تغییر راهبرد تأمین باتری ب‌ام‌و با ورود سامسونگ اس‌دی‌آی و ال‌جی انرژی سولوشن به شبکه تامین سلول‌های نسل ششم، نشان می‌دهد رقابت در صنعت خودروهای برقی از مرحله توسعه محصول فراتر رفته و به مدیریت زنجیره‌تامین، امنیت مواداولیه، بومی‌سازی تولید و کاهش مخاطرات سیاسی و تجاری رسیده است؛ مسیری که در آن، خودروسازان بزرگ تلاش می‌کنند فاصله میان تولیدکننده باتری و کارخانه خودروسازی را به حداقل برسانند. صنعت‌خودرو جهان درحال تجربه تغییر مهمی در تعریف مزیت رقابتی است. در گذشته، توان مهندسی، کیفیت محصول، ظرفیت تولید و شبکه فروش از مهم‌ترین عوامل موفقیت خودروسازان به‌شمار می‌رفتند؛ اما با گسترش خودروهای برقی، زنجیره‌تامین باتری به یکی از تعیین‌کننده‌ترین بخش‌های رقابت تبدیل شده است. باتری نه‌تنها بخش قابل‌توجهی از هزینه تمام‌شده خودروهای الکتریکی را تشکیل می‌دهد، بلکه بر پیمایش، سرعت شارژ، وزن، ایمنی و حتی ارزش اقتصادی محصول در بازار خودروهای دست‌دوم اثرگذار است. در چنین شرایطی، ب‌ام‌و با توسعه شبکه تامین منطقه‌ای و امضای قراردادهای جدید با دو شرکت بزرگ کره‌ای، در حال بازتعریف ساختار تامین باتری خودروهای نسل آینده خود است. براساس اعلام رسمی گروه ب‌ام‌و در ۹ نوامبر ۲۰۲۶، این خودروساز آلمانی قراردادهای جدیدی با سامسونگ اس‌دی‌آی و ال‌جی انرژی سولوشن برای تامین سلول‌های باتری ولتاژبالای نسل ششم منعقد کرده است. مطابق این توافق، سامسونگ اس‌دی‌آی تامین سلول‌های مورد نیاز ب‌ام‌و در اروپا را برعهده خواهد داشت و ال‌جی انرژی سولوشن نیز برای بازار آمریکای شمالی فعالیت می‌کند. تحویل این سلول‌ها از اواخر دهه جاری میلادی آغاز خواهد شد. هرچند ارزش مالی قراردادها و حجم دقیق سفارش‌ها اعلام نشده، اما اهمیت این همکاری را باید در تغییر ساختار شبکه تأمین ب‌ام‌و جست‌وجو کرد.
پایان اتکا به زنجیره‌تامین متمرکز
ب‌ام‌و پیش از این نیز از سلول‌های باتری تولیدکنندگان بزرگی همچون کاتل و ایو انرژی استفاده می‌کرد. با اضافه شدن سامسونگ اس‌دی‌آی، تعداد تامین‌کنندگان سلول این شرکت در اروپا به سه مجموعه می‌رسد. در بازار آمریکا نیز ال‌جی انرژی سولوشن به شبکه تأمین ب‌ام‌و اضافه می‌شود. این سیاست را می‌توان بخشی از راهبرد «تامین محلی برای تولید محلی» دانست؛ رویکردی که براساس آن، قطعات اصلی خودرو تا حد امکان از تامین‌کنندگانی تهیه می‌شوند که در همان منطقه جغرافیایی کارخانه تولید خودرو فعالیت دارند. اهمیت این تغییر تنها به کاهش هزینه حمل‌ونقل محدود نمی‌شود؛ در زنجیره‌تامین باتری، هرگونه اختلال در حمل‌ونقل دریایی، محدودیت‌های تجاری، تغییر تعرفه‌ها، تحریم‌های فناوری یا محدودیت صادرات مواداولیه می‌تواند برنامه تولید یک خودروساز را با مشکل مواجه کند. هنگامی که سلول باتری از یک قاره به قاره دیگر منتقل می‌شود، علاوه‌بر هزینه حمل، زمان تحویل و مخاطرات ناشی از تاخیر نیز افزایش می‌یابد. بنابراین، تأمین منطقه‌ای به ب‌ام‌و امکان می‌دهد بخشی از مخاطرات مربوط به تجارت بین‌المللی را کاهش دهد و انعطاف بیشتری در برنامه‌ریزی تولید داشته باشد. البته این رویکرد به معنای حذف تامین‌کنندگان آسیایی یا پایان خرید جهانی نیست؛ بلکه هدف، ایجاد شبکه‌ای متنوع‌تر و متوازن‌تر است تا وابستگی به یک تولیدکننده یا منطقه خاص کاهش یابد.
