ارتقای الزامات استانداردی صنعتخودرو از ۸۵ به ۱۲۲ مورد، در نگاه نخست اقدامی در جهت نزدیک شدن محصولات داخلی به معیارهای روز صنعتخودرو جهان و افزایش سطح ایمنی و کیفیت خودروهاست؛ اما تجربه سالهای گذشته نشان داده است که افزایش تعداد استانداردها بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده ارتقای کیفیت باشد. آنچه درنهایت تعیین میکند یک الزام استانداردی به افزایش ایمنی و فناوری منجر شود یا صرفا هزینه تولید را افزایش دهد، نحوه طراحی، اجرا، نظارت و مهمتر از همه، زیرساخت صنعتی مورد نیاز برای تحقق آن است. استاندارد زمانی میتواند نقش واقعی خود را در صنعتخودرو ایفا کند که از یک «الزام اداری» به یک «محرک فناوری» تبدیل شود.
هر الزام جدید، در عمل مجموعهای از تجهیزات، قطعات، سامانههای کنترلی، آزمونها و فرآیندهای تولید را با خود بههمراه دارد. اگر صنعت داخلی توان طراحی، تولید و توسعه این تجهیزات را داشته باشد، استاندارد میتواند به موتور محرک زنجیرهتامین، توسعه قطعهسازی و انتقال فناوری تبدیل شود. اما اگر اجرای استاندارد جدید بهمعنای افزایش وابستگی به واردات قطعات و تجهیزات باشد، ممکن است بخشی از دستاورد مورد انتظار آن در نقطه دیگری از زنجیره تولید خنثی شود.
این موضوع در شرایط فعلی اقتصاد کشور اهمیت دوچندانی دارد. صنعتخودرو همزمان با محدودیتهای ارزی، مشکلات تامین مواداولیه، چالشهای زنجیرهتامین و فشار ناشی از افزایش هزینه تولید مواجه است. بنابراین اجرای استانداردهای جدید بدون آنکه ظرفیت تولید تجهیزات و قطعات مورد نیاز آنها در کشور توسعه پیدا کرده باشد، میتواند هزینه تولید را افزایش دهد و درنهایت بخشی از این هزینه به قیمت خودرو منتقل شود. از سوی دیگر، توقف یا تعویق ارتقای استانداردها نیز نمیتواند راهحل مناسبی باشد؛ زیرا فاصله فناوری صنعتخودرو با جهان بدون ارتقای مستمر الزامات ایمنی و کیفی کاهش نخواهد یافت.
درواقع مساله اصلی، انتخاب میان «استاندارد» و «تولید» نیست؛ بلکه ایجاد پیوند میان این دو است. صنعتخودرو برای حرکت به سمت محصولات ایمنتر، کممصرفتر و فناورانهتر به استانداردهای سختگیرانهتر نیاز دارد؛ اما این استانداردها باید متناسب با توان صنعتی کشور و در قالب یک نقشه راه مرحلهای اجرا شوند. پیش از اجباری شدن هر الزام جدید باید مشخص باشد چه تعداد از قطعات و تجهیزات مورد نیاز آن در داخل تولید میشود، ظرفیت زنجیرهتامین چقدر است، چه میزان ارز برای اجرای آن نیاز خواهد بود و خودروساز و قطعهساز چه مقدار زمان برای تطبیق خطوط تولید خود در اختیار دارند.
برای بررسی ابعاد فنی و صنعتی ارتقای استانداردهای صنعتخودرو با «مهدی خرازان»، کارشناس صنعتخودرو به گفتوگو پرداختیم؛
ارتقای استانداردها از ۸۵ گانه به ۱۲۲ گانه چه تاثیری در افزایش کیفیت و ایمنی خودروهای داخلی دارد؟
هدف از اجرای استانداردهای 85 گانه و 122 گانه، افزایش ایمنی و کیفیت خودروهاست. اما بهدلیل مشکلاتی که در اجرا داریم، آنقدر که انتظار داریم، اجرای این استانداردها باعث بهبود کیفیت و ایمنی خودرو نمیشود. متاسفانه این استانداردها بیشتر بروکراسی و هزینهها را برای خودروساز افزایش داده است. بنابراین بهتر است که ابتدا مشکلات اجرای استانداردهای قبلی شناسایی شود و برای رفع موانع، اقدامات لازم صورت گیرد؛ سپس به سراغ اجباری کردن استانداردهای جدید برویم.
همواره گفته میشود صنعتخودرو ایران از نظر استانداردی نسبت به صنعتخودرو دنیا عقب است؛ ارتقای استانداردها چه تاثیری در جبران این عقبماندگی دارند؟
اجرای استانداردهای اجباری در ایران فقط با چند سال تاخیر نسبت به اروپا اجرا میشود. درضمن اگرچه هر استاندارد همراه با یک تکنولوژی است، اما اگر زیرساخت تولید تجهیزات آن در داخل کشور ایجاد شود، نشانه پیشرفت است؛ اما اگر اینگونه نباشد، صرفا چوب لای چرخ صنعت و عاملی برای افزایش وابستگی خواهد بود.
