این تصویری کلاسیک و آشنا از صنعت سنگین است که دهه‌هاست در اذهان باقی مانده؛ اما زیر این پوسته سخت و آهنی، زمزمه‌هایی از یک انقلاب آرام و بنیادین به گوش می‌رسد. انقلابی که برخلاف سنت همیشگی، بوی روغن و گریس نمی‌دهد، بلکه با زبان کدهای صفر و یک و در فضای خنک سرورهای ابری روایت می‌شود. در جهان امروز، مرز میان صنایع مادر و دنیای انتزاعی فناوری‌های پیشرفته هر روز کمرنگ‌تر می‌شود. دیگر برای پیشرو بودن در بازار پرچالش روانکارها، تنها تکیه بر کیفیت مولکول‌های روغن کافی نیست؛ رقابت واقعی اکنون در فضایی شکل می‌گیرد که در آن «داده‌ها» سریع‌تر و اثرگذارتر از هر سیال دیگری حرکت می‌کنند. هر واحد صنعتی که نتواند آینده‌ خود را در آینه‌ پردازشگرهای پرسرعت، هوش مصنوعی و امنیت سایبری ببیند، به‌زودی در پیچ‌وخم‌های تاریخ صنعت متوقف خواهد شد. اخیرا یکی از غول‌های تولید روغن پایه و روانکار در ایران، با اتخاذ تصمیمی جسورانه و استراتژیک، گامی در مسیری گذاشته که شاید در نگاه اول با خط تولید محصولات شیمیایی فاصله داشته باشد، اما در حقیقت، پی‌ریزی یک زیرساخت حیاتی برای بقا و حاکمیت در عصر جدید است. این حرکت، فراتر از یک سرمایه‌گذاری ساده، نشانی از یک «جهش ژنتیکی» در هویت سازمانی است که می‌خواهد میان دنیای سنتی تولید و جهان هوشمند فردا، پلی مستحکم بنا کند. جایی که هوش و امنیت، به مکمل‌های حیاتی برای کیفیت و قدرت تبدیل می‌شوند تا نبض صنعت در فضایی امن و مدرن به تپش ادامه دهد. این گزارش، روایتی است از آغاز یک هم‌گرایی بزرگ در قلب صنعتی ایران. به گزارش روابط‌عمومی شرکت نفت سپاهان، در راستای اجرای طرح ملی ایجاد اولین و تنها آزمایشگاه مرجع هوش مصنوعی و امنیت سایبری کشور و همچنین قطب داده اصلی (Data Hub) ایران در استان اصفهان، جلسه‌ای با حضور مسئولان عالی‌رتبه استانی، دکتر جمالی‌نژاد استاندار اصفهان و جمعی از نمایندگان بنگاه‌های بزرگ اقتصادی استان در محل استانداری برگزار شد. در این نشست، با هدف توسعه زیرساخت‌های راهبردی فناوری اطلاعات کشور، مقرر شد شرکت نفت سپاهان به‌همراه مجموعه‌هایی چون فولاد مبارکه، هلدینگ پتروپالایش اصفهان، غلطک‌سازان و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان اصفهان از بخش خصوصی و نیز استانداری اصفهان، اداره‌کل ICT استان، پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) و شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان از بخش دولتی، به عنوان اعضای هیات موسس ایجاد کنسرسیوم قطب داده و آزمایشگاه هوش مصنوعی استان اصفهان، نسبت به تاسیس و راه‌اندازی آن اقدام کنند. امید شریفی، مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان، در توضیح این طرح گفت: «با استفاده از ظرفیت بنگاه‌های بزرگ اقتصادی استان و بهره‌گیری از مشوق‌های مالیاتی، تامین سرمایه لازم برای احداث آزمایشگاه مرجع هوش مصنوعی، مرکز داده ملی و مزرعه پردازش گرافیکی (GPU Farm) در پارک فناوری اصفهان، واقع در شهرستان لنجان ، ۵ کیلومتری جاده فولادشهربه نجف آباد ، انجام خواهد شد.» وی افزود: «این طرح در امتداد سیاست توسعه فناوری اطلاعات به عنوان یکی از محورهای سوم توسعه‌ای استان تعریف شده و هم‌افزایی بخش خصوصی و دولتی، اصفهان را به مرکز ثقل تصمیم‌سازی و پردازش داده‌های ملی تبدیل خواهد کرد.» بر اساس این گزارش، اجرای پروژه یادشده با تمرکز بر تقویت زیرساخت‌های IT و ICT، تکمیل زنجیره ارزش اکوسیستم داده کشور و ارتقای خدمات پردازش پرسرعت و اینترنت ملی، زمینه‌ساز جهشی بزرگ در مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال ایران خواهد بود.

