوش مصنوعی و خودروهای خودران شود.
ابتدا خودتان را معرفی کنید و بفرمایید ارتباط شما با صنعتخودرو چگونه بوده است؟
من پیتر سیلوستر هستم؛ ساکن بیرمنگام در انگلستان؛ بیش از ۲۱ سال در صنعتخودرو، در گروه روور و بامو فعالیت کردهام و درنتیجه، بخش قابلتوجهی از زندگی حرفهای من در قلب تحولات خودروسازی گذشته است. پس از خروج از بامو، به هارلیدیویدسون پیوستم؛ جایی که در انگلستان مستقر بودم؛ اما حوزه مسئولیت من کاملا بینالمللی بود. ماموریت من توسعه شبکه نمایندگیها و گسترش پایگاه مشتریان در بازارهای خارج از آمریکا و کانادا بود؛ از اروپا گرفته تا سایر نقاط جهان.
در این نقش، علاوهبر مدیریت و پشتیبانی شبکه نمایندگیها، با بانکها و شرکتهای بیمه وارد همکاری میشدیم تا برای خریداران موتورسیکلت، بستههای مالی و بیمهای جذاب و قابل رقابت طراحی کنیم؛ بهگونهای که مسیر خرید برای مشتری تا حد ممکن ساده و مقرونبهصرفه شود.
از نگاه شما، صنعتخودرو طی این سالها چه تغییری کرده و امروز در کجا ایستادهایم؟
از زمانی که من از هارلیدیویدسون جدا شدم حدود ۱۰ سال میگذرد و در این مدت، سرعت تحول در صنعتخودرو حیرتانگیز بوده است. دورهای که من کارم را شروع کردم، جهان خودرو حول موتورهای بنزینی و دیزلی میچرخید؛ بعد بهتدریج موتورهای برقی وارد صحنه شدند و امروز در حال ورود به عصر خودروهای خودران هستیم؛ جایی که هوش مصنوعی نقش کلیدی را بازی میکند.
در اروپا و انگلستان، محبوبیت خودروهای برقی هر سال بیشتر میشود و بهدنبال آن، فناوری خودران نیز جدیتر وارد بازی شده است. هوش مصنوعی قرار است تضمین کند که خودرو از نقطه A تا نقطهB بدون تصادف و بدون خطای انسانی حرکت کند؛ یعنی عملا نقش راننده را بهتدریج کمرنگ و درنهایت حذف میکند.
در انگلستان حتی برنامههایی برای راهاندازی تاکسیهای کاملا خودران مطرح شده است؛ سرویسی شبیه اوبر؛ با این تفاوت که شما تاکسی را با گوشی صدا میزنید، اما وقتی خودرو میرسد، هیچ رانندهای پشت فرمان نیست؛ فقط سوار میشوید، خودرو شما را بهمقصد میرساند و پیاده میکند. بخش زیادی از تاکسیهای مشکی لندن اکنون تحت مالکیت شرکت چینی جیلی است؛ اما این موضوع مانع از توسعه فناوری خودران نشده است.
آنچه روند خودرانسازی را کُند کرده، مقاومت رانندگان تاکسی است که نگران از دست دادن شغل خود هستند. درواقع، چالش اصلی نه سیاسی است و نه فنی؛ بلکه یک چالش اجتماعی و صنفی است. با این حال، در شهرهایی مانند کاونتری، پروژههای تاکسی خودران آغاز شده و مسیر برای آینده باز است. از این نمونه میتوانیم بهعنوان اتفاقی که ممکن است در آینده برای ایران هم رخ دهد، درس بگیریم؛ چراکه در آیندهای نزدیک این شرایط نیز تغییر خواهد کرد.
اگر بخواهم مسیر تحول را خلاصه کنم، از موتور احتراقداخلی (بنزینی و دیزلی) شروع شد، به پیشرانه برقی رسید و حالا در آستانه دوران خودروهای تمامخودران قرار داریم؛ دورانی که شتاب توسعه هوش مصنوعی و توان محاسباتی، معادلات سنتی صنعتخودرو را بهکلی تغییر داده است.
در سالهای ابتدایی ورود خودروهای برقی بهبازار بریتانیا، قیمتها آنقدر بالا بود که دولت مجبور شد با یارانه و مشوقهای مالی، خرید را برای مشتریان توجیهپذیر کند. امروز آن مشوقها حذف شده، خودروهای برقی کارکرده وارد بازار شدهاند و بازار در حال پیدا کردن تعادل جدید خودش است. اما اگر سه سال به جلو نگاه کنیم، نکته مهم این است که فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی که امروز در خودروها استفاده میشود، در دو سال آینده عملا قدیمی خواهد بود؛ درحالی که قبلا 8 تا 10 سال طول میکشید تا یک فناوری خودرویی از دور خارج شود. همین شتاب، سوالات جدی درباره ارزش باقیمانده خودروها و مدلهای سنتی مالکیت در سالهای پیش رو ایجاد میکند.