معمولا در دنیا خودروسازان در کنار سازمانهای استانداردی قرار میگیرند تا فرآیند استانداردها و شیوههای سنجش آن را تکمیل کنند؛ آیا در کشور چنین موضوعی وجود دارد؟
در ایران هم تدوین استانداردها با تعامل خودروسازان انجام میشود؛ اما لازم است که این ارتباط بیشتر شود و تبعات الزام هر استاندارد قبل از اجرا، دقیقتر ارزیابی شود.
ارتقای سطح استانداردها در صنعتخودرو چه مقدار میتواند سبب افزایش قیمت خودروها شود؟
اگر برنامهریزی قوی برای توسعه زیرساختها و اجرای صحیح استراتژیها وجود داشته باشد، ارتقای استانداردها میتواند همسو با توسعه تکنولوژی و بومیسازی تجهیزات الزامات جدید باشد. اما این موضوع نیازمند مدیریت قوی، برنامهریزی دقیق و نظارت بر اجرای برنامههاست.
آیا ارتقای استانداردها از ۸۵ گانه به ۱۲۲ گانه سبب رشد فناوری در صنایع خودروسازی میشود؟
اگر برنامهریزی قوی برای توسعه زیرساختها و اجرای صحیح استراتژیها وجود داشته باشد، ارتقای استانداردها میتواند همسو با توسعه تکنولوژی و بومیسازی تجهیزات الزامات جدید باشد. اما این موضوع نیازمند مدیریت قوی، برنامهریزی دقیق و نظارت بر اجرای برنامههاست.
وزارت صمت به عنوان اصلیترین نهاد هدایتکننده صنعتخودرو باید ضمن فراهم کردن بسترهای لازم برای توسعه زیرساختهای مورد نیاز در راستای اجرای این استانداردها، با مدیریت صحیح پتانسیلهای موجود برای توسعه زیرساختها و انتقال تکنولوژی، نقشه راه دقیق تهیه کند
کدامیک از فناوریهای موجود در استانداردهای ۸۵ گانه یا ۱۲۲ گانه میتواند وابستگی به واردات ایجاد کند؟
هر استانداردی که تجهیزات آن در داخل کشور تولید نمیشود، باعث افزایش وابستگی به واردات میشود. بنابراین با توجه به مشکلات فعلی کشور در خصوص تامین ارز و واردات، الزامی کردن استانداردهایی که نیازمند واردات تجهیزات و ارزبری است، باعث آسیب زدن به اقتصاد و صنعت کشور میشود. اما الزامی کردن استانداردهایی که تجهیزات آن قابلیت ساخت در داخل کشور را دارد، باعث پیشرفت و توسعه صنعت میشود.
خودروسازان و قطعهسازان برای اجرایی شدن ارتقای سطح استانداردها باید چه اقداماتی انجام دهند؟
خودروسازان و قطعهسازان باید در راستای ایجاد زیرساختهای تولید تجهیزات این استانداردهای جدید پیش بروند و برنامهریزیهای بلندمدت برای این موضوع داشته باشند تا از تکنولوژیهای بهروز دنیا عقب نیفتند. درخصوص تامین قطعات و فناوری صنایع خودروسازی، پتانسیلهای خوبی در داخل کشور وجود دارد. اما هنوز حلقههای مفقوده در زنجیرهتامین وجود دارد. نیاز است که با برنامهریزی قوی این زنجیرهتامین و زیرساختها تکمیل شود.
به نظر شما باتوجه به شرایط فعلی کشور، وزارت صمت و سازمان ملی استاندارد برای تسهیل در ارتقای سطح استانداردها چه گزینههایی را پیش رو دارند؟
وزارت صمت و سازمان ملی استاندارد سیاستگزاران و بهاصطلاح ریلگذاران صنعتخودرو هستند. این نهادها وظیفه دارند با تصمیمات بهموقع و درست، صنعتخودرو را به سمت صحیح سوق دهند. تصمیم درست این است که برای توسعه صنعتخودرو و ارتقای سطح استانداردها تسهیلگری اتفاق بیفتد و موانع برطرف شود. الزامی کردن استانداردهای جدید نیز متناسب با توان ساخت تجهیزات و توسعه زیرساختها باشد.
باتوجه به برنامهای که برای ارتقای استانداردهای صنعتخودرو در نظر گرفته شده است، چه پیشنهادی به وزارت صمت و صنعتخودرو برای ارتقای استاندارد دارید؟
وزارت صمت بهعنوان اصلیترین نهاد هدایتکننده صنعتخودرو باید ضمن فراهم کردن بسترهای لازم برای توسعه زیرساختهای مورد نیاز در راستای اجرای این استانداردها، با مدیریت صحیح پتانسیلهای موجود برای توسعه زیرساختها و انتقال تکنولوژی، نقشه راه دقیق تهیه کند. با اجرای صحیح برنامهها و نقشه راه میتوان بهگونهای عمل کرد که با اجرای تدریجی و حسابشده این استانداردهای 122 گانه شاهد ارتقا و تقویت صنعتخودرو داخل باشیم. هماهنگی سازمان ملی استاندارد و وزارت صنعت با خودروسازان میتواند بسیار اثربخش باشد.
