در این فرآیند اتصال برق پالایشگاه نفت سپاهان به شبکه برق سراسری، با بهرهگیری از روش نوین انتقال زنده و بدون خاموشی واحدهای تولیدی، با حضور و نظارت مدیرعامل شرکت نفت سپاهان، فرهاد امیندهقان آغاز شد.
وی با اشاره به اهمیت این طرح در راستای توسعه زیرساختهای انرژی و افزایش پایداری عملیاتی اظهار داشت: «اتصال به شبکه سراسری برق، نقطه عطفی در مدیریت انرژی پالایشگاه محسوب میشود. هدف ما کاهش هزینههای انرژی، افزایش پایداری شبکه برق و نوسازی سیستمهای حفاظتی است و خوشبختانه با روش انتقال زنده، تداوم تولید بدون هیچ قطعی حفظ خواهد شد. این پروژه که گامی مهم در مسیر ارتقای بهرهوری، مدیریت بهینه انرژی و تقویت زیرساختهای عملیاتی نفت سپاهان به شمار میرود، جایگزین روش سنتی خاموشی کامل واحدها برای جابهجایی فیدرها شده است.»
وی افزود: «در روش انتقال زنده، همزمانی دو منبع تغذیه و قطع منبع قبلی بدون لحظهای وقفه در تأمین برق انجام میشود که برای فرآیندهای حساس پالایشگاهی حیاتی است. بر اساس برنامهریزی انجامشده، عملیات اجرایی این پروژه شامل تکخطی کردن شبکه، نصب و تست تجهیزات حفاظتی پیشرفته و تعویض سرکابلها طی زمانبندی برنامهریزی شده انجام شد. با اجرای این طرح، شبکه برق ۶۳ کیلوولت اختصاصی شرکت نفت سپاهان قادر خواهد بود ضمن افزایش پایداری ولتاژ، ریسک افت ناگهانی برق و خسارتهای ناشی از آن را به حداقل برساند.»
پروژه انتقال برق به شبکه ۶۳ کیلوولت اختصاصی، بخشی از برنامه جامع بهینهسازی مصرف انرژی و نوسازی تأسیسات برق در شرکت نفت سپاهان است که با همکاری تیمهای داخلی و مشاوران تخصصی اجرا شد. انتظار میرود با اتمام کامل این طرح، شاخصهای قابلیت اطمینان شبکه برق صنعتی این شرکت به میزان قابل توجهی افزایش یابد.
اجرای انتقال زنده به معنای حفظ تداوم تأمین برق واحدهای حساس پالایشگاهی است. این در حالی است که در صنایع نفتی، هر لحظه قطع برق میتواند منجر به خسارتهای ایمنی، توقف تولید و هزینههای بازراهاندازی سنگین شود. همزمانی دو منبع تغذیه و قطع بدون وقفه، ریسک خاموشی برنامهریزیشده را حذف میکند و امکان انجام تعویض فیدرها، نصب تجهیزات حفاظتی جدید و تعویض سرکابلها را بدون توقف تولید فراهم میسازد.
ارتقای سیستمهای حفاظتی و تکخطیسازی شبکه نیز به بهبود پایداری ولتاژ، کاهش افت ناگهانی و افزایش قابلیت اطمینان (reliability) منجر خواهد شد. کاهش خاموشیها و افت تولید به طور مستقیم هزینههای عملیاتی را پایین میآورد. علاوه بر این، نوسازی تجهیزات حفاظتی و کابلها میتواند هزینههای نگهداری بلندمدت را کاهش دهد. با این حال، سرمایهگذاری اولیه (CAPEX) برای نصب تجهیزات پیشرفته، تستها و هماهنگی با شبکه سراسری قابل توجه است. تحلیل هزینه-فایده باید شامل کاهش ریسکهای مالی ناشی از توقف تولید، هزینههای بیمه و ارزش افزوده ناشی از افزایش قابلیت اطمینان باشد.
روش انتقال زنده نیازمند هماهنگی دقیق بین اپراتور پالایشگاه و اپراتور شبکه سراسری است. خطرات بالقوه شامل خطاهای همزمانی، عدم تطابق حفاظتها (miscoordination)، نوسانات گذرا و هارمونیکهاست که میتواند به تجهیزات حساس آسیب برساند. تکخطیسازی شبکه اگرچه در برخی موارد سادهسازی را به همراه دارد، اما در صورت طراحی نامناسب میتواند نقطه شکست واحدی ایجاد کند. همچنین وابستگی بیشتر به شبکه سراسری، پالایشگاه را در برابر اختلالات شبکه کلان آسیبپذیرتر میسازد؛ مگر آن که تمهیدات پشتیبان (ژنراتورهای اضطراری، سیستمهای ذخیرهسازی) تقویت شوند.
اجرای موفق انتقال زنده مستلزم تیمهای فنی آموزشدیده، پروتکلهای ایمنی دقیق و برنامههای تست و راهاندازی مرحلهای است. لازم است کارکنان بهرهبرداری و نگهداری با سناریوهای انتقال، هماهنگی با اپراتور شبکه و رویههای بازیابی آشنا باشند. همچنین مدیریت تغییر (change management) برای پذیرش فناوریهای جدید و فرآیندهای کاری اهمیت دارد.
اتصال به شبکه سراسری نیازمند تطابق با استانداردهای اپراتور شبکه و مقررات ملی است. قراردادهای تأمین برق، تعرفهها، شرایط قطع اضطراری و اولویتبندی بار باید شفاف شده و از پیش تعیین شوند. در صورت افزایش بار پالایشگاه یا تغییرات در الگوی مصرف، نیاز به بازنگری در ظرفیت انتقال و پایداری شبکه محلی وجود دارد.
این پروژه میتواند سکویی برای ادغام منابع تجدیدپذیر، سیستمهای ذخیرهسازی انرژی (BESS) و پیادهسازی قابلیتهای میکروگرید در سطح پالایشگاه باشد. با نصب مانیتورینگ پیشرفته و تحلیل داده، امکان پیادهسازی نگهداری پیشبینانه (predictive maintenance) و بهینهسازی مصرف انرژی فراهم میشود. همچنین، توسعه قابلیت جزیرهای (islanding) میتواند در شرایط بحرانی، پالایشگاه را از شبکه جدا و بهصورت مستقل تغذیه کند تا ریسکهای وابستگی کاهش یابد.
اتصال پالایشگاه نفت سپاهان به شبکه سراسری با روش انتقال زنده، گامی مهم در جهت افزایش پایداری و بهرهوری انرژی است که میتواند هزینههای ناشی از خاموشی را کاهش دهد و زیرساختهای برق صنعتی را مدرن کند. اما موفقیت بلندمدت این اقدام وابسته به مدیریت دقیق ریسکهای فنی، تقویت پشتیبانی اضطراری، هماهنگی حفاظتی و سرمایهگذاری در مانیتورینگ و نیروی انسانی است. اگر این نکات رعایت شوند، پروژه میتواند الگویی برای سایر صنایع بزرگ کشور در مسیر نوسازی و تابآوری شبکه برق صنعتی باشد.