رمزگشایی از حضور نفت سپاهان در پایتخت داده ایران

حضور شرکت نفت سپاهان به عنوان یکی از اعضای هیات موسس کنسرسیوم قطب داده استان اصفهان، فراتر از یک سرمایه‌گذاری جانبی، نشان‌دهنده یک چرخش استراتژیک در لایه‌های مدیریتی صنعت روانکار ایران است. در عصری که از «داده» به عنوان «نفت جدید» یاد می‌شود، هم‌گرایی یکی از بزرگترین تولیدکنندگان روغن پایه و روانکار خاورمیانه با پروژه‌های پیشران هوش مصنوعی و امنیت سایبری، پیامی روشن برای آینده این صنعت در بر دارد: عصر تولید سنتی به پایان رسیده و صنعت روانکار در حال ورود به فاز «تولید هوشمند» است.

هوش مصنوعی در خدمت بهینه‌سازی فرمولاسیون

یکی از اصلی‌ترین جنبه‌های تحلیلی این رویداد، پتانسیل استفاده از آزمایشگاه مرجع هوش مصنوعی در فرآیندهای تحقیق و توسعه (R&D) نفت سپاهان است. تولید روانکارهای مدرن و تخصصی، نیازمند شبیه‌سازی‌های پیچیده شیمیایی و آزمایش‌های دقیق روی فرمولاسیون‌های جدید است. دسترسی به یک «مزرعه پردازش گرافیکی» (GPU Farm) و زیرساخت‌های بزرگ‌داده، به نفت سپاهان این امکان را می‌دهد که زمان رسیدن محصول از آزمایشگاه به بازار را به حداقل برساند. هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل داده‌های عملکردی روانکارها در شرایط مختلف اقلیمی و موتورهای گوناگون، دقیق‌ترین ترکیبات افزودنی را پیش‌بینی کند که این امر به معنای کاهش هزینه‌های آزمون و خطا و ارتقای چشمگیر کیفیت محصولات نهایی است.

امنیت سایبری و پایداری زنجیره تامین

بخش دیگری از این کنسرسیوم بر «امنیت سایبری» متمرکز است. برای شرکتی در مقیاس نفت سپاهان که نقش حیاتی در سبد انرژی و حمل‌ونقل کشور دارد، حفاظت از زیرساخت‌های داده‌ای و سیستم‌های اتوماسیون صنعتی (SCADA) یک ضرورت امنیت ملی است. مشارکت در ایجاد این قطب داده، به سپاهان اجازه می‌دهد تا در محیطی بومی و تحت نظارت متخصصان داخلی، از داده‌های حساس تولیدی و تجاری خود محافظت کرده و ریسک حملات سایبری به خطوط تولید را به حداقل برساند. این اقدام، تاب‌آوری عملیاتی شرکت را در برابر تهدیدات نوین دیجیتال تضمین می‌کند.

تکمیل زنجیره ارزش و مسئولیت اجتماعی مدرن

از منظر اقتصاد کلان، مشارکت در این کنسرسیوم را می‌توان نوعی «مسئولیت اجتماعی فناورانه» قلمداد کرد. نفت سپاهان با سرمایه‌گذاری در اکوسیستم فناوری اطلاعات استان اصفهان، در حال کمک به ایجاد زیرساختی است که نفع آن به کل اقتصاد دیجیتال کشور می‌رسد. این هم‌افزایی میان صنایع سنگین (فولاد و پتروپالایش) و صنایع دانشی (پارک فاوا)، اصفهان را به هاب پردازش داده کشور تبدیل می‌کند. این حرکت، برند نفت سپاهان را از یک تولیدکننده محصولات شیمیایی به یک «بنگاه اقتصادی چندبعدی و پیشرو در تکنولوژی» ارتقا می‌دهد که در تعیین استانداردهای فناوری ملی نقش‌آفرین است. پیوستن نفت سپاهان به این کنسرسیوم، گامی بلند در راستای تحقق «صنعت ۴.۰» در حوزه روانکارهاست. آینده‌ای را تصور کنید که در آن سیستم‌های نگهداری و تعمیرات پیش‌بینانه (Predictive Maintenance) بر پایه هوش مصنوعی، زمان دقیق تعویض روغن را بر اساس داده‌های زنده به مصرف‌کننده اعلام می‌کنند. نفت سپاهان با حضور در هسته مرکزی قطب داده کشور، زیرساخت لازم برای چنین جهش تکنولوژیکی را از امروز فراهم کرده است. این تحلیل نشان می‌دهد که رهبری بازار روانکار در سال‌های آتی، دیگر تنها در گرو حجم تولید نخواهد بود، بلکه در گرو توانایی شرکت‌ها در استخراج ارزش از «داده‌ها» و تبدیل آن‌ها به «نوآوری در محصول» است. سپاهان با این حرکت، برتری خود را در این جبهه جدید تثبیت کرد.