هوش مصنوعی چه تاثیری بر ایمنی و هزینههای استفاده از خودرو خواهد داشت؟
هوش مصنوعی امروز دو تحول اساسی در صنعتخودرو ایجاد کرده است. نخستین تحول، افزایش چشمگیر ایمنی است. با ورود سیستمهای هوشمند، خودروها قادرند مسیر حرکت را با دقت بسیار بالا تحلیل کنند و از بروز خطاهای انسانی جلوگیری شود. این یعنی در سالهای آینده، تعداد تصادفات بهطور قابلتوجهی کاهش خواهد یافت و ایمنی عمومی جامعه بهبود پیدا میکند؛ موضوعی که برای هر کشوری، از جمله ایران، اهمیت حیاتی دارد.
تحول دوم، کاهش هزینههای بهرهبرداری از خودرو است. هوش مصنوعی میتواند الگوی رانندگی را بهینه کند؛ از مدیریت مصرف انرژی گرفته تا پیشبینی شرایط مسیر و انتخاب اقتصادیترین شیوه حرکت. نتیجه این است که هزینه نگهداری و استفاده از خودرو برای مصرفکننده کاهش مییابد. درواقع، هوش مصنوعی بهجای راننده تصمیم میگیرد چگونه کممصرفتر و ایمنتر حرکت کند.
با توجه به سرعت تغییرات فناوری، آینده «مالکیت خودرو» چگونه خواهد بود؟
با سرعتی که فناوریهای هوش مصنوعی و سیستمهای خودران در حال پیشرفت هستند، مدل سنتی «مالکیت خودرو» بهزودی دچار تغییر جدی میشود. زمانی که فناوری هر دو سال یکبار کاملا دگرگون میشود، خرید خودرو برای بسیاری از مصرفکنندگان توجیه اقتصادی ندارد.
بههمین دلیل، من معتقدم بازار به سمت مدلهای اجاره کوتاهمدت و اشتراک خودرو حرکت خواهد کرد. شرکتهای مالی هوشمند در جهان در حال طراحی بستههایی هستند که بهمشتری اجازه میدهد خودرو را برای یک یا دو سال در اختیار داشته باشد و سپس آن را با مدل جدیدتر و مجهز بهفناوریهای تازه تعویض کند. به این ترتیب، مصرفکننده از مزایای فناوری روز بهرهمند میشود؛ بدون آنکه نگران افت ارزش خودرو باشد. این روند بهویژه در کشورهایی که سرعت تغییرات فناوری بالاست، بسیار سریعتر اتفاق خواهد افتاد. صنعتخودرو در حال ورود به دورهای است که در آن «استفاده» مهمتر از «مالکیت» خواهد شد. واقعیت این است که صنعتخودرو امروز در وضعیتی قرار دارد که شبیه پریدن از صخره با یک چتر نجات است؛ فقط امیدوارید که چتر باز شود. سرعت تحولات آنقدر بالاست که هیچکس نمیتواند با قطعیت بگوید دو یا سه سال آینده دقیقا چه اتفاقی رخ خواهد داد.
با توجه به تحریمها و محدودیتهای ارتباطی، آینده استفاده از هوش مصنوعی در صنعتخودرو ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟
در ۱۴ سالی که به ایران سفر کردهام و با فعالان صنعتخودرو در این کشور گفتوگو داشتهام، یک نکته همیشه برایم روشن بوده؛ ایرانیها بهشکل شگفتانگیزی خلاق و انعطافپذیر هستند. تحریمها، چه از سوی دولتهای خارجی و چه محدودیتهای داخلی، هرچقدر هم سنگین باشند، مردم و فعالان صنعت در ایران راهی پیدا میکنند تا مسیر خود را ادامه دهند و راهحلهای بومی خلق کنند.
درست است که برخی شرکتهای بزرگ خودروسازی ایران بهدلیل ساختار دولتی یا شبهدولتی، با محدودیتهای بیشتری در استفاده از پلتفرمهای هوش مصنوعی مواجه هستند، اما در سطح بازار، نمایندگیها و کسبوکارهای کوچکتر، این محدودیتها بسیار کمتر است. به باور من، بازار ایران ظرفیت بالایی برای بهرهگیری از هوش مصنوعی در فروش، خدمات پس از فروش و حتی توسعه محصول دارد؛ بهویژه اگر مدیران میانی و جوانتر که ذهنیت بازتری نسبت به فناوری دارند، وارد میدان شوند.