پنج مرکز تولید باتری در کنار کارخانه‌های خودرو
یکی از بخش‌های مهم راهبرد جدید ب‌ام‌و، توسعه پنج مرکز تولید و مونتاژ باتری‌های ولتاژبالا در نزدیکی کارخانه‌های خودروسازی است. این مراکز در ایرباخ-اشتراوس‌کرشن در ایالت بایرن آلمان، دبرتسن مجارستان، شنیانگ چین، وودراف در ایالت کارولینای جنوبی آمریکا و سان‌لوئیس پوتوسی مکزیک قرار دارند. این ساختار به ب‌ام‌و اجازه می‌دهد زنجیره تولید را در چند منطقه مهم بازار خودرو سازمان‌دهی کند. در چنین مدلی، سلول‌های باتری از تامین‌کننده منطقه‌ای به مراکز مونتاژ باتری منتقل می‌شوند و سپس مجموعه باتری در نزدیکی خطوط تولید خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرد. از نظر مهندسی تولید، این رویکرد چند مزیت دارد. نخست آن‌که جابه‌جایی مجموعه‌های سنگین باتری در مسافت‌های طولانی کاهش پیدا می‌کند. دوم این‌که هماهنگی میان تامین‌کننده سلول، تولیدکننده مجموعه باتری و کارخانه خودرو آسان‌تر می‌شود. سوم این‌که در صورت بروز نقص کیفی یا تغییر در مشخصات فنی، امکان هماهنگی سریع‌تر میان بخش‌های مختلف زنجیره‌تامین وجود دارد. البته ایجاد چنین شبکه‌ای مستلزم سرمایه‌گذاری قابل‌توجه، استانداردسازی فرآیندهای تولید و هماهنگی دقیق میان تامین‌کنندگان در مناطق مختلف است. به‌همین دلیل، ب‌ام‌و تاکید کرده که توسعه زنجیره‌تامین منطقه‌ای بدون حضور شرکای فناورانه توانمند و فراهم بودن شرایط اقتصادی و مقرراتی مناسب امکان‌پذیر نیست.
نسل ششم باتری؛ تغییر در معماری فنی خودرو
هم‌زمان با اصلاح شبکه تامین، ب‌ام‌و درحال توسعه نسل ششم باتری‌های ولتاژبالای خود برای محصولات مبتنی بر معماری نویه کلاسه است. یکی از تغییرات اصلی در این نسل، استفاده از سلول‌های استوانه‌ای بزرگ با قطر ۴۶ میلی‌متر است؛ درحالی که این شرکت در نسل‌های قبلی بیشتر از سلول‌های منشوری استفاده می‌کرد. سلول‌های نسل ششم در دو ارتفاع ۹۵ و ۱۲۰ میلی‌متری طراحی شده‌اند و براساس اطلاعات منتشرشده، چگالی انرژی آن‌ها نسبت به نسل قبلی حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است. افزایش چگالی انرژی به این معناست که می‌توان در حجم یا وزن مشخص، انرژی بیشتری ذخیره کرد؛ موضوعی که به بهبود پیمایش خودرو و مدیریت فضای مورد نیاز باتری کمک می‌کند. در این معماری، ب‌ام‌و از روش «سلول به بسته باتری» استفاده می‌کند. در این روش، سلول‌ها بدون نیاز به برخی اجزای میانی متداول در ساختارهای قدیمی‌تر، مستقیما در مجموعه باتری ادغام می‌شوند. کاهش تعداد اجزای واسط می‌تواند به بهبود بهره‌وری فضایی، کاهش وزن و ساده‌ترشدن ساختار بسته باتری کمک کند. همچنین در روش «بسته باتری به بدنه»، مجموعه باتری در ساختار کلی بدنه خودرو نقش سازه‌ای پیدا می‌کند. این شیوه طراحی، رابطه میان مهندسی بدنه و سامانه ذخیره انرژی را تغییر می‌دهد و نیازمند هماهنگی دقیق میان بخش‌های سازه‌ای، ایمنی و حرارتی خودرو است.
نکته مهم آن است که بهبود عملکرد باتری تنها به افزایش چگالی انرژی وابسته نیست. مدیریت حرارتی، پایداری شیمیایی سلول‌ها، کنترل جریان شارژ و تخلیه، سامانه مدیریت باتری و ایمنی در برابر گسترش حرارتی نیز از عوامل تعیین‌کننده عملکرد واقعی این مجموعه هستند.
حفظ دانش فنی در کنار برون‌سپاری تولید
نکته قابل‌توجه در راهبرد ب‌ام‌و آن است که این شرکت با وجود همکاری گسترده با تولیدکنندگان تخصصی باتری، توسعه دانش فنی داخلی را کنار نگذاشته است. این خودروساز سه مرکز تخصصی در ایالت بایرن برای تحقیق، توسعه، تولید آزمایشی و بازیافت باتری ایجاد کرده است. مرکز تخصصی توانمندی سلول باتری در مونیخ بر توسعه و بررسی فناوری‌های سلولی آینده تمرکز دارد. مرکز تخصصی تولید سلول در پارسدورف نیز فرآیند تولید سلول‌ها را در مقیاس آزمایشی و نزدیک به تولید انبوه بررسی می‌کند تا کیفیت و بهره‌وری فرآیندهای صنعتی پیش از انتقال به خطوط تولید شرکای تجاری ارزیابی شود. در کنار این دو مجموعه، مرکز تخصصی بازیافت سلول در سالشینگ با تمرکز بر بازیافت مستقیم مواد باتری فعالیت می‌کند. در این روش تلاش می‌شود مواد فعال قطب‌های مثبت و منفی با حفظ ساختار شیمیایی خود بازیابی شوند تا امکان استفاده مجدد از آن‌ها در فرآیند تولید فراهم شود. این رویکرد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در آینده، رقابت بر سر باتری تنها به ظرفیت تولید سلول محدود نخواهد بود. دسترسی به لیتیوم، نیکل، کبالت و سایر مواد مورد نیاز، هزینه استخراج و فرآوری، میزان وابستگی به واردات و توان بازیابی مواد از باتری‌های مستعمل نیز در تعیین مزیت رقابتی خودروسازان نقش خواهند داشت.
رقابت آینده بر سر امنیت زنجیره‌تامین
تغییر راهبرد ب‌ام‌و را باید در چارچوب رقابت گسترده‌تر صنعت‌خودرو جهان ارزیابی کرد. چین در سال‌های اخیر با توسعه ظرفیت تولید سلول باتری، فرآوری مواد اولیه و ایجاد شبکه گسترده تامین قطعات، جایگاه مسلطی در زنجیره ارزش خودروهای برقی به‌دست آورده است. در مقابل، خودروسازان اروپایی و آمریکایی تلاش می‌کنند با سرمایه‌گذاری منطقه‌ای و همکاری با شرکت‌های آسیایی، وابستگی‌های پرمخاطره خود را کاهش دهند. در این میان، راهبرد ب‌ام‌و یک پیام روشن برای صنعت‌خودرو دارد: برون‌سپاری تولید لزوما به معنای واگذاری کنترل فناوری نیست و تولید منطقه‌ای نیز الزاما به معنای قطع ارتباط با شبکه جهانی تامین نیست. خودروساز می‌تواند تولید سلول را به شرکت‌های متخصص بسپارد، اما هم‌زمان دانش طراحی، آزمون، ارزیابی کیفیت، مدیریت باتری و بازیافت را در داخل مجموعه خود حفظ کند.
درنهایت، مزیت رقابتی صنعت خودروهای برقی در سال‌های آینده تنها با افزایش پیمایش یا کاهش زمان شارژ تعریف نخواهد شد. شرکتی موفق‌تر است که بتواند باتری را با هزینه رقابتی، کیفیت پایدار و دسترسی مطمئن تامین کند و در برابر اختلالات تجاری و سیاسی انعطاف‌پذیر باشد. اقدام جدید ب‌ام‌و نشان می‌دهد زنجیره‌تامین باتری از یک موضوع پشتیبانی و تدارکاتی به یکی از ارکان اصلی راهبرد صنعتی خودروسازان تبدیل شده است؛ تغییری که احتمالا سایر بازیگران بزرگ صنعت‌خودرو نیز ناچار به پیروی از آن خواهند شد.
