ادعاهای تازه Tesla درباره Roadster جدید و بهره‌گیری از فناوری‌های الهام‌گرفته از SpaceX بار دیگر ایده خودروهای مجهز به سامانه‌های رانش ویژه و قابلیت‌های شبه‌پروازی را به مرکز توجه آورده است. اگر این پروژه از مرحله تبلیغات فراتر برود، پیامدهای آن می‌تواند بسیار فراتر از یک محصول جدید باشد.
تجربه سال‌های اخیر نشان داده هر زمان فناوری تازه‌ای در صنعت‌خودرو ظهور می‌کند، خودروسازان چینی با سرعتی چشمگیر وارد میدان می‌شوند. همان‌گونه که رقابت خودروهای برقی به جنگی تمام‌عیار میان آمریکا و چین تبدیل شد، اکنون نیز نشانه‌هایی دیده می‌شود که می‌تواند از آغاز رقابت دیگری خبر دهد؛ رقابتی برای توسعه خودروهایی که مرز میان رانندگی و پرواز را کمرنگ می‌کنند.
اما برخلاف رقابت باتری یا نرم‌افزار، این بار موضوع صرفا به بازار و میزان فروش محدود نخواهد شد. ورود خودروهای مجهز به سامانه‌های رانش هوایی، پرسش‌های جدی درباره ایمنی عمومی، مقررات هوانوردی، مدیریت ترافیک شهری و مسئولیت حوادث احتمالی ایجاد می‌کند. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر خودروسازان بدون شکل‌گیری زیرساخت‌ها و قوانین لازم وارد این عرصه شوند، رقابت بر سر «خودرو پرنده» می‌تواند به مسابقه‌ای پرریسک تبدیل شود؛ مسابقه‌ای که در آن سرعت نوآوری از سرعت قانون‌گذاری پیشی می‌گیرد.
به‌همین دلیل، رونمایی تسلا از رودستر جدید را نمی‌توان صرفا معرفی یک اَبَرخودرو پرشتاب دانست؛ این پروژه ممکن است جرقه آغاز رقابتی باشد که در صورت ورود گسترده خودروسازان چینی، آینده حمل‌ونقل را متحول کند؛ اما درعین حال، چالش‌ها و مخاطراتی را به‌همراه داشته باشد که صنعت‌خودرو تاکنون با آن‌ها روبه‌رو نشده است. در نظر داشته باشید که پیش از تسلا برند ژپنگ یا ایکس‌پنگ سرویس تاکسی‌های پرنده را در شهر دوبی ارائه کرده بود.
ترس جدی از آینده
اگر ادعاهای Tesla درباره رودستر جدید را کنار تمام وعده‌های گذشته این شرکت قرار دهیم، باز هم آن‌چه این هفته روی صحنه نمایش داده شد چیزی فراتر از یک رونمایی معمولی بود. مساله دیگر صرفا شتاب صفر تا ۹۶ کیلومتر بر ساعت در ۰.۸۱ ثانیه نیست؛ رقمی که به‌خودی خود مرزهای فیزیک خودروهای تولیدی را جابه‌جا می‌کند. موضوع اصلی، نمایش قابلیت‌هایی است که عملا خودرو را به قلمرویی نزدیک می‌کند که تاکنون در اختیار هواگردها و فناوری‌های فضایی بوده است.
تسلا در مراسم معرفی، رودستر جدید را ابتدا از یک رمپ تقریبا عمودی بالا فرستاد و سپس خودرو را به حالت افقی رساند. اما نمایش واقعی از جایی آغاز شد که خودرو از روی رمپ جدا شد، در هوا چرخید و با استفاده از سامانه‌های رانش کمکی، فرودی کنترل‌شده روی زمین انجام داد. اندکی بعد نیز خودرو با اجرای حرکتی شبیه رول هوایی از روی سایر محصولات تسلا عبور کرد و بار دیگر بدون مشکل روی زمین نشست. تنها پس از این نمایش بود که تسلا به‌سراغ عدد مشهور ۰.۸۱ ثانیه رفت؛ عددی که در برابر قابلیت‌های نمایش‌داده‌شده تقریبا به موضوعی فرعی تبدیل شد.
