این روزها در جاده مخصوص شایعه‌ای بر سر زبان‌ها افتاده مبنی بر این‌که به‌زودی ایران‌خودرو و سایپا ادغام خواهند شد.
البته این بحث مسبوق به سابقه بوده و در دهه 80 خورشیدی مدیرعامل وقت گروه صنعتی خودروسازی سایپا این موضوع را طرح و مجدّانه پیگیر آن هم بود که نگارنده در یک سرمقاله منظوم 40 بیتی با ارائه شواهد و دلایل، غیر قانونی و غیر ممکن بودن آن را گوشزد کرده بود و خوشبختانه دیگر کسی پیگیر آن نشد. اما مطرح شدن این بحث پس از دو دهه جای تامل بسیار دارد! !
نگارنده در سرمقاله مذکور که ابیاتی از آن در این‌جا نقل می‌شود، آورده بود:
ندانی سایپا و زانتیایش
و ایران‌خودرو و آن پرشیایش
نمی‌چسبند به هم بی‌چند و بی‌چون
نه با «رایت‌لایک» و نه با چسب «وایکون»
دوم‌این‌که تعارض دارد این کار
به آن اصل اساسی چل و چار
سه‌دیگر آن‌که شرکت‌های اقمار
که از 300 فراتر هست آمار
تو این‌ها را اگر ادغام سازی
در این شطرنج بازی را ببازی
همان‌گام نخستت می‌کنند «مات»
و یا حداقل خواهی شدن «پات»
البته در آن هنگام که این بحث مطرح بود، شرکت ایران‌خودرو و سایپا سالانه به ترتیب حدود 2 میلیارددلار و یک میلیارد و 800 میلیون‌دلار سهمیه ارزی داشتند.
اصولا هر واحد تولیدی و صنعتی در هریک از کشورهای جهان جهت دستیابی به هدف‌های تعیین‌شده خود برنامه‌راهبردی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت جامعی داشتند و دارند که اصطلاحا به آن «استراتژی» می‌گویند و تمامی تلاش آن‌ها معطوف به اجرای دقیق و درست محتوای آن بود.
اما در کشور ما ایران به‌ویژه در صنعت‌خودرو از این برنامه معطوف به رشد و سازندگی خردگرایانه و پذیرش قانونمندی‌های توسعه خبری نبود. درحالی که ایران با عنایت به توانمندی‌های صنعتی داخلی به آسانی می‌توانست به رشدی بالاتر از رشد متوسط منطقه دست یابد.
در این زمینه جهت‌گیری اصلی صنعت‌خودرو ما باید به سمت توسعه صنعتی با توجه به محورهای استراتژیک مانند: ایجاد اشتغال مولد، ارتقای سهم صنعت‌خودرو در تولید ناخالص داخلی، افزایش بهره‌وری و... سرانجام قطع وابستگی‌های به‌نفت و نیز قطع وابستگی‌های صنعتی به خارج از کشور باشد.
صنعت‌خودرو ما با سابقه و قدمت بیش از 60 سال جایگاه و موقعیت خود را نداشته و حلقه‌های مفقوده بیشماری دارد که مهم‌ترین‌آن‌ها عدم صدور محصولات خودرویی به کشورهای منطقه و جهان است. به‌گونه‌ای که در این بازه زمانی طولانی هنوز قادر به تأمین نیازهای ارزی خود نیست و همچنان چشم بر راه تصمیمات نظام بانکی است!
صنعت‌خودرو ایران تا ربع قرن پیش 3 درصد در تولید ناخالص داخلی ایران سهم داشت و طبیعتا این رقم باید افزایش می‌یافت. اما پس از 25 سال تنها یک درصد به این رقم افزوده شد!
یکی از ضعف‌های اساسی صنعت‌خودرو ایران درحال حاضر ادامه تولید بر روی پلت‌فرم‌های قدیمی است و همین مسئله آن را از رقابت باز می‌دارد؛ زیرا از نوآوری در آن خبری نیست.
فرجام سخن‌این‌که: برای داشتن صنعت‌خودرو پویا و روبه‌رشد و توسعه باید خود و توانمندی‌های صنعتی کشور را باور کنیم و از تجارب مفید کشورهای نوخاسته صنعتی مانند چین، کره‌جنوبی و... بهره ببریم و در این راه چنانچه ادغام ایران‌خودرو و سایپا کمکی به این امر می‌کند باید از آن حمایت کنیم. و الا فلا. چون عملکردها طی ربع قرن اخیر یادآور اصل «یک گام به پیش و دو گام به پس» بود.
باید بدانیم مجموعه چنین عملکردهای نامناسب در تاریخ این صنعت ثبت و ضبط خواهد شد؛ چه به‌صورت منظوم و چه به‌صورت منثور.
به فرموده حضرت حافظ:
