در همین فضا، هفدهمین همایش تحقیق و توسعه صنایع و معادن ایران که چندی پیش به میزبانی ایمیدرو و انجمن تحقیق و توسعه و نوآوری صنایع و معادن ایران برگزار شد، یک پیام اصلی داشت: تحقیق و توسعه، حلقه ارزش‌آفرین زنجیره ارزش معدن و صنایع معدنی است. پیامی که برای صنعت تایر، ترجمه مستقیم دارد.
تایر صنعتی مبتنی بر معدن است. از کربن‌بلک و سیلیس که از صنایع معدنی می‌آید تا استیل کورد و کامپاندهای پیشرفته. بر این اساس تا تایر به محصول نهایی تبدیل شود، باید یک زنجیره کامل تحقیق و توسعه را پشت سر بگذارد. بر اساس اعلام دبیرخانه همایش که در سایت کویرتایر هم بازتاب داشته، محور امسال عبور از اقتصاد سنتی به اقتصاد دانش‌بنیان و بررسی جایگاه R&D در کاهش ریسک‌پذیری بنگاه‌هاست.
علی معصومی، دبیر کل انجمن در همایش‌های قبلی تاکید کرده بود که انجمن در سه سطح زیرساخت‌های حقوقی و قانونی، توسعه اکوسیستم نوآوری و توانمندسازی واحدهای R&D فعالیت می‌کند و حتی طرح قانون اختصاصی حمایت از تحقیق و توسعه در بخش صنعت را از سال ۱۳۹۹ به کمیسیون‌های مجلس برده است. قانونی که اگر تصویب شود، هزینه تحقیق و توسعه به‌عنوان سرمایه‌گذاری تلقی می‌شود، نه هزینه.
مواد اولیه جایگزین
وابستگی به کائوچوی طبیعی وارداتی و کائوچوی مصنوعی وابسته به پتروشیمی، صنعت تایر را آسیب‌پذیر کرده است. واحدهای R&D در دنیا امروز روی سیلیس اصلاح شده با تکنولوژی HD، کائوچوی بازیافتی و نانو کامپاندها کار می‌کنند تا مقاومت غلتشی را تا ۲۰ درصد کاهش دهند. این یعنی کاهش مصرف سوخت خودرو که مستقیم با استانداردهای جدید سازمان ملی استاندارد ایران گره خورده است.
تحول دیجیتال در تولید
دومین همایش معدنکاری دیجیتال که با همکاری ایرانسل برگزار شد، نشان داد هوشمندسازی معادن و صنایع وابسته دیگر انتخاب نیست. در کارخانه تایر، از سیستم‌های کنترل اتوماتیک اکسترودر تا شبیه‌سازی رفتار تایر در نرم‌افزارهای FEA، همه وابسته به R&D دیجیتال است. کویرتایر به‌عنوان یکی از معدود تولیدکنندگان داخلی که واحد تحقیق و توسعه فعال با آزمایشگاه آکرودیته دارد، در سال‌های اخیر روی بهینه‌سازی طرح گل و کاهش نویز تمرکز کرده که نتیجه آن عرضه تایرهای سایز بالا با برچسب مصرف سوخت B است.
تاب‌آوری در برابر تحریم و رقابت
مجید قاسمی، رئیس شورای انجمن‌های علمی ایران در یکی از همایش‌ها جمله دقیقی گفت: «تحقیق و توسعه از یک فکر و یک مداد شروع می‌شود. اما در صنعت تایر، از فکر تا تایر هزار کیلومتر تست جاده‌ای فاصله است. شرکت‌هایی که واحد R&D قوی دارند می‌توانند در دوران تحریم، فرمولاسیون را با مواد در دسترس بازطراحی کنند؛ بدون آن‌که کیفیت افت کند. این همان کاری است که در کویرتایر با بومی‌سازی بخشی از افزودنی‌های کامپاند انجام شده است.»
نقش همایش برای قطعه‌سازان و تایرسازان
هفدهمین همایش برخلاف دوره‌های قبل که در دانشگاه خاتم و با محور اقتصاد دیجیتال برگزار می‌شد، امسال مستقیما وارد زنجیره ارزش معدن و صنایع معدنی شده است. این یعنی فرصت برای تایرسازان تا در پنل‌های تامین مالی، دیپلماسی معدنی و مالکیت معنوی که هم‌زمان در نمایشگاه ایران کانماین ۱۴۰۵ تا نهم آبان‌ماه در نمایشگاه بین‌المللی تهران برگزار می‌شود، حضور داشته باشند.
در ایران کانماین امسال ۱۲۸ شرکت داخلی و خارجی و نمایندگان ۳۶ کشور حضور دارند و یکی از پنل‌های اصلی، تامین مالی، بانک و معدن است. برای صنعت تایر که نیاز به سرمایه‌گذاری سنگین در قالب‌های جدید و ماشین‌آلات کلندر و بنبری دارد، اتصال به همین شبکه تامین مالی می‌تواند مسیر توسعه را هموار کند.
صنعت تایر ایران نمی‌تواند با اتکا به فرمول‌های دهه ۸۰ به جنگ برندهای چینی و اروپایی برود که هر فصل یک طرح جدید با برچسب EU Label بهتر عرضه می‌کنند. تحقیق و توسعه باید از واحد تشریفاتی کنار مدیرعامل، به قلب کارخانه بیاید.
تجربه کویرتایر نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در R&D حتی در شرایط سخت ارزی، بازگشت دارد. وقتی یک طرح گل جدید ۳ درصد مصرف سوخت را کم کند، هم راننده سود می‌برد، هم کشور از محل کاهش واردات سوخت بهره برده و هم کارخانه از محل افزایش سهم بازار سود چشمگیری را از آنِ خود می‌کند.
همایش تحقیق و توسعه صنایع و معادن، اگر فقط یک خروجی داشته باشد باید همین باشد: تصویب مشوق مالیاتی برای هزینه‌های تحقیق و توسعه و الزام شرکت‌های بزرگ به انتشار گزارش سالانه نوآوری. آن وقت است که شعار «تحقیق و توسعه، حلقه ارزش‌آفرین» از پوستر همایش به خط تولید تایر در بیرجند می‌رسد.