شما بارها به خلاقیت مردم ایران اشاره کردهاید؛ این ویژگی چه نقشی در آینده صنعتخودرو کشور خواهد داشت؟
در ایران هیچ چیز غیرممکن نیست. بارها دیدهام که فعالان صنعتخودرو در ایران، با وجود فشارهای اقتصادی و محدودیتهای بینالمللی، راهحلهایی پیدا میکنند که در بسیاری از کشورهای دیگر حتی تصورش هم سخت است. این روحیه، بزرگترین سرمایه صنعتخودرو ایران است.
بههمین دلیل معتقدم اگر هوش مصنوعی و فناوریهای نوین وارد فضای کسبوکار ایران شوند، مردم ایران نهتنها از آن عقب نمیمانند، بلکه با سرعت آن را بومیسازی و به فرصت تبدیل میکنند. این همان چیزی است که در ۱۴ سال گذشته بارها شاهدش بودهام.
آینده خودروهای خودران در ایران را چگونه میبینید و چه زمانی شاهد حضور آنها در خیابانها خواهیم بود؟
اگر بخواهم صادقانه بگویم، ایران از نظر پذیرش فناوریهای جدید، بسیار سریعتر از آن چیزی است که از بیرون تصور میشود. بههمین دلیل فکر میکنم حضور خودروهای خودران در ایران، برخلاف تصور عمومی، چندان دور نیست. اگر موانع اداری و زیرساختی بیش از حد پیچیده نشوند، میتوان انتظار داشت که در دو سال آینده نخستین نمونههای خودروهای نیمهخودران یا خودران در ایران دیده شوند و پس از آن، روند پذیرش سرعت چشمگیری بهخود گیرد.
اگر مثال تاکسیهای مشکی لندن را بهخاطر بیاورید، متوجه بخشی از چالشها میشوید؛ این چالشها با توجه بهسطح پایین رانندگی تاکسیها در ایران ممکن است درنهایت منجر به فضایی امنتر برای عبور و مرور شود.
البته چالش اصلی مانند بسیاری از کشورها، نه خودِ خودرو، بلکه زیرساختهاست؛ از جمله شبکه ارتباطی، قوانین ترافیکی و استانداردهای ایمنی. اما با توجه به سرعت رشد فناوری و توان مهندسی داخل کشور، این موانع نیز قابل حل خواهد بود.
درباره خودروهای برقی در ایران چه نظری دارید؟ آیا بازار ایران آمادگی پذیرش گسترده برقیها را دارد؟
مشکل اصلی در ایران، مانند بسیاری از کشورها زیرساخت شارژ است. داشتن یک خودرو برقی عالی است؛ اما اگر نتوانید آن را شارژ کنید، عملا کارایی ندارد. در انگلستان هم در ابتدا همین مشکل وجود داشت؛ بیشتر مردم خودرو را در خانه شارژ میکردند، اما برای سفرهای طولانی، نبود ایستگاههای شارژ عمومی یک چالش جدی بود.
در ایران نیز تا زمانی که شبکه شارژ عمومی توسعه پیدا نکند، رشد خودروهای برقی محدود خواهد بود. اما اگر این زیرساخت ایجاد شود، بازار ایران بهسرعت بهسمت برقیها حرکت خواهد کرد. هوش مصنوعی نیز میتواند در مدیریت شبکه شارژ، بهینهسازی مصرف و برنامهریزی انرژی نقش مهمی ایفا کند.
در پایان، پیام شما برای فعالان و مخاطبان صنعتخودرو در ایران چیست؟
پیام من ساده است؛ ادامه دهید و متوقف نشوید. در تمام سالهایی که به ایران سفر کردهام، همیشه دیدهام که مردم این کشور حتی در سختترین شرایط با خلاقیت، پشتکار و انعطافپذیری مسیر خود را پیدا میکنند. هیچچیز در ایران غیرممکن نیست؛ این را بارها و بارها از نزدیک تجربه کردهام.
جهان امروز با سرعتی بیسابقه در حال تغییر است؛ از برقیسازی گرفته تا خودروهای خودران و هوش مصنوعی. اما این تغییرات، برای کشوری که چنین ظرفیت انسانی و ذهنیت خلاقی دارد، نه تهدید بلکه فرصت است. اگر صنعتخودرو ایران بتواند از این فرصتها استفاده کند، آیندهای بسیار روشن پیش رو خواهد داشت.
بهباور من اگر مسیر توسعه فناوری در ایران با همین انرژی و خلاقیت ادامه پیدا کند، شما از سرعت پیشرفت خود شگفتزده خواهید شد. آینده صنعتخودرو ایران بیش از آنکه وابسته به شرایط بیرونی باشد، به اراده و نوآوری مردم ایران بستگی دارد.