همین نکته است که توجه تحلیلگران صنعت‌خودرو را به خود جلب کرده است. اگر تسلا بتواند حتی بخشی از این فناوری‌ها را به محصول نهایی منتقل کند، رقابت صنعت‌خودرو وارد مرحله‌ای کاملا جدید خواهد شد؛ مرحله‌ای که دیگر بر سر قدرت موتور، ظرفیت باتری یا نرم‌افزارهای خودران نیست، بلکه بر سر توانایی خروج خودرو از سطح زمین است.
نگرانی اصلی از همین نقطه آغاز می‌شود. تجربه خودروهای برقی نشان داد هر زمان یک فناوری جدید به مرحله تجاری نزدیک می‌شود، خودروسازان چینی با سرعتی بسیار بالا وارد رقابت می‌شوند. از BYD و Geely گرفته تا Xpeng و ده‌ها برند دیگر، چین بارها ثابت کرده که در تبدیل فناوری‌های نوظهور به محصولات انبوه بسیار تهاجمی عمل می‌کند. اگر خودرویی با قابلیت‌های شبه‌پروازی به واقعیت نزدیک شود، بعید است شرکت‌های چینی تماشاگر باقی بمانند.
از طرف دیگر، سابقه خود رودستر نیز ابهامات فراوانی ایجاد می‌کند. تقریبا یک دهه از نخستین رونمایی این خودرو می‌گذرد؛ خودرویی که در سال ۲۰۱۷ معرفی شد اما هرگز به تولید انبوه نرسید. اکنون تسلا محصولی را معرفی کرده که حتی از نظر طراحی نیز تفاوت‌های قابل توجهی با نسخه اولیه دارد. فرم‌های نرم و منحنی جای خود را به خطوط تیزتر و زاویه‌دارتر داده‌اند؛ تا جایی که برخی رسانه‌ها ظاهر آن را ترکیبی میان Cybertruck و Lamborghini Reventon توصیف کرده‌اند.
با این حال، ظاهر خودرو در مقایسه با پیام بزرگ‌تر آن اهمیت کمتری دارد. پرسش اصلی این است که آیا تسلا واقعا در حال حرکت به‌سمت تولید خودرویی با قابلیت‌های پروازی محدود است یا بار دیگر با نمایشی روبه‌رو هستیم که فاصله زیادی تا تولید واقعی دارد. مهم‌تر از آن، اگر پاسخ مثبت باشد، آیا جهان آماده ورود خودروسازان چینی به چنین رقابتی است؟ رقابتی که این بار ممکن است نه در بزرگراه‌ها، بلکه در آسمان شهرها جریان پیدا کند.
جزئیاتی از یک شعبده‌بازی واقعی
اگر بخش نمایشی رودستر جدید را کنار بگذاریم، تسلا می‌گوید این خودرو به مجموعه‌ای از فناوری‌های کاملا متفاوت از استانداردهای رایج صنعت‌خودرو مجهز خواهد شد. سامانه فرمان، ترمز و پدال گاز همگی از نوع «by-wire» هستند؛ یعنی ارتباط مکانیکی سنتی در آن‌ها حذف شده و همه‌چیز به‌صورت الکترونیکی کنترل می‌شود. سامانه ترمز نیز احتمالا از فناوری Brembo Sensify بهره خواهد برد و برخی از راهکارهای فنی مورد استفاده در Cybertruck نیز به این خودرو منتقل خواهد شد.
علاوه‌بر این، بال عقب خودرو قادر است متناسب با شرایط رانندگی به‌صورت لحظه‌ای میزان نیروی رو به پایین یا Downforce را تنظیم کند. اما آن‌چه رودستر را به موضوعی جنجالی تبدیل کرده، نه فرمان برقی و نه آیرودینامیک فعال، بلکه فناوری‌هایی است که مستقیما از همکاری تسلا و SpaceX سرچشمه می‌گیرند.
واقعیت این است که صنعت‌خودرو پیش‌تر نیز خودروهای مجهز به فن‌های مکنده را دیده است. نمونه معروف آن McMurtry Speirling بود که بیش از یک سال پیش توانست حتی به‌صورت وارونه روی سطح حرکت کند. اما آن پروژه همچنان یک خودرو زمینی باقی ماند. آن‌چه تسلا اکنون ادعا می‌کند، عبور از این مرز است؛ خودرویی که نه فقط می‌تواند از زمین جدا شود، بلکه قادر است در هوا تغییر وضعیت دهد و با کنترل کامل دوباره فرود بیاید.
